Tăng cường kỷ cương pháp luật, mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: quochoi.vn

Nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm và hoạt động tư pháp

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm trong chương trình làm việc là dự án Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ được xác định vừa là mục tiêu để các cơ quan phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động; đồng thời là cơ sở tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Tại phiên thảo luận chiều 11/8, có 16 lượt đại biểu phát biểu. Đa số ý kiến tán thành về sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời tập trung phân tích các chỉ tiêu trong phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế; kéo giảm các loại tội phạm, nhất là tội phạm về trật tự xã hội; chất lượng công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân; giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm; tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan và các yêu cầu đối với công tác thi hành án.

Cùng với yêu cầu kéo giảm tội phạm, chỉ tiêu thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế cũng được các đại biểu quan tâm, đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thực chất, khả thi và nâng cao hiệu quả thực hiện. Từ thực tiễn công tác, nhiều ý kiến cho rằng, khối lượng và tính chất các vụ án, vụ việc ngày càng phức tạp, trong khi yêu cầu đối với chất lượng giải quyết ngày càng cao. Do đó, việc đánh giá hoạt động của Tòa án không chỉ dựa vào tỷ lệ giải quyết vụ việc mà phải gắn với chất lượng xét xử, thời hạn theo quy định của pháp luật và các nguyên nhân khách quan của từng vụ án. Tương tự, công tác kiểm sát, thi hành tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự, dân sự, hành chính cần có các tiêu chí phù hợp, phản ánh đúng chất lượng thực thi nhiệm vụ.

Một yêu cầu khác được đặt ra là tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ, gắn với công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan.

Những yêu cầu này cũng có ý nghĩa trực tiếp đối với các lực lượng thực thi pháp luật trên các tuyến, địa bàn trọng điểm. Trong điều kiện hoạt động của tội phạm ngày càng có tính liên tỉnh, xuyên biên giới và sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn mới, việc bảo đảm cơ chế phối hợp chặt chẽ, dữ liệu thông suốt, xử lý đúng pháp luật từ khâu phát hiện, điều tra đến truy tố, xét xử, thi hành án là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ vững an ninh, trật tự.

Tạo cực tăng trưởng mới, bảo đảm quốc phòng, an ninh

Sáng 12/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Có 14 đại biểu phát biểu, các ý kiến cơ bản tán thành chủ trương ban hành nghị quyết thành lập hai thành phố, đồng thời tập trung làm rõ những yêu cầu về mô hình tổ chức, quản trị đô thị, kết nối vùng, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Theo hồ sơ trình Quốc hội, thành phố Quảng Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có diện tích tự nhiên 6.231,27km², quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Thành phố Bắc Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh. Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có diện tích tự nhiên 4.713,75km², quy mô dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã. Cùng với việc thành lập thành phố Bắc Ninh, Chính phủ đề xuất thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Theo Chính phủ, việc thành lập hai thành phố đã bảo đảm 5/5 điều kiện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất trình Quốc hội xem xét việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Thảo luận tại hội trường cho thấy, điều các đại biểu quan tâm không dừng ở việc thay đổi địa vị hành chính, mà là khả năng tạo lập mô hình quản trị và không gian phát triển tương xứng. Các ý kiến đề nghị hai địa phương sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương phải chuyển mạnh sang quản trị đô thị hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu và công nghệ; tổ chức bộ máy tinh gọn, không làm phát sinh thêm tầng nấc, thủ tục và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Với Quảng Ninh, các đại biểu nhấn mạnh vị trí đặc biệt về kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và không gian phát triển liên kết đô thị, biển đảo, biên giới, di sản. Việc chuyển đổi mô hình cần tạo điều kiện khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, đồng thời bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền và phát triển bền vững.

Đối với Bắc Ninh, các đại biểu nhấn mạnh lợi thế nổi bật về công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, logistics và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, vị thế mới đòi hỏi địa phương không chỉ tiếp tục thu hút đầu tư mà phải nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, phát triển doanh nghiệp trong nước, nguồn nhân lực chất lượng cao; giữ gìn không gian văn hóa Kinh Bắc, hệ thống làng nghề, di tích, tín ngưỡng và các vùng nông nghiệp sinh thái. Sự phát triển đô thị vì thế phải đặt trong quan hệ hài hòa giữa công nghiệp hiện đại với văn hóa, môi trường và chất lượng sống của người dân.

Đối với những khu vực miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn còn khó khăn, các đại biểu đề nghị bảo đảm đầy đủ tính kế thừa của các chính sách hiện hành; ưu tiên hạ tầng thiết yếu, sinh kế, giáo dục, y tế và kiểm soát chênh lệch phát triển. Việc chuyển đổi mô hình hành chính không được tạo khoảng trống pháp lý hoặc làm gián đoạn dịch vụ công, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân. Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt đối với Quảng Ninh, địa phương vừa có biên giới đất liền, vừa có vùng biển, đảo và các địa bàn với điều kiện phát triển khác nhau.

Từ những nội dung được Quốc hội thảo luận trong đợt 1, có thể thấy yêu cầu hoàn thiện thể chế đang ngày càng gắn chặt với hiệu quả tổ chức thực hiện. Mỗi dự án luật, nghị quyết không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc trước mắt, mà còn hướng tới củng cố kỷ cương, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, đồng thời mở rộng dư địa phát triển. Việc tiếp tục tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết từ ngày 13/8 đến ngày 18/8 sẽ là bước chuẩn bị quan trọng để Quốc hội xem xét, quyết định tại đợt 2, từ ngày 19 đến ngày 24/8, của Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.