TAND hai cấp TP. Hà Nội: Kế thừa truyền thống, vững bước trong kỷ nguyên mới

Từ truyền thống vẻ vang được vun đắp qua nhiều thế hệ, TAND hai cấp TP. Hà Nội đang tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng xét xử, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới.

Chánh án TAND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Kỳ chia sẻ với phóng viên.

81 năm đồng hành cùng sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Thủ đô

Nhìn lại chặng đường 81 năm xây dựng và phát triển, Chánh án TAND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Kỳ cho rằng, lịch sử hình thành và trưởng thành của TAND TP. Hà Nội luôn gắn liền với những bước phát triển của Thủ đô và đất nước.

Cách đây 81 năm, ngày 13/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 33C, thành lập các Tòa án quân sự (TAQS), trong đó có TAQS Hà Nội với nhiệm vụ xét xử những hành vi phương hại đến nền độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là sự kiện lịch sử trọng đại, đánh dấu sự ra đời của các Tòa án cách mạng, trong đó có TAQS Hà Nội.

Để tiếp tục kiện toàn hệ thống Tòa án phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ mới, ngày 24/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh số 13 về tổ chức các Tòa án và các ngạch Thẩm phán. Theo đó, hệ thống Tòa án thường được thành lập bên cạnh các TAQS. Tại Hà Nội có Tòa án đệ nhị cấp Hà Nội và các Tòa án sơ cấp ở các quận, huyện.

Đến năm 1950, Tòa án đệ nhị cấp TP. Hà Nội được đổi tên thành TAND TP. Hà Nội và tên gọi TAND TP. Hà Nội chính thức bắt đầu từ thời điểm này.

Năm 1957, hệ thống Tòa án tiếp tục được tổ chức lại theo hướng các TAQS được nhập vào hệ thống TAND. TAQS Hà Nội theo đó được nhập vào TAND TP. Hà Nội.

Theo Chánh án Nguyễn Xuân Kỳ, ngày 13/9/1945 cũng chính là ngày thành lập của TAND TP. Hà Nội. Từ những ngày đầu thành lập với muôn vàn khó khăn, TAND TP. Hà Nội đã từng bước xây dựng tổ chức, đội ngũ, tổ chức tốt công tác xét xử các loại vụ án thuộc thẩm quyền, góp phần bảo vệ chính quyền kháng chiến, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn của Thủ đô.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đội ngũ cán bộ, Thẩm phán TAND TP. Hà Nội tích cực phối hợp với các lực lượng vũ trang và nhân dân Thủ đô tham gia chống chiến tranh phá hoại; đồng thời xét xử, trấn áp mạnh mẽ các loại tội phạm, đặc biệt là tội phản cách mạng, làm gián điệp và tội phạm kinh tế, góp phần bảo vệ chế độ, xây dựng xã hội chủ nghĩa.

Ủy ban Thẩm phán TAND TP. Hà Nội.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế, những tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường làm gia tăng tội phạm, đồng thời các tranh chấp dân sự, kinh tế, lao động, hành chính cũng ngày càng nhiều và phức tạp. Trước yêu cầu mới, hệ thống Tòa án tiếp tục được kiện toàn, trong đó Trọng tài kinh tế Nhà nước được sáp nhập vào hệ thống TAND nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại.

Một dấu mốc quan trọng đối với TAND TP. Hà Nội là năm 2008, khi Quốc hội khóa XII ban hành Nghị quyết số 15/NQ-QH về mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội, theo đó: Hợp nhất tỉnh Hà Tây vào TP. Hà Nội; Chuyển toàn bộ huyện Mê Linh, tĩnh Vĩnh Phúc về TP. Hà Nội; Chuyển 4 xã thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình về TP Hà Nội. Trên cơ sở đó, TAND tỉnh Hà Tây, TAND huyện Mê Linh hợp nhất với TAND hai cấp TP. Hà Nội, nâng tổng số TAND cấp huyện, TP. Hà Nội lên 30 đơn vị.

Sự thay đổi về địa giới hành chính kéo theo sự gia tăng đáng kể về quy mô tổ chức, đội ngũ cán bộ, công chức và khối lượng công việc. Dù địa bàn rộng, các loại án tăng cả về số lượng và tính chất phức tạp, đội ngũ cán bộ, công chức TAND TP. Hà Nội luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao.

Đặc biệt, trong giai đoạn gần đây, TAND TP. Hà Nội đã tích lũy nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong tổ chức xét xử các vụ án đặc biệt lớn trong lĩnh vực kinh tế, tham nhũng do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng theo dõi, chỉ đạo.

Đổi mới để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

Theo Chánh án Nguyễn Xuân Kỳ, năm 2015 là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong lịch sử phát triển của hệ thống Tòa án khi Hiến pháp quy định Tòa án nhân dân có chức năng “thực hiện quyền tư pháp”. Chức năng này từng bước được cụ thể hóa trong các Luật, Bộ luật, qua đó khẳng định vị thế quan trọng của Tòa án nhân dân trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Cùng với đó, cải cách tư pháp đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động xét xử như bảo vệ quyền con người, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa, tăng cường hòa giải, đối thoại tại Tòa án, xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh…

Thực hiện chủ trương của Đảng về tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy TAND, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, năm 2025, TAND hai cấp TP. Hà Nội đã có bước thay đổi căn bản về tổ chức bộ máy.

Theo đó, 30 TAND cấp huyện được sắp xếp, tổ chức thành 12 Tòa án khu vực với thẩm quyền xét xử sơ thẩm tất cả các loại án, trừ các vụ án hình sự có khung hình phạt trên 20 năm tù, chung thân và tử hình; các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.

TAND TP. Hà Nội được khôi phục lại thẩm quyền xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm đối với các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của TAND khu vực khi phát hiện có sai sót nghiêm trọng.

Sự thay đổi về mô hình tổ chức đặt ra những yêu cầu mới, đòi hỏi TAND hai cấp TP. Hà Nội vừa phải nhanh chóng ổn định tổ chức, vừa bảo đảm hoạt động xét xử được thực hiện thông suốt, hiệu quả, không để ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Trong những năm qua, số lượng các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền thụ lý, giải quyết của TAND hai cấp TP. Hà Nội tăng cao so với cùng kỳ năm trước, đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với công tác giải quyết, xét xử.

Cụ thể, chỉ tính từ ngày 01/10/2025 đến hết ngày 30/6/2026 (09 tháng đầu năm công tác), TAND hai cấp TP. Hà Nội đã thụ lý 43.807 vụ việc, giải quyết 33.452 vụ việc. Trong đó, TAND TP. Hà Nội thụ lý 3.564 vụ việc, giải quyết 2.942 vụ việc; TAND khu vực - Hà Nội thụ lý 40.243 vụ việc, giải quyết 30.510 vụ việc.

So sánh với số liệu cách đây 10 năm, giai đoạn từ ngày 01/10/2015 đến ngày 30/9/2016 (năm công tác 2016), TAND hai cấp TP. Hà Nội đã thụ lý 28.747 vụ việc, đã giải quyết 17.675 vụ. Như vậy, chỉ sau một thập kỷ, số lượng hồ sơ vụ án, vụ việc TAND hai cấp TP. Hà Nội thụ lý trong 09 tháng đã gấp rưỡi so với việc thụ lý của cả một năm công tác của thời điểm trước đó.

Không chỉ gia tăng về số lượng, các vụ án cũng ngày càng phức tạp về tính chất, xuất hiện nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới, trong đó có những loại tội phạm sử dụng công nghệ cao như thao túng chứng khoán, rửa tiền...

Đặc biệt, TAND TP. Hà Nội đã giải quyết kịp thời các vụ án do Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo Thành uỷ về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo. Đây đồng thời cũng là những vụ án được dư luận xã hội, nhân dân đặc biệt chú ý, quan tâm đến diễn biến vụ án và việc giải quyết vụ án.

Trong nhiều năm trở lại đây, một số vụ án đặc biệt tiêu biểu mà TAND TP. Hà Nội đã được tin tưởng giao phó giải quyết có thể kể tới như: Vụ án “Tham ô tài sản” xảy ra tại Công ty TNHH MTV Vận tải Viễn dương Vinashin; Vụ án xảy ra tại Tập đoàn FLC; Vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra tại Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Khách sạn Tân Hoàng Minh; Vụ án xảy ra tại Tập đoàn Phúc Sơn; Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuận An và các công ty liên quan; Vụ án “Đưa hối lộ; Môi giới hối lộ; Nhận hối lộ” liên quan đến việc tác động vào quá trình giải quyết một số vụ án, vụ việc tại TP. Đà Nẵng và một số địa phương; Vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Công ty Z Holding…

Ngoài ra, TAND TP. Hà Nội đã đưa ra xét xử 02 vụ án liên quan đến an ninh quốc gia, phục vụ yêu cầu nhiệm vụ chính trị quan trọng trước đại hội Đảng lần thứ XIV; các vụ án được xét xử vắng mặt bị cáo theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính nghiêm minh, thận trọng và đúng trình tự, thủ tục tố tụng; đó là vụ án “Làm, tàng trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” đối với các bị cáo Nguyễn Văn Đài và Lê Trung Khoa và đồng phạm.

Những con số trên cho thấy quy mô, tính chất và yêu cầu đối với công tác xét xử tại TAND TP. Hà Nội ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là giải quyết án đúng thời hạn, đúng pháp luật mà còn phải bảo đảm chất lượng xét xử, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân, góp phần giữ vững kỷ cương, pháp luật và ổn định xã hội.

Trải qua 81 năm xây dựng và phát triển, các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức và người lao động TAND TP. Hà Nội luôn nỗ lực phấn đấu, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và được Đảng, Nhà nước, thành phố ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như “Bằng khen” của Thủ tướng Chính phủ; “Cờ Thi đua” của Tòa án nhân dân; “Cờ Thi đua” của Ủy ban nhân dân TP Hà Nội; “Huân chương Lao động” hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba; “Huân chương độc lập Hạng Nhì”…

Đặc biệt, nhân dịp Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống, TAND TP. Hà Nội tiếp tục được Chủ tịch nước tặng thưởng “Huân chương Lao động hạng Nhất” lần thứ hai.

Với Chánh án Nguyễn Xuân Kỳ, những phần thưởng cao quý ấy không chỉ là niềm vinh dự, tự hào mà còn là sự ghi nhận đối với những đóng góp, cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ TAND TP. Hà Nội. Đó cũng là động lực để đội ngũ cán bộ hôm nay tiếp tục kế thừa, phát huy truyền thống, không ngừng đổi mới và hoàn thành tốt hơn nữa nhiệm vụ được giao.

Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, TAND hai cấp TP. Hà Nội xác định tiếp tục đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng xét xử, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh; đồng thời chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, Thẩm phán có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông pháp luật, công tâm, khách quan, tận tụy với công việc.

Từ niềm tự hào về chặng đường 81 năm, các thế hệ cán bộ, công chức, người lao động TAND hai cấp TP. Hà Nội đang tiếp tục viết tiếp truyền thống, vượt qua khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng.