Tài sản của các tỷ phú công nghệ tăng kỷ lục 845 tỷ usd trong 9 tháng

Dù chỉ chiếm khoảng 1/5 danh sách 500 người giàu nhất thế giới, các tỷ phú công nghệ hiện sở hữu đến 36% tổng tài sản của cả danh sách - Ảnh minh họa; Nguồn: Pixabay

Động lực tăng trưởng từ hệ sinh thái bán dẫn và hạ tầng dữ liệu

Theo báo cáo phân tích từ Bloomberg Billionaires Index, đà gia tăng tài sản trong 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy sự phân hóa mang tính cấu trúc rõ rệt giữa các nhóm ngành trên thị trường tài chính quốc tế. Trong khi các tỷ phú thuộc lĩnh vực năng lượng, bất động sản hay công nghiệp sản xuất truyền thống ghi nhận mức tăng trưởng tài sản ở mức trung bình do chịu áp lực từ môi trường lãi suất và các lực cản vĩ mô, thì nhóm 100 tỷ phú công nghệ lại cho thấy sự vượt trội. Mức tăng 845 tỷ USD được cấu thành chủ yếu từ sự gia tăng giá trị vốn hóa của các tập đoàn công nghệ có quy mô siêu lớn, đặc biệt là tại thị trường chứng khoán Mỹ và các trung tâm công nghệ hàng đầu khu vực châu Á.

Động lực cốt lõi hình thành xu hướng này xuất phát từ chu kỳ gia tăng chi phí đầu tư tài sản cố định cho cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Khi các mô hình ngôn ngữ lớn và AI tạo sinh bắt đầu bước vào giai đoạn ứng dụng thương mại, một chu kỳ đầu tư mới đã được kích hoạt trên quy mô toàn cầu. Trọng tâm của dòng tiền không chỉ tập trung vào các doanh nghiệp phát triển phần mềm, mà còn được phân bổ với tỷ trọng lớn vào chuỗi cung ứng phần cứng. Các tập đoàn thiết kế vi mạch, nhà sản xuất thiết bị bán dẫn, doanh nghiệp cung cấp giải pháp trung tâm dữ liệu và các nhà cung cấp nền tảng điện toán đám mây đều ghi nhận sự cải thiện mạnh mẽ về biên lợi nhuận. Sự mở rộng quy mô này kéo theo giá cổ phiếu của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng tăng trưởng, trực tiếp làm gia tăng giá trị khối tài sản ròng của các nhà sáng lập và cổ đông chiến lược.

Bên cạnh yếu tố nội tại của ngành, sự gia tăng tài sản của giới tỷ phú công nghệ còn được hỗ trợ bởi cấu trúc vận hành của thị trường tài chính hiện đại. Dòng vốn từ các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư quốc gia và đặc biệt là xu hướng đầu tư thụ động thông qua các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đã liên tục được phân bổ tự động vào các cổ phiếu công nghệ có tỷ trọng vốn hóa lớn nhằm bám sát các chỉ số thị trường. Cơ chế phân bổ dòng tiền này tạo ra lực cầu ổn định, thiết lập mặt bằng định giá mới cho các doanh nghiệp công nghệ. Kết quả là, những cá nhân nắm giữ tỷ lệ cổ phần chi phối tại các doanh nghiệp này ghi nhận giá trị tài sản ròng theo giá thị trường tăng thêm hàng chục tỷ USD chỉ trong ba quý.

Ngoài ra, sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đóng góp vào quá trình phân bổ lại khối lượng tài sản này. Việc các quốc gia tăng cường đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật số nội địa nhằm bảo đảm an ninh dữ liệu đã tạo không gian tăng trưởng cho nhiều doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, phần lớn giá trị thặng dư vẫn tập trung vào các nhà cung cấp công nghệ lõi, phản ánh đặc tính có rào cản gia nhập cao của lĩnh vực vi mạch và điện toán đám mây cấp độ cao.

Rủi ro tập trung vốn, định giá nền tảng và thách thức giám sát

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, đặc điểm cơ bản của khối tài sản thuộc về các tỷ phú công nghệ là tính chất chưa hiện thực hóa. Hầu hết tài sản của các tỷ phú này tồn tại dưới dạng cổ phiếu đang lưu hành mà họ nắm giữ tạichính doanh nghiệp của họ; do đó, mức định giá này phụ thuộc lớn vào tâm lý thị trường và dòng tiền hiện tại. Tính thanh khoản thực tế của khối tài sản này thấp hơn so với định giá trên sổ sách, khiến chúng trở nên nhạy cảm trước các đợt điều chỉnh của thị trường chứng khoán hoặc những thay đổi trong chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương.

Đơn cử có thể kể đến trường hợp của Oracle. Tháng 9/2025, tài sản của ông Larry Ellison, nhà đồng sáng lập kiêm Chủ tịch Oracle, đã tăng thêm 89 tỷ USD chỉ trong một ngày, đưa ông lên vị trí người giàu nhất thế giới trong thời gian ngắn. Đà tăng này diễn ra sau khi Oracle - tập đoàn Mỹ chuyên cung cấp phần mềm cơ sở dữ liệu và dịch vụ điện toán đám mây - công bố tăng trưởng mạnh của mảng hạ tầng điện toán đám mây phục vụ AI. Tuy nhiên, chỉ một năm sau, tài sản của ông Ellison đã giảm 196 tỷ USD do giá cổ phiếu sụt dốc trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về quy mô vay nợ khổng lồ mà Oracle cần để mở rộng hạ tầng AI.

Một vấn đề kỹ thuật đang được giới phân tích tài chính quan tâm là mô hình định giá của các doanh nghiệp công nghệ. Hệ số giá trên thu nhập (P/E) của nhiều tập đoàn công nghệ hiện đang duy trì ở mức cao so với mặt bằng trung bình lịch sử. Sự kỳ vọng vào mức tăng trưởng lợi nhuận từ AI trong tương lai đã khiến thị trường chấp nhận mức phần bù rủi ro cao ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là liệu quy mô doanh thu thực tế từ việc thương mại hóa AI có đủ lớn và duy trì tốc độ tăng trưởng tương xứng để bù đắp cho chi phí đầu tư hạ tầng hay không. Nếu dòng tiền thực tế không đáp ứng được kỳ vọng, thị trường có thể đối mặt với nguy cơ tái định giá trên diện rộng, dẫn đến sự sụt giảm nhanh chóng của khối tài sản vừa được thiết lập.

Tình trạng tập trung vốn lớn vào một phân khúc cũng tạo ra rủi ro hệ thống đối với nền kinh tế. Khi tỷ trọng vốn hóa của nhóm công nghệ chiếm ưu thế trong các chỉ số thị trường chung, bất kỳ sự gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng bán dẫn đều có thể gây ra tác động lan truyền đến các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và tâm lý nhà đầu tư toàn cầu. Sự tập trung nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng công nghệ cũng đặt ra yêu cầu về việc cân đối dòng vốn, bảo đảm nguồn cung tín dụng và đầu tư cho các ngành kinh tế sản xuất vật chất khác nhằm duy trì sự phát triển cân bằng của toàn nền kinh tế.

Trước thực trạng này, các cơ quan quản lý nhà nước và định chế tài chính quốc tế đang xem xét tinh chỉnh các khuôn khổ giám sát. Tại nhiều thị trường, các cơ quan chức năng đang tiến hành rà soát các hoạt động mua bán, sáp nhập của các tập đoàn công nghệ lớn nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng và ngăn chặn rủi ro độc quyền. Các cơ quan quản lý thị trường chứng khoán cũng yêu cầu nâng cao tiêu chuẩn minh bạch thông tin liên quan đến hiệu quả của các khoản đầu tư vào AI và chuẩn mực ghi nhận tài sản vô hình. Định hướng hoàn thiện hành lang pháp lý không nhằm hạn chế sự đổi mới sáng tạo, mà hướng tới việc bảo đảm tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro đầu cơ và duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính vĩ mô trong dài hạn./.