Tàn tích đô thị gắn với cuộc cải cách chấn động Ai Cập cổ

Được xây dựng bởi pharaoh Akhenaten. Amarna, tên cổ là Akhetaten, được pharaoh Akhenaten xây dựng vào thế kỷ 14 TCN để làm kinh đô mới của Ai Cập. Việc dời đô này nhằm tách khỏi tầng lớp tư tế quyền lực ở Thebes và khẳng định cải cách tôn giáo triệt để. Ảnh: Pinterest.

Trung tâm của cuộc cách mạng tôn giáo đơn thần. Akhenaten đã đề cao thần Aten – đĩa Mặt Trời – như vị thần tối cao duy nhất. Amarna trở thành trung tâm thờ phụng Aten, đánh dấu bước ngoặt hiếm hoi sang hình thức gần với đơn thần giáo trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Ảnh: Pinterest.

Biệt danh “thành phố Pharaoh dị giáo”. Do đi ngược truyền thống đa thần lâu đời, Akhenaten bị các triều đại sau coi là kẻ dị giáo. Thành phố Amarna vì thế mang tiếng xấu và bị cố tình lãng quên sau khi ông qua đời. Ảnh: Pinterest.

Thời gian tồn tại rất ngắn. Amarna chỉ giữ vai trò kinh đô trong khoảng 15–20 năm. Sau khi Akhenaten chết, triều đình nhanh chóng quay về Thebes, để lại Amarna bị bỏ hoang gần như hoàn toàn. Ảnh: Pinterest.

Kiến trúc khác biệt với Ai Cập truyền thống. Đền thờ Aten tại Amarna có sân mở, đón ánh sáng trực tiếp, khác hẳn các ngôi đền tối và kín dành cho thần linh truyền thống. Điều này phản ánh tư duy tôn giáo mới tập trung vào ánh sáng Mặt Trời. Ảnh: Pinterest.

Nghệ thuật Amarna mang tính hiện thực hiếm thấy. Các phù điêu và tượng tại Amarna khắc họa pharaoh và hoàng gia với hình thể kéo dài, nét mặt đời thường và cảnh sinh hoạt gia đình. Phong cách này phá vỡ chuẩn mực lý tưởng hóa kéo dài hàng nghìn năm. Ảnh: Pinterest.

Nơi phát hiện những bức thư ngoại giao nổi tiếng. Các “Thư Amarna” được tìm thấy tại đây là tập hợp thư từ ngoại giao giữa Ai Cập và các vương quốc Cận Đông cổ. Chúng cung cấp nguồn tư liệu vô giá về chính trị quốc tế thời đồ đồng. Ảnh: Pinterest.

Giá trị khảo cổ vượt xa quy mô hiện tại. Dù chỉ còn tàn tích, Amarna giúp giới nghiên cứu hiểu rõ đời sống đô thị, tôn giáo và chính trị Ai Cập cổ đại trong một giai đoạn cải cách ngắn ngủi nhưng đầy biến động. Ảnh: Pinterest.

Mời quý độc giả xem video: Khởi nguồn nền văn minh / VTV2

T.B (tổng hợp)