Tăng cường giám sát việc thực hiện pháp luật lao động

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh còn tiềm ẩn nhiều yếu tố tác động đến việc làm, thu nhập và đời sống của công nhân, công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động cùng các chế độ, chính sách đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức công đoàn; qua đó, không chỉ giúp kịp thời phát hiện, yêu cầu doanh nghiệp khắc phục vi phạm mà còn phát huy hiệu quả cảnh báo sớm, ngăn ngừa tranh chấp lao động phát sinh.

Tăng trách nhiệm của công đoàn cơ sở

​Trong quý III/2026, cả nước xảy ra 9 vụ ngừng việc tập thể tại 7 địa phương. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các kiến nghị tăng lương, cải thiện phúc lợi, nâng chất lượng bữa ăn ca, tăng phụ cấp độc hại, điều chỉnh cách tính tiền làm thêm giờ; cùng với tình trạng doanh nghiệp chậm trả lương, nợ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của người lao động. Trước tình hình đó, các cấp công đoàn đã chủ động nắm bắt diễn biến thực tế, phối hợp xử lý kịp thời các vướng mắc, xung đột ngay từ cơ sở.

Tại thành phố Hồ Chí Minh, trước thực trạng doanh nghiệp nợ đóng BHXH làm ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động, ngày 15/10 vừa qua, Đoàn giám sát LĐLĐ thành phố cùng đại diện Mặt trận Tổ quốc và BHXH thành phố đã làm việc tại 2 doanh nghiệp trên địa bàn. Cụ thể là Công ty TNHH Ding Xin Industrial (phường Tây Nam) hiện chậm đóng các khoản bảo hiểm hơn 1,08 tỷ đồng từ tháng 9/2025 và Công ty TNHH Dệt Đông Tiến Hưng (phường Dĩ An) chậm đóng 2,1 tỷ đồng từ năm 2023 đến nay do gặp nhiều khó khăn về dòng tiền. Qua giám sát, cả 2 công ty đều cam kết từng bước khắc phục, thực hiện đúng nghĩa vụ đóng các khoản bảo hiểm để bảo đảm quyền lợi cho công nhân.

Các cấp, ngành tăng cường vai trò giám sát tại doanh nghiệp, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động. Ảnh: Kiều Minh

Các cấp, ngành tăng cường vai trò giám sát tại doanh nghiệp, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động. Ảnh: Kiều Minh

​Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hồ Chí Minh Phùng Thái Quang khẳng định, tổ chức Công đoàn luôn chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp nhưng kiên quyết bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Quy định về quyền giám sát của Công đoàn tại Điều 16 Luật Công đoàn chính là cơ sở pháp lý quan trọng để các cấp công đoàn tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách liên quan đến người lao động, kịp thời phát hiện vi phạm, yêu cầu doanh nghiệp khắc phục và hỗ trợ bảo vệ quyền lợi công nhân.

​Tại tỉnh Hà Tĩnh, tính từ đầu năm 2026 đến nay, LĐLĐ tỉnh đã chủ trì giám sát liên ngành tại 6 doanh nghiệp; đồng thời phối hợp kiểm tra, nắm tình hình lao động, việc làm, an toàn, vệ sinh lao động và hoạt động công đoàn tại hàng chục doanh nghiệp trên địa bàn. Các công đoàn cơ sở cũng phối hợp tổ chức gần 340 hội nghị người lao động và hơn 330 cuộc đối thoại tại nơi làm việc. Theo Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Hà Tĩnh Ngô Đình Vân, kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ quan trọng của tổ chức Công đoàn; kết quả giám sát là cơ sở đánh giá việc thực hiện chính sách đối với người lao động và kiến nghị giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, góp phần hạn chế vi phạm pháp luật lao động.

Chủ động phòng ngừa tranh chấp lao động

Không chỉ tập trung phát hiện vi phạm, hoạt động giám sát của tổ chức công đoàn còn hướng tới mục tiêu phòng ngừa từ sớm, nhất là trong những thời điểm dễ phát sinh tranh chấp như dịp cuối năm. Mới đây, LĐLĐ thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường giám sát việc thực hiện chế độ tiền lương, tiền thưởng và công tác chăm lo Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.

​Theo đó, các công đoàn cơ sở có trách nhiệm chủ động làm việc với người sử dụng lao động để nắm bắt sát tình hình sản xuất, kinh doanh và việc làm tại đơn vị. Đồng thời, giám sát chặt chẽ việc trả lương đầy đủ, đúng hạn; việc chi trả tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm, ngày nghỉ, lễ, Tết cũng như việc áp dụng mức lương tối thiểu phải bảo đảm đúng quy định pháp luật.

​Cùng với đó, LĐLĐ thành phố Hồ Chí Minh cũng yêu cầu công đoàn cơ sở kiến nghị doanh nghiệp sớm công bố kế hoạch thưởng Tết, thông tin rõ mức thưởng và thời điểm chi trả, phấn đấu trước ngày 30/11/2026 các doanh nghiệp đều công khai kế hoạch thưởng Tết. Đồng thời vận động những doanh nghiệp có điều kiện thực hiện chi thưởng hoặc tạm ứng một phần tiền thưởng ngay từ tháng 11, tháng 12/2026; chủ động đề nghị doanh nghiệp trả lương tháng 1/2027 sớm hoặc thống nhất phương án tạm ứng nhằm giúp người lao động có kinh phí chuẩn bị đón Tết.

​Ngoài ra, các đơn vị công đoàn kịp thời nắm bắt tình hình những doanh nghiệp nợ lương, nợ BHXH kéo dài, có nguy cơ ngừng hoạt động hoặc tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, ngừng việc tập thể để báo cáo cấp trên và phối hợp với cơ quan chức năng xử lý. Thực tiễn triển khai cho thấy, công tác giám sát của tổ chức Công đoàn không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra sau khi quyền lợi người lao động bị ảnh hưởng, mà phải được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm và phát huy khả năng cảnh báo sớm ngay từ cơ sở.

Ngọc Châm

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/tang-cuong-giam-sat-viec-thuc-hien-phap-luat-lao-dong-10443610.html