Tài xế ô tô cần biết: Có 2 trường hợp vượt phải hợp pháp, tránh mất tiền oan

Nhiều tài xế vẫn mặc định rằng ô tô vượt xe cùng chiều từ bên phải là vi phạm. Tuy nhiên, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định 2 trường hợp người lái xe được phép vượt bên phải, đồng thời cần phân biệt rõ hành vi vượt phải với việc xe di chuyển nhanh hơn ở làn bên phải.

Thế nào mới được xem là “vượt phải”?

Theo khoản 1 Điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, trên tuyến đường mà mỗi chiều chỉ có một làn đường dành cho xe cơ giới, xe phía sau muốn vượt xe phía trước sẽ phải di chuyển sang bên trái để vượt.

Trong trường hợp đường có từ hai làn đường dành cho xe cơ giới cùng chiều trở lên, được phân biệt bằng vạch kẻ đường, việc xe phía sau di chuyển lên trước xe phía trước được điều chỉnh theo quy tắc sử dụng làn đường.

Đây là điểm tài xế cần đặc biệt lưu ý. Việc một xe ô tô đang chạy ở làn bên phải và đi nhanh hơn một xe ở làn bên trái trên tuyến đường có nhiều làn cùng chiều không mặc nhiên đồng nghĩa với lỗi vượt phải.

2 trường hợp ô tô được phép vượt bên phải

Khoản 2 Điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định nguyên tắc chung là xe phải vượt về bên trái. Tuy nhiên, có 2 ngoại lệ.

Thứ nhất, xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái.

Khi xe phía trước bật tín hiệu và thực hiện việc rẽ trái, phương tiện phía sau có thể vượt về bên phải nếu việc vượt đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn.

Thứ hai, xe chuyên dùng đang làm việc trên đường và không thể vượt bên trái.

Trong tình huống này, tài xế được phép vượt về phía bên phải để tiếp tục hành trình, nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn và tuân thủ các quy tắc giao thông liên quan.

So với Luật Giao thông đường bộ 2008, quy định hiện hành đã bỏ trường hợp “khi xe điện đang chạy giữa đường” khỏi nhóm các tình huống được phép vượt phải.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định 2 trường hợp người lái xe được phép vượt bên phải

Đường nhiều làn: Đi bên phải vượt lên có phải vượt phải?

Đây là vấn đề rất dễ khiến tài xế nhầm lẫn.

Nếu đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên và các làn được phân biệt bằng vạch kẻ đường, xe lưu thông ở làn bên phải có thể đi nhanh hơn và vượt lên xe ở làn bên trái theo quy tắc sử dụng làn đường. Tình huống này không được mặc nhiên xác định là hành vi “vượt phải” theo quy định về vượt xe.

Ngược lại, trên tuyến đường chỉ có một làn xe cơ giới mỗi chiều, việc cố tình vượt xe phía trước từ bên phải có thể cấu thành lỗi vượt phải nếu không thuộc các trường hợp ngoại lệ.

Theo khoản 5 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô thực hiện hành vi vượt xe trong những trường hợp không được phép có thể bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng và bị trừ 2 điểm trên giấy phép lái xe.

Nếu hành vi vi phạm dẫn đến tai nạn giao thông, mức xử phạt có thể tăng lên 20 - 22 triệu đồng và bị trừ tới 10 điểm trên giấy phép lái xe.

Vì vậy, việc nắm được ngoại lệ không có nghĩa tài xế có thể tùy tiện vượt phải. Dù vượt bên trái hay thuộc trường hợp được phép vượt bên phải, người lái vẫn phải đánh giá đầy đủ điều kiện an toàn và phát tín hiệu xin vượt theo quy định.

Không phải lúc nào cũng được phép vượt xe

Ngay cả khi đang ở tình huống thông thường, tài xế cũng cần nhớ những trường hợp pháp luật cấm vượt xe, gồm:

Không bảo đảm các điều kiện an toàn để vượt.

Trên cầu hẹp chỉ có một làn đường.

Đường cong có tầm nhìn bị hạn chế.

Đường hai chiều tại khu vực đỉnh dốc có tầm nhìn hạn chế.

Nơi đường giao nhau hoặc đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt.

Thời tiết hoặc điều kiện mặt đường không bảo đảm an toàn.

Khi gặp xe ưu tiên.

Tại phần đường dành cho người đi bộ qua đường hoặc khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang qua đường.

Trong hầm đường bộ.

Ngoài ra, khi thực hiện vượt, tài xế nên thao tác dứt khoát, có tín hiệu và chỉ chuyển làn khi đủ khoảng cách an toàn. Không nên vừa vượt vừa giảm tốc hoặc chuyển làn khi chưa vượt hết xe phía trước, bởi đây là tình huống dễ dẫn tới va chạm và tạt đầu.

Ở chiều ngược lại, khi có xe phía sau xin vượt và điều kiện giao thông cho phép, người điều khiển xe phía trước cần giảm tốc độ, bật tín hiệu rẽ phải và đi sát về bên phải phần đường cho đến khi xe phía sau vượt qua.