Tăng cơ hội để du khách quốc tế mua sắm quà Việt

Du khách mua sắm tại cửa hàng miễn thuế trong khu vực sân bay. Ảnh: SASCO

Món quà là một phần hành trình

Với nhiều du khách quốc tế, một gói cà phê, hộp trà, món đồ thủ công hay tấm lụa mang dấu ấn Việt Nam không chỉ là món quà cho người thân mà còn là cách lưu giữ kỷ niệm về chuyến đi. Tuy nhiên, sau những ngày tham quan, khi ra sân bay, họ thường không còn nhiều thời gian để tìm mua đặc sản hay quà lưu niệm. Anh Dimitris Stathopoulos, du khách tới từ Hy Lạp, chia sẻ: “Trong mỗi chuyến đi, tôi thường dành một khoản riêng để mua sắm. Nếu biết trước trong lịch trình có những địa chỉ phù hợp, tôi có thể chủ động sắp xếp thời gian và ngân sách cho việc này”.

Các hướng dẫn viên du lịch quốc tế tại Hà Nội chia sẻ, khách quốc tế thường tìm những món quà vừa có dấu ấn văn hóa, vừa thuận tiện mang về. Khách châu Á có xu hướng chọn bánh kẹo, cà phê, trà, trong khi khách châu Âu quan tâm hơn đến lụa, vải, sơn mài, đồ thêu và may đo. Tại hội thảo “Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng”, Tổng Giám đốc Vietlux tour Trần Thế Dũng cho rằng, khách du lịch có nhu cầu chi tiêu lớn nhưng Việt Nam vẫn chưa giữ được dòng tiền này ở lại lâu trong nước. Nhiều doanh nghiệp lữ hành chưa mạnh dạn đưa điểm mua sắm vào lịch trình vì còn thiếu các trung tâm thương mại, khu mua sắm và hệ sinh thái dịch vụ đạt chuẩn.

Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương Lê Hồng Thủy Tiên đề xuất phát triển hệ thống cửa hàng miễn thuế và outlet (những cửa hàng bán lẻ chuyên bán hàng giảm giá của một hoặc nhiều thương hiệu) đúng chuẩn với chính sách giảm giá quanh năm, đồng thời tăng hỗ trợ doanh nghiệp nội địa để tạo sức hút mua sắm cho du khách.

8 tháng đầu năm 2026, du lịch Việt Nam đón gần 16 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025. Bộ Công Thương đánh giá, mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế hiện khoảng 1.050 - 1.150 USD/người. Lượng khách và mức chi tiêu này cho thấy nhu cầu của du khách còn nhiều dư địa để khai thác, trong đó mua sắm là một khoản chi đáng chú ý. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để du khách có thêm cơ hội mua sắm trong thời gian ở Việt Nam.

Lâu nay, hàng miễn thuế ở Việt Nam chủ yếu gắn với sân bay. Cách mua này thuận tiện nhưng thời gian trước giờ bay thường không nhiều. Nếu mua sớm hơn, du khách lại phải mang hàng hóa theo trong suốt hành trình. Nút thắt này khiến mua sắm khó trở thành một khoản chi được tính toán ngay từ đầu chuyến đi.

Nghị định 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế, ban hành ngày 7-7-2026 và có hiệu lực từ ngày 21-8-2026, đã mở thêm phương thức mua hàng cho người chờ xuất cảnh. Theo quy định, người chờ xuất cảnh có thể mua hàng miễn thuế tại cửa hàng trong nội địa và nhận hàng tại quầy trong khu cách ly tại cửa khẩu quốc tế nơi xuất cảnh. Quy định mới tạo thêm thời gian và địa điểm để du khách mua sắm, đồng thời giảm bất tiện khi phải mang hàng hóa theo trong suốt hành trình.

Mở rộng không gian mua sắm

Để chính sách mới phát huy hiệu quả, hệ thống cửa hàng miễn thuế cần được mở rộng cùng với các mô hình mua sắm phù hợp tại những trung tâm du lịch. Theo thông tin từ Bộ Công Thương, ngành bán lẻ Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng 8 - 10% trong giai đoạn 2015 - 2025, nhưng thị trường vẫn thiếu những mô hình hiện đại mang tính dẫn dắt. Đặc biệt, outlet, vốn là một kênh phân phối phổ biến trên thế giới, gần như chưa hình thành đúng nghĩa tại Việt Nam. Các điểm bán hiện nay vẫn chủ yếu nhỏ lẻ và phân tán.

Cùng với quy định mới, Bộ Công Thương đang hoàn thiện Dự thảo “Đề án Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo dự thảo, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh và Phú Quốc (An Giang). Hệ thống cửa hàng miễn thuế cũng được định hướng mở rộng vào khu vực nội đô tại các trung tâm du lịch.

Dự thảo đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hàng Việt trong các hệ thống outlet và cửa hàng miễn thuế lên 30 - 40%, qua đó quảng bá sản phẩm đạt chuẩn quốc tế và thúc đẩy “xuất khẩu tại chỗ”. Hai hướng phát triển outlet được đề xuất gồm các “làng outlet cao cấp” kết hợp mua sắm, giải trí, trải nghiệm văn hóa và các trung tâm outlet đô thị hoặc ngoại vi có quy mô linh hoạt hơn. Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Trần Hữu Linh cho rằng, phát triển outlet và cửa hàng miễn thuế góp phần tạo ra hệ sinh thái bán lẻ gắn với logistics, du lịch và dịch vụ.

Trong hệ thống ấy, hàng hóa cần có chất lượng, nguồn gốc rõ ràng, giá cả minh bạch và thanh toán thuận tiện. Điểm bán cũng cần được bố trí tại những khu vực thuận lợi trong hành trình của du khách. Với những mặt hàng mang đặc trưng Việt Nam, thông tin về làng nghề, vùng sản xuất hay nguồn gốc sản phẩm có thể giúp khách dễ lựa chọn hơn. Quan trọng hơn, các điểm bán cần được kết nối với doanh nghiệp lữ hành để trở thành một lựa chọn thực tế trong lịch trình, thay vì chỉ chờ khách tự tìm đến.

Một yêu cầu khác là khâu giao nhận. Hàng đã mua phải được chuyển đến sân bay chính xác và đúng thời gian. Kinh nghiệm của King Power (tập đoàn bán lẻ hàng miễn thuế và du lịch lớn nhất của Thái Lan) cho thấy mô hình mua ở nội đô, nhận tại sân bay không chỉ cần mặt bằng bán hàng mà còn cần hệ thống nhận hàng và kiểm soát đơn hàng đồng bộ.

Như vậy, hàng miễn thuế không chỉ là một tiện ích dành cho người xuất cảnh. Khi được tổ chức cùng hệ thống điểm bán, hàng hóa và logistics phù hợp, đây có thể trở thành một công cụ kích cầu, giúp du khách có thêm thời gian và không gian mua sắm, qua đó giữ lại nhiều hơn dòng chi tiêu tại Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để sản phẩm Việt tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng quốc tế.