'Tầm nhìn rất dài để cho y học cổ truyền lấy được vị thế và giá trị vốn có'

Điều trị bằng phương pháp y học cổ truyền. (Ảnh: T.G/Vietnam+)

Tại buổi làm việc ngày 20/5/2026 với Đảng ủy Bộ Y tế và các cơ quan liên quan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; phát huy vai trò của y học cổ truyền trong phòng bệnh, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi và đưa y học cổ truyền thực sự về với cộng đồng.

Đây là định hướng có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển y học cổ truyền trong giai đoạn mới, vừa bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống, vừa thúc đẩy nghiên cứu, chuẩn hóa, hiện đại hóa và nâng cao giá trị y dược cổ truyền.

Bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) đã có những chia sẻ với Phóng viên VietnamPlus về những định hướng sắp tới của ngành y tế nhằm đẩy mạnh ứng dụng y dược cổ truyền trong công tác khám chữa bệnh.

Để y học cổ truyền lấy được vị thế vốn có

- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt quan tâm đến phát triển thuốc y học cổ truyền và có những chỉ đạo, định hướng để đẩy mạnh phát triển lĩnh vực này, theo bà, Bộ Y tế sẽ có những giải pháp nào để nâng cao phát triển y học cổ truyền hơn trong thời gian tới?

Bà Trần Thị Trang: Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có tầm nhìn rất dài cho y học cổ truyền và cũng là một chỉ đạo để cho y học cổ truyền lấy được vị thế vốn có và đáng phải có của y học cổ truyền.

Bởi với chiến lược y tế hiện nay là chuyển trọng tâm từ điều trị thuần túy sang phòng bệnh từ xa thì y học cổ truyền đặc biệt thích hợp với phục hồi, nâng cao sức khỏe để phòng bệnh từ xa, từ lúc bệnh còn nhẹ. Nguyên nhân là do cơ chế nguyên lý của y học cổ truyền rất phù hợp với nâng cao sức khỏe và phục hồi chức năng và kể cả giai đoạn bạo bệnh rồi sau đó cần phục hồi chức năng thì y học cổ truyền nó đặc biệt phù hợp.

Vì vậy, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có tầm nhìn và rất thống nhất với các quan điểm chuyển trọng tâm y tế từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh.

- Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, ngành y tế sẽ có những kế hoạch để triển khai như thế nào?

Bà Trần Thị Trang: Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, ngành y tế gồm Bộ trưởng và các Thứ trưởng đang chỉ đạo quyết liệt và Cục Y dược cổ truyền là đầu mối về các nội dung này. Bộ Y tế sẽ xây dựng các kế hoạch để tham mưu từ xây dựng luật cho đến sửa đổi các văn bản, các cơ chế chính sách, từ phát triển hệ thống khám bệnh, chữa bệnh, đào tạo nhân lực y tế cho đến khuyến khích phát triển dược liệu, công nghiệp sản xuất trong nước để tăng tỷ trọng thuốc y học cổ truyền trong tiêu dùng và sử dụng.

Việc cải cách cơ chế tài chính, cơ chế đầu tư cho lĩnh vực y học cổ truyền sẽ được nghiên cứu tổng thể để bảo đảm làm sao thực hiện được chỉ đạo và phải bằng cái kế hoạch có mốc chốt thời gian, có các nhiệm vụ cụ thể, có đầu mối cụ thể và có sản phẩm, tiến độ, lộ trình.

Bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế). (Ảnh: T.G/Vietnam+)

Những nội dung này Bộ Y tế thực hiện nghiêm chỉ đạo và định hướng của Tổng Bí thư. Bởi chưa có lĩnh vực nào mà được cả Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành 2 chỉ thị, có Nghị quyết 72 Trung ương, Nghị quyết 20 đều đề cập đến phát triển y học cổ truyền - đây là một điểm rất thuận lợi và thời cơ thuận lợi trăm năm mới có một thì Bộ Y tế chắc chắn là sẽ phải bám sát để triển khai.

- Ngành y tế đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển y học cổ truyền gắn với mở rộng quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm y tế ra sao?

Bà Trần Thị Trang: Tính đến năm 2025, Việt Nam có 97,65 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, đạt 95,16% dân số. Năm 2025 có 195,1 triệu lượt người khám chữa bệnh, tăng 11,5 triệu lượt (6,5%) so với năm 2024.

Năm 2025, Quỹ bảo hiểm y tế chi trả 166,4 nghìn tỷ đồng (tăng 23,5 nghìn tỷ đồng so với năm 2024), trong đó, chi phí cho thuốc điều trị chiếm hơn 30%.

Năm 2025, tỷ lệ khám chữa bệnh y học cổ truyền đạt khoảng 3,3% tổng số lượt khám chữa bệnh, tương đương khoảng 7 triệu lượt khám.

Chính sách bảo hiểm y tế đối với lĩnh vực y, dược cổ truyền từng bước được hoàn thiện. Danh mục thanh toán bảo hiểm y tế hiện bao gồm 229 thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền.

Về thuốc điều trị, việc xây dựng và cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền được thực hiện trên nguyên tắc ưu tiên các sản phẩm có chất lượng, khuyến khích sản xuất trong nước, sử dụng nguồn dược liệu nội địa và tiêu chuẩn hóa chất lượng từ khâu nuôi trồng, chế biến đến sản xuất thuốc.

Bên cạnh đó, các thuốc có bằng chứng lâm sàng rõ ràng, được phát triển từ các bài thuốc cổ phương, bài thuốc gia truyền hoặc các bài thuốc kinh điển của y học cổ truyền sẽ được ưu tiên xem xét đưa vào danh mục thanh toán của bảo hiểm y tế.

Hiện Bộ Y tế đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ đề xuất bổ sung thuốc cổ truyền vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả. Quá trình thẩm định sẽ được thực hiện chặt chẽ tương tự như đối với thuốc tân dược, đồng thời ưu tiên phát huy những thế mạnh đặc thù của nền y học cổ truyền Việt Nam.

Đưa thuốc cổ truyền đến gần cộng đồng

- Một trong những định hướng quan trọng của ngành y tế là mở rộng khả năng tiếp cận thuốc y học cổ truyền ngay từ tuyến cơ sở. Bộ Y tế sẽ triển khai vấn đề này như thế nào thưa bà?

Bà Trần Thị Trang: Y học cổ truyền được đánh giá có nhiều lợi thế trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, điều trị bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và nâng cao thể trạng. Việc đưa thuốc cổ truyền đến gần cộng đồng sẽ giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả điều trị.

Trong cơ cấu chi từ quỹ năm 2024 mặc dù thuốc là cấu phần chiếm tỷ lệ lớn nhưng tỷ trọng chi cho thuốc y học cổ truyền mới chỉ đạt 5,42% tương đương hơn 3.100 tỷ đồng.

Đây là con số hết sức khiêm tốn trong khi chúng ta có nguồn dược liệu hết sức phong phú. Hiện nay, nhiều công ty có bài thuốc dược liệu mới, có bài thuốc được nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng bài bản. Vì thế, không có chuyện thuốc giá rẻ mà cần có chính sách chi trả hợp lý.

Việc mở rộng khả năng tiếp cận thuốc y học cổ truyền ngay từ tuyến cơ sở là cần thiết. Nhiều loại thuốc cổ truyền sẽ không còn bị giới hạn bởi các cấp chuyên môn kỹ thuật, tạo điều kiện để các trạm y tế xã sử dụng trong hoạt động khám, chữa bệnh.

Song song với đó, Bộ Y tế đang phối hợp rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến đấu thầu, mua sắm thuốc nhằm tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở y tế tuyến dưới, đặc biệt là tuyến xã.

Xin trân trọng cảm ơn bà./.