Tái định vị Đại lộ Vinh - Cửa Lò thành 'trục hành chính và biểu tượng'
Một tuyến đại lộ không chỉ đo đếm bằng chiều dài hay mặt cắt rộng hẹp. Giá trị cốt lõi của nó nằm ở khả năng kiến tạo cấu trúc phát triển và truyền cảm hứng cho một đô thị. Đại lộ Vinh - Cửa Lò đang đứng trước bước ngoặt như thế.

Phối cảnh Đại lộ Vinh - Cửa Lò với định hướng chuyển từ “trục phát triển” thành “trục hành chính và biểu tượng” của Nghệ An. Ảnh:: Thành Duy
Nếu như quy hoạch trước đây xem Đại lộ Vinh - Cửa Lò là hướng mở rộng đô thị Vinh về phía biển thì định hướng mới đặt trọng tâm vào việc tổ chức lại toàn bộ không gian theo mô hình phát triển hiện đại, giàu bản sắc, trong tổng thể khu vực nghiên cứu có quy mô khoảng 1.752 ha, trải dài 11,2 km, bắt đầu từ Đại lộ Lê Nin đến đường Bình Minh ven biển.
Không gian quy hoạch có chiều rộng khoảng 680m về mỗi phía tính từ tim đại lộ và được mở rộng tại một số khu vực thuộc phường Vinh Lộc, phường Cửa Lò và xã Đông Lộc. Quy mô này tạo ra quỹ đất đủ lớn để hình thành một cấu trúc đô thị đồng bộ.
Theo định hướng điều chỉnh, Đại lộ Vinh - Cửa Lò tiếp tục giữ vai trò kết nối không gian đô thị về phía Bắc và phía Đông; đồng thời, được xác lập là trục thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên tuyến và hình thành diện mạo kiến trúc mới của tỉnh.
Một trong những nội dung quan trọng của đồ án điều chỉnh là tổ chức lại các phân khu chức năng. Quy hoạch năm 2019 chia khu vực thành 5 phân khu; tuy nhiên, trong lần điều chỉnh này, toàn bộ khu vực được cơ cấu lại thành 4 phân khu trọng điểm, hướng tới tổ chức không gian tập trung hơn và thuận lợi hơn cho thu hút đầu tư cũng như triển khai các dự án đồng bộ.
4 phân khu gồm: Đô thị sinh thái, đô thị thông minh - sáng tạo, đô thị thương mại - du lịch và trung tâm hành chính tập trung mới của tỉnh. Cách tổ chức này bám sát định hướng phát triển trong Quy hoạch tỉnh, đồng thời, phù hợp xu hướng phát triển các đô thị xanh, đô thị thông minh và các trung tâm đổi mới sáng tạo.
Trung tâm hành chính được xác định là hạt nhân của toàn bộ cấu trúc quy hoạch, trong khi 3 phân khu còn lại giữ vai trò bổ trợ, tạo thành một hệ sinh thái phát triển có sự liên kết chặt chẽ về chức năng.

Phối cảnh Đại lộ Vinh - Cửa Lò từ trên cao. Ảnh: Thành Duy
Việc bố trí các phân khu theo một trục xuyên suốt cũng tạo nên cấu trúc phát triển rõ ràng. Khu vực tiếp giáp đô thị hiện hữu được định hướng phát triển đô thị sinh thái; kế tiếp là khu đô thị thông minh - sáng tạo; khu vực trung tâm là trung tâm hành chính cùng hệ sinh thái hỗ trợ; phía cuối tuyến phát triển đô thị thương mại, dịch vụ và du lịch kết nối trực tiếp với biển Cửa Lò.
Điểm nhấn khác của đồ án nằm ở định hướng kiến trúc dọc đại lộ. Các quảng trường, không gian công cộng, công trình hỗn hợp cùng các điểm nhấn kiến trúc hiện đại được bố trí theo toàn tuyến nhằm tạo bản sắc cho trục trung tâm mới.
Các công trình biểu tượng được nghiên cứu chiều cao từ 15 đến 40 tầng - giới hạn tối đa 40 tầng được xác định sau khi tính toán các yêu cầu về tĩnh không của Cảng Hàng không quốc tế Vinh và lựa chọn vị trí phù hợp để tạo điểm nhấn cảnh quan.
Song hành với quy hoạch không gian là chiến lược phát triển hạ tầng kỹ thuật theo 3 định hướng, gồm an toàn và bền vững, giao thông hiệu suất cao và tạo sức sống cho đô thị.
Cách tiếp cận này cho thấy giao thông được xem là yếu tố dẫn dắt phát triển, đồng thời gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng môi trường sống và hiệu quả khai thác quỹ đất.
Điểm đột phá của đồ án điều chỉnh nằm ở phương án tổ chức hệ thống giao thông. Bên cạnh kết nối với các tuyến cao tốc Bắc - Nam và cao tốc Vinh - Thanh Thủy… quy hoạch cũng đề xuất xây dựng tuyến giao thông trên cao 4 làn xe chạy dọc Đại lộ Vinh - Cửa Lò; trong đó, đoạn qua khu vực trung tâm hành chính mới, phương án được ưu tiên là đưa tuyến giao thông tốc độ cao đi ngầm nhằm bảo đảm không gian kiến trúc, cảnh quan và giá trị biểu tượng.

Phối cảnh không gian kiến trúc phân khu đô thị thương mại - du lịch trên trục Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh: Thành Duy
Việc điều chỉnh quy hoạch Đại lộ Vinh - Cửa Lò đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển không gian của Nghệ An.
Tuyến đường được tái định vị thành trục trung tâm hành chính và biểu tượng mới của tỉnh, tạo nền tảng thu hút đầu tư, kiến tạo diện mạo đô thị hiện đại và nâng tầm vị thế của tỉnh.
