Tái hiện nghi lễ cung đình 'Tống cựu nghinh tân' tại Hoàng thành Thăng Long

Lễ Tiến lịch là một nghi lễ quan trọng được tổ chức vào cuối năm, khi triều đình dâng lên Hoàng đế tấm lịch mới của năm tiếp theo. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Sáng 10/2, trong không gian linh thiêng của Khu di sản Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội, chương trình “Ngày Tìm hiểu Việt Nam 2026” do Ủy ban Nhân dân thành phố phối hợp với Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam tổ chức đã mang đến cho công chúng cơ hội khám phá và trải nghiệm chuỗi nghi lễ truyền thống trong cung đình với chủ đề “Tống cựu nghinh tân,” gợi mở chiều sâu văn hóa Tết Nguyên đán của dân tộc Việt Nam.

Đến dự chương trình có: Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương; đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương và thành phố Hà Nội.

Đến dự còn có Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker; các đại sứ; đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, đông đảo du khách và nhân dân Thủ đô.

Tết Nguyên đán còn được gọi là “Tết cả,” “Tết ta” hay “Tết âm lịch” là lễ tiết lớn nhất và thiêng liêng nhất trong năm, đánh dấu thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.

Không chỉ là dịp sum họp gia đình, Tết còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, là lúc con người hướng về tổ tiên, các bậc thần linh, cầu mong một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Thực hiện các nghi thức của Lễ Tiến lịch. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Theo truyền thống, Tết Nguyên đán bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp và kéo dài đến mùng 7 tháng Giêng, với nhiều phong tục, nghi lễ diễn ra cả trong dân gian lẫn chốn cung đình xưa.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh Hoàng thành Thăng Long - Di sản văn hóa thế giới, không chỉ là nơi lưu giữ những dấu ấn rực rỡ của lịch sử dân tộc, mà còn là linh hồn của Thủ đô nghìn năm văn hiến.

Việc tổ chức tái hiện các nghi lễ cung đình truyền thống thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của thành phố Hà Nội trong công tác bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô Hà Nội “Văn hiến-Bản sắc-Sáng tạo.”

Tại mảnh đất kinh kỳ ngàn năm văn hiến, văn hóa Tết Nguyên đán mang những sắc thái đặc biệt, là sự giao thoa hài hòa giữa văn hóa cung đình và văn hóa dân gian truyền thống.

Dưới chế độ Nhà nước quân chủ, nhà vua và triều đình là đại diện cho muôn dân, cho sự hưng thịnh và bền vững của quốc gia. Chính vì vậy, hệ thống nghi lễ Tết cung đình được tổ chức hết sức trang trọng, tôn nghiêm, phản ánh quyền uy của bậc thiên tử cũng như khát vọng về một năm mới an lành, thịnh trị.

Trong thời kỳ Lê Trung hưng, các nghi lễ Tết cung đình được tổ chức liên tục từ cuối tháng Chạp đến đầu Xuân năm mới, tiêu biểu như: Lễ cúng Táo quân, lễ Tiến lịch, lễ Thướng tiêu (dựng cây nêu), lễ Đổi gác, lễ Tế tổ tiên, lễ Tế giao, lễ Khai ấn, lễ Khai hạ... Trong đó lễ Tiến lịch, lễ Tiến Xuân ngưu, lễ Thướng tiêu và lễ Chính đán được xem là những nghi lễ quan trọng bậc nhất, thể hiện vai trò của triều đình trong việc điều hòa thời gian, mùa vụ và đời sống tinh thần của xã hội.

Lễ thướng tiêu (dựng cây Nêu) đã trở thành biểu tượng văn hóa của người Việt, với ý nghĩa cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Thông qua chương trình tái hiện nghi lễ “Tống cựu nghinh tân,” công chúng không chỉ được tìm hiểu về lễ Tiến lịch - nghi thức ban phát lịch cho triều đình và dân gian, lễ Thướng tiêu với hình ảnh cây nêu trừ tà, đón Xuân, nghi lễ thả cá chép tiễn ông Công, ông Táo về trời, hay lễ đổi gác nghiêm ngặt trong cấm thành, mà còn cảm nhận rõ nét tinh thần văn hóa, tín ngưỡng và trật tự lễ nghi của xã hội phong kiến Việt Nam xưa.

Việc phục dựng và giới thiệu các nghi lễ truyền thống trong không gian Hoàng thành Thăng Long không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, mà còn giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu hơn về cội nguồn, về những giá trị tinh thần đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử. Qua đó, Tết Nguyên đán không chỉ là một lễ hội, mà còn là một di sản sống, tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống đương đại.

Tại chương trình, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam nhấn mạnh UNESCO luôn đánh giá cao những sáng kiến giúp di sản văn hóa được bảo tồn và phát huy một cách sống động, dễ tiếp cận và gắn bó với cộng đồng.

Việc kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, không gian di sản và sự tham gia của công chúng trong chương trình hôm nay là minh chứng rõ nét cho thấy di sản văn hóa phi vật thể không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục phát triển và thích ứng trong cuộc sống đô thị hiện đại./.

(TTXVN/Vietnam+)