Tận dụng ánh sáng tự nhiên: xu hướng thiết kế nhà ở của năm nay

Thay vì sửa chữa quy mô lớn, nhiều gia đình lựa chọn các giải pháp cải tạo tập trung vào ánh sáng và thông thoáng.

Nhu cầu sống thiết yếu

Tại nhiều khu dân cư nội đô Hà Nội, tình trạng nhà ở thiếu ánh sáng tự nhiên và bí gió vẫn diễn ra phổ biến, đặc biệt với nhà ống, nhà chia lô hoặc căn hộ cải tạo qua nhiều giai đoạn. Không ít hộ gia đình phản ánh rằng dù ban ngày nhưng vẫn phải bật đèn, mùa hè phụ thuộc nhiều vào điều hòa, vừa tốn chi phí sinh hoạt, vừa tạo cảm giác ngột ngạt kéo dài.

Chính những bất tiện đó đã thúc đẩy nhu cầu cải tạo nhà ở theo hướng “mở” không gian. Anh Nguyễn Công Thành (phường Nghĩa Đô) cho biết, gia đình anh không sửa nhà theo kiểu đập phá lớn mà chỉ tập trung xử lý ánh sáng và thông thoáng. Nhà không quá nhỏ, nhưng do bố trí nhiều vách ngăn và đồ đạc tích tụ theo thời gian, ánh sáng tự nhiên khó lan tỏa vào các không gian sinh hoạt.

Ban đầu gia đình cũng cân nhắc phương án sửa chữa lớn, nhưng sau khi tính toán chi phí, đã quyết định chỉ tập trung xử lý ánh sáng và thông thoáng. Việc mở thêm ô thoáng, thay đổi hệ cửa và loại bỏ một số vách ngăn không cần thiết giúp căn hộ sáng hơn rõ rệt.

“Chúng tôi mở thêm ô thoáng phía sau, thay cửa kính lấy sáng và bỏ bớt vách ngăn. Chi phí không quá cao nhưng không gian sáng và dễ chịu hơn hẳn” - anh Thành chia sẻ.

Tương tự, anh Phạm Đức Anh (phường Hoàng Mai) cho rằng, việc cải tạo nhà ở theo hướng tăng ánh sáng và thông thoáng mang lại hiệu quả rõ rệt dù không tốn nhiều chi phí. Sống trong căn hộ khoảng hơn 70 m2, anh Đức Anh từng cho rằng cảm giác chật chội là điều khó tránh. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp lại nội thất, giảm bớt đồ đạc che chắn và tận dụng tốt hơn ánh sáng từ ban công, không gian sống của gia đình anh đã có sự thay đổi đáng kể.

Sự khác biệt lớn nhất không nằm ở hình thức, mà ở cảm giác sinh hoạt hàng ngày. “Nhà sáng hơn thì tâm lý cũng dễ chịu hơn. Mùa hè, gió lưu thông tốt nên ít phải bật điều hòa cả ngày. Không gian không còn cảm giác bị nén như trước. Không phải ai cũng đủ điều kiện sửa nhà lớn. Nhưng chỉ cần sắp xếp lại hợp lý, để ánh sáng và gió vào được nhà, chất lượng sống đã khác đi rất nhiều” - anh Đức Anh cho biết.

Ngoài ra, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, những giải pháp cải tạo tập trung vào ánh sáng và thông thoáng là lựa chọn phù hợp với nhiều gia đình đô thị.

Từ những câu chuyện này có thể thấy, với người dân, ánh sáng và thông thoáng không còn là khái niệm mang tính kỹ thuật, mà đã trở thành tiêu chí gắn liền với cảm nhận sống hàng ngày. Khi không gian đủ sáng, đủ thoáng, ngôi nhà không chỉ là nơi ở, mà còn là nơi giúp con người cân bằng lại nhịp sống đô thị ngày càng áp lực.

Từ phía thị trường, các doanh nghiệp thiết kế – thi công nhà ở dân dụng tại Hà Nội ghi nhận xu hướng khách hàng ngày càng quan tâm đến ánh sáng và thông thoáng ngay từ khâu tư vấn ban đầu. Ông Nguyễn Văn Hùng - đại diện một đơn vị thiết kế nhà ở cho biết: “Trước đây khách thường hỏi nâng tầng, mở rộng diện tích. Nay nhiều người hỏi làm sao để nhà sáng hơn, mát hơn mà không tốn quá nhiều chi phí”.

Theo các doanh nghiệp, trong bối cảnh giá vật liệu và nhân công vẫn cao, những giải pháp cải tạo nhẹ như điều chỉnh hệ cửa, tạo đối lưu gió, bổ sung giếng trời nhỏ hay thay đổi bố trí mặt bằng đang trở thành lựa chọn phù hợp, vừa tiết kiệm, vừa nâng cao giá trị sử dụng lâu dài của ngôi nhà.

“Vật liệu vô hình” của kiến trúc bền vững

Ánh sáng tự nhiên và thông thoáng cần được coi là nền tảng của thiết kế nhà ở đô thị, đặc biệt trong điều kiện Hà Nội ngày càng nén chặt về không gian. Theo ông Bùi Xuân Chiến - phòng công nghệ vật liệu, công ty CP Module 9, nhiều ngôi nhà hiện nay không thiếu diện tích mà thiếu tư duy tổ chức không gian hợp lý. “Ánh sáng và gió nếu không được tính toán ngay từ đầu sẽ rất khó khắc phục về sau, và khi đó người ở buộc phải trả giá bằng chi phí năng lượng” - ông Chiến nhận định.

Còn với chuyên gia về vật liệu xây dựng, thạc sĩ Phạm Ngọc Trung cho rằng ánh sáng và thông thoáng chính là những “vật liệu vô hình” nhưng quyết định cảm nhận không gian. “Một ngôi nhà có thể không lớn, nhưng nếu lấy sáng tốt, thông gió hợp lý thì vẫn tạo được sự thoải mái và dễ chịu cho người ở”, bà phân tích.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, với đặc thù khí hậu Hà Nội, việc lấy sáng và thông gió cần đi kèm giải pháp kiểm soát bức xạ nhiệt, che nắng, chắn mưa phù hợp. Lấy sáng mà không kiểm soát tốt có thể khiến nhà nóng hơn, do đó bài toán đặt ra là sự cân bằng giữa ánh sáng, gió và vi khí hậu.

Từ góc độ phát triển bền vững, ánh sáng và thông thoáng không chỉ giúp cải thiện chất lượng sống mà còn góp phần giảm tiêu thụ năng lượng, phù hợp với xu hướng kiến trúc xanh và tiết kiệm tài nguyên.

Khi người dân chủ động thay đổi cách cải tạo nhà ở, doanh nghiệp điều chỉnh tư duy thiết kế và giới chuyên gia liên tục lên tiếng định hướng, đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nhà ở đô thị Hà Nội trong giai đoạn 2026 và các năm tiếp theo.

Thành Luân