'Tầm vóc thành phố, chiều sâu lòng người'
LONGFORM
Một thành phố lớn lên bằng những công trình, nhưng có chiều sâu nhờ cách gìn giữ ký ức, đối đãi với con người và chuẩn bị cho tương lai. Trong khát vọng tăng trưởng hai con số của Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu nâng cao chất lượng sống của nhân dân cũng chính là yêu cầu bồi đắp nền tảng văn hóa cho từng bước phát triển.
Tại buổi làm việc chiều 28/10 với Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bao quát nhiều vấn đề: tăng trưởng, đầu tư công, tổ chức không gian đô thị, khoa học công nghệ, xây dựng Đảng và chăm lo dân sinh. Xuyên suốt các nhiệm vụ ấy là một quan điểm phát triển có ý nghĩa sâu sắc: mọi nguồn lực phải được khơi thông, mọi trách nhiệm phải được thực hiện đến cùng, để thành quả phát triển đến được với nhân dân.
Chiều 28/10/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về tình hình thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch tăng trưởng hai con số năm 2026 và giải quyết các vấn đề khó khăn, tồn tại của Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN
Đọc những yêu cầu đó từ góc nhìn văn hóa, có thể nhận ra câu hỏi căn cốt của quá trình đô thị hóa: Thành phố sẽ trở thành nơi như thế nào để con người sống, làm việc, gắn bó và gửi gắm tương lai?
Văn hóa trong từng quyết định phát triển
GRDP chín tháng tăng 9,06%, riêng quý III tăng 9,86% là những kết quả đáng ghi nhận. Kịch bản phấn đấu tăng trưởng cả năm 10,2% thể hiện quyết tâm và cũng đặt ra sức ép lớn đối với năng lực điều hành. Để đi xa, thành phố cần chuyển sức ép ấy thành động lực đổi mới, đồng thời giữ được tầm nhìn dài hạn trong những quyết định trước mắt.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN
Bởi mỗi quyết định phát triển đều để lại dấu ấn trong đời sống. Một tuyến giao thông thay đổi cách người dân đi lại, tiếp cận việc làm và dịch vụ. Một khu nhà ở định hình nếp sinh hoạt của hàng nghìn gia đình. Một lựa chọn sử dụng đất có thể tạo thêm không gian công cộng, hoặc làm mất đi khoảng thở khó có thể tìm lại cho đô thị.
Văn hóa hiện diện ngay trong cách cân nhắc những lựa chọn ấy: biết đặt lợi ích lâu dài bên cạnh hiệu quả trước mắt, biết nhìn thấy nhu cầu của cộng đồng trong từng dự án, biết dành chỗ cho những giá trị khó quy đổi thành tiền.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN
Vì thế, yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển sau sáp nhập mang ý nghĩa vượt ra ngoài việc bố trí các khu chức năng. Đó còn là quá trình kết nối những cộng đồng có lịch sử, nếp sống và kinh nghiệm mưu sinh khác nhau. Không gian hành chính có thể được hợp nhất bằng quyết định; cảm thức cùng thuộc về một thành phố cần được vun đắp bằng sự tôn trọng, cơ hội phát triển và lợi ích được chia sẻ.
“
Một đô thị rộng lớn sẽ thêm sức mạnh khi những sắc thái riêng được kết nối trong một tương lai chung. Quy hoạch cần có sự thấu hiểu ấy, để quá trình hiện đại hóa tiếp nối được đời sống đã hình thành qua nhiều thế hệ.
Trách nhiệm công quyền và phẩm giá con người
Chiều sâu văn hóa của quản trị thể hiện rõ nhất ở cách chính quyền ứng xử với thời gian, công sức và những mong đợi chính đáng của người dân.
Một hồ sơ bị kéo dài có thể khiến một gia đình lỡ cơ hội ổn định chỗ ở, một cơ sở kinh doanh mất thời cơ đầu tư. Người dân phải đi lại nhiều lần cũng có nghĩa là họ mất ngày công, thêm chi phí và thêm bất an. Khi những phiền hà ấy lặp lại, điều bị tổn hao còn là niềm tin.
Bởi vậy, chỉ đạo giải quyết công việc đến kết quả cuối cùng, giảm thủ tục, đánh giá cán bộ bằng sản phẩm thực tế và sự hài lòng của xã hội chứa đựng một yêu cầu văn hóa rất cụ thể: tôn trọng con người trong từng hoạt động công vụ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN
Sự tôn trọng ấy cần được thể hiện bằng quy trình dễ hiểu, hướng dẫn rõ ràng, thời hạn được giữ đúng và trách nhiệm được nhận đến cùng. Cùng với đó là môi trường bảo vệ người làm đúng vì lợi ích chung, giúp cán bộ có đủ căn cứ và sự vững tâm để hành động. Một bộ máy có năng lực và liêm chính sẽ tạo dựng niềm tin bằng chính trải nghiệm hằng ngày của người dân.
“
Niềm tin được tích lũy từ những việc như vậy sẽ trở thành nguồn lực phát triển: doanh nghiệp yên tâm đầu tư, người lao động yên tâm gắn bó, cộng đồng sẵn sàng đồng hành với những thay đổi cần thiết.
Giữ hồn đô thị trong nhịp sống hiện đại
Bản sắc thành phố được lưu giữ trong di sản, kiến trúc, nghệ thuật, đồng thời được tiếp nối qua cách con người sống cùng nhau. Đó là tình nghĩa trong khu phố, sự cởi mở với người đến lập nghiệp, lòng tận tâm trong công việc và những cách đùm bọc khi gặp khó khăn.
Những giá trị ấy cần có điều kiện để tồn tại trong một đô thị đang biến đổi nhanh. Người lao động khó có thể gắn bó lâu dài nếu chỗ ở quá bấp bênh, thời gian đi lại quá lớn, việc học của con luôn là nỗi lo. Một cộng đồng cũng khó duy trì những quan hệ bền chặt nếu thiếu không gian gặp gỡ, sinh hoạt và chia sẻ.
TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội lớn để định hình một nền kinh tế đêm sôi động, mang tầm vóc quốc tế. Trong xu thế kinh tế sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới, việc gắn kết chặt chẽ giữa phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế ban đêm không chỉ là một giải pháp tình thế nhằm kích cầu tiêu dùng, mà đã trở thành chiến lược đường dài nhằm tối ưu hóa “sức mạnh mềm” đô thị, tạo bước đột phá trong cơ cấu kinh tế của đầu tàu năng động nhất cả nước. Ảnh: TTXVN
Vì vậy, nhà ở vừa khả năng chi trả gắn với việc làm, giao thông và dịch vụ thiết yếu còn là nền tảng gìn giữ đời sống gia đình, vun đắp sự gắn kết cộng đồng. Trường lớp tại nơi dân số tăng nhanh, y tế ban đầu thuận tiện, môi trường sống an toàn là những điều kiện để người dân cảm nhận rằng mình có một vị trí vững vàng trong thành phố.
Cách nhìn nhận kinh tế hè phố gắn với sinh kế cũng gợi mở một ứng xử đô thị thấu đáo. Trên hè phố có nhu cầu mưu sinh, có thói quen giao tiếp, có những nét sinh hoạt tạo nên diện mạo đời thường. Việc tổ chức và quản lý cần bảo đảm lối đi, vệ sinh, an toàn, đồng thời giúp người dân thích ứng với những quy định chung. Sự nghiêm minh có sức thuyết phục khi đi cùng hiểu biết về cuộc sống và phương án khả thi.
Ngày hội việc làm trực tiếp kết hợp trực tuyến năm 2026 tại TP.HCM với sự tham gia của gần 100 doanh nghiệp tham gia tuyển dụng gần 12.000 vị trí, việc làm ở nhiều lĩnh vực. Ảnh: TTXVN
Tương tự, chống ngập bằng hạ tầng kỹ thuật kết hợp bảo vệ không gian trữ nước thể hiện cách phát triển biết tôn trọng quy luật tự nhiên. Giữ khả năng điều hòa của sông nước cũng là giữ điều kiện sống cho những thế hệ mai sau. Trách nhiệm với tương lai bắt đầu từ cách sử dụng đất, nước và không gian hôm nay.
Để ai cũng có thể bước cùng thành phố
Khi AI và tự động hóa làm thay đổi thị trường lao động, khả năng thích ứng của mỗi người sẽ rất khác nhau. Người có điều kiện học tập có thể nhanh chóng nắm bắt cơ hội; người lớn tuổi, thiếu kỹ năng dễ đứng trước nguy cơ mất việc và mất phương hướng.
Sự quan tâm đến những nhóm lao động này, đặc biệt là thanh niên “ba không”, thể hiện chiều sâu nhân văn của chính sách. Giúp một người tìm được lối trở lại học tập, đào tạo và việc làm là khơi dậy khả năng tự chủ, đồng thời mở lại mối liên hệ của họ với cộng đồng. Mỗi con người được tạo điều kiện phát huy năng lực sẽ góp thêm sức sống cho thành phố.
Hội thảo "Cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội thu hút đầu tư và nhà đầu tư chiến lược vào Thành phố Hồ Chí Minh trong tình hình mới". Ảnh: TTXVN
Khát vọng tăng trưởng hai con số vì thế cần được hiện thực hóa bằng cả năng lực kinh tế, chất lượng quản trị và sự trưởng thành trong cách chăm lo con người. Một thành phố phát triển có chiều sâu sẽ biết trân trọng người đang đóng góp, nâng đỡ người gặp khó khăn và chuẩn bị cơ hội cho thế hệ sắp bước vào đời.
“
Tầm vóc Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được khẳng định qua sức cạnh tranh, những công trình và khả năng kết nối quốc tế; đồng thời được bồi đắp trong cảm nhận của từng người dân: công sức được trân trọng, quyền lợi được bảo đảm, khó khăn được lắng nghe, nỗ lực có cơ hội đơm hoa.
Khi người đến lập nghiệp có thể nghĩ đến chuyện an cư, khi trẻ em được nuôi dưỡng cả tri thức lẫn ước mơ, khi người yếu thế tìm thấy sự nâng đỡ để tự mình bước tiếp, thành phố sẽ có một nền tảng vững bền để vươn xa. Đó là sức mạnh của một đô thị biết lớn lên cùng con người, bằng trí tuệ, nghĩa tình và trách nhiệm với tương lai.
Bài viết: HIỀN LƯƠNGBÁO THỂ THAO VÀ VĂN HÓA