Tăng cường kiểm tra, xử lý chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Cơ quan Bảo hiểm xã hội rà soát, phân loại các đơn vị vi phạm, cung cấp thông tin, hồ sơ liên quan và phối hợp với Viện Kiểm soát Nhân dân xác minh, làm việc với doanh nghiệp. (Ảnh: BHXHVN)

Ngày 7/9, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết sẽ tăng cường triển khai giải pháp nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Trước tình trạng một số doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, Cơ quan Bảo hiểm xã hội cho biết sẽ tăng cường rà soát, kiểm tra, đôn đốc thu hồi số tiền phải đóng, đồng thời phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm.

Phối hợp đồng bộ

Việc thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát Nhân dân tối cao khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, đã tạo thêm cơ chế pháp lý để xử lý những trường hợp chậm đóng, trốn đóng kéo dài, góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Theo cơ chế này, Cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ chủ động rà soát, phân loại các đơn vị vi phạm, cung cấp thông tin, hồ sơ liên quan và phối hợp với Viện Kiểm soát Nhân dân trong quá trình đôn đốc, xác minh, làm việc với doanh nghiệp. Đối với trường hợp đủ điều kiện nhưng không khắc phục vi phạm, Viện Kiểm soát Nhân dân xem xét thực hiện quyền khởi kiện theo thẩm quyền. Qua đó, việc xử lý vi phạm không chỉ dừng ở đôn đốc, kiểm tra mà được tăng cường bằng các biện pháp pháp lý phù hợp nhằm thu hồi tiền chậm đóng, trốn đóng và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Điển hình, trường hợp Công ty MD tại xã Ứng Thiên, Hà Nội kê khai đóng bảo hiểm xã hội cho 05 lao động nhưng có tình trạng chậm, trốn đóng kéo dài, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động. Sau khi Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa chuyển thông tin vi phạm và Viện Kiểm soát Nhân dân khu vực 12-Hà Nội tham gia làm việc, Công ty này đã khắc phục một phần số tiền chậm đóng trong tháng 5 và tháng 6/2026. Tính đến tháng 8/2026, số tiền Công ty còn phải thanh toán theo hồ sơ là 158 triệu đồng.

Lý giải điều này, Cơ quan bảo hiểm xã hội không có thẩm quyền khởi kiện (theo Luật bảo hiểm xã hội năm 2024). Vì vậy, bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa, với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đã đề nghị Viện Kiểm soát Nhân dân khu vực 12 thực hiện quyền khởi kiện dân sự công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15. Viện Kiểm soát Nhân dân khu vực 12 với vai trò nguyên đơn đã khởi kiện, đề nghị Tòa án buộc Công ty MD thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm xã hội. Trên cơ sở đó, Tòa án Nhân dân khu vực 12-Hà Nội đã thụ lý vụ án và quyết định đưa vụ án ra xét xử ngày 7/9/2026 theo Quyết định số 164/2026/QĐXXST-DS ngày 27/8/2026.

(Ảnh: BHXHVN)

Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết tính đến hết tháng Tám, toàn hệ thống đã ban hành quyết định kiểm tra tại 6.694 đơn vị, gồm 5.920 đơn vị sử dụng lao động, 421 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, 188 đơn vị thuộc hệ thống bảo hiểm xã hội và 165 tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, chi trả chế độ.

Qua kiểm tra công tác thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, cơ quan bảo hiểm xã hội đã yêu cầu truy thu hơn 70,2 tỷ đồng đối với 11.417 lao động chưa tham gia hoặc đóng thiếu thời gian; Hơn 128,2 tỷ đồng đối với 40.146 lao động đóng thiếu mức đóng; Thu hồi hơn 330 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng. Cơ quan bảo hiểm xã hội cũng đã ban hành hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành 362 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền là hơn 3,1 tỷ đồng.

Trong lĩnh vực giải quyết chế độ, qua kiểm tra, Cơ quan Bảo hiểm xã hội yêu cầu thu hồi về quỹ bảo hiểm xã hội hơn 9,1 tỷ đồng của 8.923 lượt lao động hưởng chế độ sai quy định; thu hồi về quỹ bảo hiểm thất nghiệp 600 triệu đồng của 106 lượt lao động và thu hồi về quỹ bảo hiểm y tế hơn 161,8 tỷ đồng do chưa đủ điều kiện thanh toán bảo hiểm y tế.

Cùng với công tác kiểm tra, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục chủ động, tích cực tham mưu xây dựng hành lang pháp lý về xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Trong thời gian tới, Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách đồng thời thường xuyên rà soát, đôn đốc các đơn vị sử dụng lao động. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra chuyên ngành sẽ được tập trung vào các đơn vị có dấu hiệu vi phạm, trên cơ sở đẩy mạnh phân tích dữ liệu, đánh giá mức độ tuân thủ, xác định rủi ro để lựa chọn đúng đối tượng kiểm tra.

Thông qua việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và phối hợp liên ngành, Bảo hiểm xã hội Việt Nam khẳng định sẽ kiên quyết bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, góp phần nâng cao tính tuân thủ và hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp./.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam khẳng định sẽ kiên quyết bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. (Ảnh: BHXHVN)