Tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao năng lực sử dụng công cụ phòng vệ thương mại

Đồng thời, cần tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng công cụ PVTM, qua đó góp phần xây dựng nền sản xuất đủ mạnh, doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh và tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững.

 Theo ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, cần tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng công cụ PVTM.

Cụ thể, tại Diễn đàn Phòng vệ thương mại lần thứ ba với chủ đề: “Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia- kiến tạo động lực cho tăng trưởng” do Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 18/9 tại Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh vai trò của PVTM trong việc bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, bảo vệ hợp lý năng lực sản xuất trong nước và hỗ trợ hàng hóa Việt Nam duy trì, mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ông cho rằng, PVTM không phải là công cụ hạn chế cạnh tranh mà là công cụ bảo vệ cạnh tranh công bằng, góp phần tạo điều kiện và củng cố niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, duy trì việc làm và củng cố chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh PVTM ngày càng được sử dụng phổ biến trên thế giới, ông đề nghị công tác PVTM chuyển mạnh từ ứng phó sang chủ động, từ xử lý từng vụ việc sang quản trị rủi ro, với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng công cụ PVTM, qua đó góp phần xây dựng nền sản xuất đủ mạnh, doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh và tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững.

 Các đại biểu tham dự Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026.

Thực tiễn cho thấy công tác PVTM của Việt Nam ngày càng được triển khai chủ động trên cả hai chiều nhập khẩu và xuất khẩu. Đối với hàng hóa nhập khẩu, Việt Nam đã khởi xướng 62 vụ việc điều tra PVTM và đang duy trì 37 biện pháp đối với hàng hóa nhập khẩu, việc điều tra, áp dụng các biện pháp trên cơ sở quy định pháp luật và cam kết quốc tế góp phần bảo đảm cạnh tranh công bằng và bảo vệ năng lực sản xuất trong nước.

Đối với hàng hóa xuất khẩu, tính đến giữa tháng 9 năm 2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường. Riêng 9 tháng đầu năm 2026 phát sinh 27 vụ việc mới, tăng hơn 4 vụ so với số vụ việc của cả năm 2025. Diễn biến này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp trong việc theo dõi thị trường, nhận diện sớm rủi ro và chủ động ứng phó với các vụ việc PVTM tại nước ngoài.

Ông Lê Sỹ Giảng, Giám đốc công ty TNHH GH Consults, phân tích xu hướng sử dụng các công cụ PVTM trên thế giới nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Trong bối cảnh dư thừa công suất và cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt, các sản phẩm công nghiệp cơ bản như kim loại, hóa chất, nhựa và vật liệu xây dựng chiếm tỷ trọng lớn trong các vụ việc PVTM. Bên cạnh đó, các biện pháp chống lẩn tránh và gian lận xuất xứ ngày càng được áp dụng rộng rãi, với hình thức ngày càng đa dạng. Tham luận cũng đề cập đến xu hướng áp dụng các công cụ thương mại mới như thuế quan theo Điều 232, Điều 301 của Hoa Kỳ và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam chủ động theo dõi, nhận diện và ứng phó với các rủi ro thương mại.

Tại Hội thảo, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, nhấn mạnh vai trò của PVTM trong việc bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, củng cố năng lực sản xuất và tạo dư địa cho tăng trưởng. Ông phân tích những sức ép mà các ngành công nghiệp nền tảng đang phải đối mặt, đồng thời đề xuất chuyển từ xử lý vụ việc sang quản trị chủ động rủi ro thương mại thông qua các giải pháp tăng cường cảnh báo sớm, chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao năng lực của hiệp hội và doanh nghiệp, tăng cường phối hợp thực thi và gắn PVTM với chính sách phát triển công nghiệp.

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trao đổi về quản trị chuỗi cung ứng và sử dụng hiệu quả các công cụ PVTM đối với các mặt hàng tiêu dùng trong nước. Các nội dung trao đổi góp phần làm rõ vai trò của PVTM trong bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, củng cố năng lực sản xuất và nâng cao khả năng chủ động ứng phó của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường trong nước và quốc tế.

Cục Phòng vệ thương mại cho hay, Diễn đàn PVTM năm 2026 tiếp tục khẳng định vai trò của PVTM trong bảo vệ và thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước, đồng thời tăng cường kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp chủ động hơn trong sử dụng công cụ PVTM và ứng phó với các vụ việc PVTM. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố nền tảng sản xuất trong nước và kiến tạo động lực cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế Việt Nam.