Tách biệt 2 kỳ thi tốt nghiệp và đại học là tư duy đi lùi: Thí sinh vất vả, xã hội tốn kém, tiêu cực vẫn chực chờ
Từ những vi phạm xung quanh kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang, mạng xã hội xuất hiện nhiều ý kiến đề xuất quay trở lại hình thức thi tự luận, đồng thời yêu cầu các trường đại học đồng loạt quay trở lại tổ chức kỳ thi tuyển sinh riêng biệt. Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên gia, đây là tư duy 'bảo thủ', đi ngược lại với tiến trình đổi mới và số hóa giáo dục.
Những vi phạm xung quanh kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang không chỉ đặt ra bài toán về khâu tổ chức, mà còn làm bùng lên một cuộc tranh luận dai dẳng: Có nên tiếp tục sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông làm dữ liệu xét tuyển, hay buộc các trường đại học phải tổ chức các kỳ thi tuyển sinh riêng biệt như trước đây?
Trao đổi với phóng viên về vấn đề này, TS Lê Viết Khuyến - Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam cho rằng đây là tư tưởng bảo thủ, đi lùi. Theo TS Lê Viết Khuyến, không nên vì nghi vấn của một vụ việc cụ thể mà phủ nhận toàn bộ giá trị của kỳ thi hiện tại. “Ngành giáo dục cần kiên trì bám giữ tinh thần chỉ đạo từ Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; từng bước hiện đại hóa, số hóa quy trình tổ chức thi cử để hạn chế tiêu cực, thay vì tư duy có lỗi thì đập bỏ để quay về nếp cũ”, ông nhấn mạnh.
Thực tế, Luật Giáo dục Đại học hiện hành đã giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, nếu buộc hàng trăm trường đại học đồng loạt tự tổ chức các kỳ thi truyền thống như trước năm 2015 sẽ gây tốn kém rất nhiều cho xã hội. Thí sinh phải di chuyển vất vả để thi nhiều trường, trong khi tính khách quan khó được bảo đảm đồng đều. Thậm chí, theo chuyên gia, sự phân mảnh này còn dễ nảy sinh tiêu cực cục bộ hơn nhiều so với việc duy trì một kỳ thi quốc gia chuẩn hóa, minh bạch.
Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Giảm thiểu tối đa sự can thiệp của con người
Theo TS Lê Viết Khuyến, một kỳ thi quốc gia chỉ thực sự có ý nghĩa khi người học, phụ huynh và xã hội tin tưởng vào tính công bằng. Tuy nhiên, gốc rễ của mọi sai phạm thường xuất phát từ việc hệ thống vẫn còn phụ thuộc quá nhiều vào yếu tố con người. Việc tăng cường thanh tra hay siết chặt quy chế là cần thiết, nhưng chỉ mang tính giải quyết phần ngọn. Để trị dứt điểm, cách tốt nhất là tổ chức thi trắc nghiệm khách quan trên máy tính.
“Khi áp dụng thi trên máy tính với ngân hàng đề thi chuẩn hóa do Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng, phần mềm sẽ tự động chọn đề và chấm điểm ngay khi thí sinh hoàn thành bài thi. Cách làm này sẽ loại bỏ hoàn toàn các khâu như in ấn, rọc phách, tránh được nguy cơ lộ đề hay đánh tráo, sửa bài làm của thí sinh”, ông Khuyến phân tích.
Khi đó, đề thi được lựa chọn ngẫu nhiên từ ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, mỗi thí sinh có một mã đề khác nhau nhưng vẫn bảo đảm tương đương về độ khó. Cán bộ tổ chức thi lúc này chỉ thực hiện nhiệm vụ giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm đúng quy trình, tuyệt đối không thể can thiệp vào kết quả của thí sinh.
Hướng tới các trung tâm khảo thí độc lập
Ngoài việc ứng dụng công nghệ, để hệ thống khảo thí thực sự hiện đại, phương thức tổ chức cũng cần được tái cấu trúc. Về định hướng lâu dài, chuyên gia đề xuất cần nghiên cứu hình thành các trung tâm khảo thí độc lập.
Các trung tâm này có chức năng chuyên trách xây dựng ngân hàng đề thi, tổ chức các kỳ thi chuẩn hóa theo phương thức hiện đại và cung cấp kết quả đánh giá minh bạch cho các cơ sở giáo dục. Khi có một hệ thống khảo thí chuyên nghiệp, độc lập, các trường đại học hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng chung kết quả để tuyển sinh. Phương thức này không chỉ tiết kiệm nguồn lực quốc gia mà còn giảm tải tối đa áp lực thi cử cho học sinh.
Mỗi lỗ hổng phát sinh trong khâu tổ chức đều là cơ hội để ngành giáo dục nhìn nhận và hoàn thiện cơ chế. Việc hiện đại hóa khảo thí không chỉ là giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn tiêu cực, mà còn là xu thế tất yếu để giáo dục Việt Nam vươn tầm quốc tế.
Tin nóng
Mức phụ cấp ưu đãi nghề mới theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 7/7/2026 không chỉ là bài toán tăng thu nhập, mà đã trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn, khích lệ cả đội ngũ gián tiếp lẫn trực tiếp giảng dạy tại Nghệ An yên tâm cống hiến, nâng cao chất lượng giáo dục vùng đất học.
Sáng 9/7, Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN (Hội Luật gia Việt Nam) đã tổ chức Hội nghị công bố Quyết định bổ nhiệm ông Phan Văn Lâm giữ chức Tổng Biên tập Tạp chí Pháp luật và Phát triển.
Theo kế hoạch chung của Sở GD-ĐT TPHCM, chậm nhất 17 giờ chiều nay (10-7), UBND phường, xã công bố kết quả tuyển sinh đầu cấp (lớp 1, lớp 6) năm học 2026-2027 đối với toàn bộ học sinh trên địa bàn, kết thúc đợt tuyển sinh chính thức.
Theo dữ liệu từ Cốc Cốc Research, từ khóa 'Tuyên Quang' tăng 180% trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến 6/7.
Liên quan đến việc tỉnh Tuyên Quang đề xuất thi lại môn Toán tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa có phản hồi.
Là một trong những thí sinh đạt điểm cao nhất cả nước môn Ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, bạn Ngô Nguyễn Thiên Phúc (Đồng Tháp) đã vận dụng lối tư duy khi học tiếng Anh để tạo ra phương pháp học tập Ngữ văn độc đáo.
Tin mới
Tỉnh Quảng Trị thành lập tổ công tác đặc biệt gồm các cơ quan chức năng sở Giáo dục và Đào tạo, Công an tỉnh, chính quyền địa phương… vào cuộc kiểm tra, rà soát toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi tại điểm thi Trường THPT Lê Trực sau khi xuất hiện có thông tin vi phạm quy chế thi tại điểm thi này.
Công an tỉnh Quảng Trị đã giao Phòng An ninh chính trị nội bộ (PA03) phối hợp với Sở GDĐT làm rõ thông tin phản ánh nghi vấn gian lận thi ở điểm thi THPT Lê Trực.
Các trường đại học đồng loạt công bố điểm sàn xét tuyển năm 2026. Chuyên gia lưu ý điểm sàn chỉ là điều kiện xét tuyển, không phải điểm chuẩn; thí sinh cần cân nhắc kỹ khi sắp xếp nguyện vọng.
Công an tỉnh Quảng Trị phối hợp với Sở GD&ĐT khẩn trương xác minh nghi vấn tiêu cực tại điểm thi trường THPT Lê Trực sau phản ánh lan truyền trên mạng xã hội.
Sau khi mạng xã hội lan truyền thông tin phản ánh dấu hiệu tiêu cực tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, Công an tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các đơn vị liên quan xác minh, làm rõ.
Theo tin từ Sở GD-ĐT TP Đà Nẵng, năm học 2026-2027, số lượng học sinh và số lớp trên địa bàn thành phố tiếp tục tăng. Cụ thể, các trường công lập trực thuộc Sở GD-ĐT tăng 9.241 học sinh (HS), tương ứng tăng 139 lớp; các trường công lập trực thuộc UBND các xã, phường tăng 8.798 HS, tương ứng với tăng 379 lớp so với năm học 2025-2026. Với số lượng học sinh tăng, nhưng số biên chế sự nghiệp giáo dục được giao cho Sở GD-ĐT và UBND các xã, phường hiện đang thấp hơn 5.349 chỉ tiêu so với nhu cầu của năm học 2026-2027.
Liên quan nội dung tố cáo tiêu cực tại Trường THPT Lê Trực (Quảng Trị), Hiệu trưởng nhà trường đã thông tin về phản ánh nghi vấn tiêu cực được cho là xảy ra ở điểm thi tại trường này.
Do có con tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT nên vị hiệu trưởng này không tham gia nhiệm vụ tại các điểm thi. Theo hiệu trưởng, kết quả kỳ thi vừa qua, điểm số học sinh nhà trường đạt được không có đột biến.