Tăng cường quản lý rủi ro hóa đơn, chủ động nhận diện và cảnh báo từ sớm

Sáng ngày 18/8, Cục Thuế tổ chức Hội nghị trực tuyến cơ quan thuế toàn quốc trao đổi tình hình triển khai công tác đánh giá quản lý rủi ro hóa đơn.

Phó cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh, việc triển khai hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc đã tạo ra bước chuyển rất lớn trong công tác quản lý thuế. Theo đó, hàng ngày, cơ quan thuế tiếp nhận khối lượng lớn dữ liệu về hóa đơn, giao dịch và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người nộp thuế (NNT). Đây là nguồn dữ liệu quan trọng, tạo điều kiện để ngành thuế chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu, quản lý theo rủi ro và quản lý tuân thủ.

Tuy nhiên, cùng với những thuận lợi do chuyển đổi số mang lại, công tác quản lý hóa đơn cũng đứng trước những thách thức mới khi các hành vi gian lận ngày càng đa dạng, có tổ chức và liên tục thay đổi để thích ứng với các biện pháp quản lý của cơ quan thuế.

Theo Phó Cục trưởng, rủi ro không chỉ xuất hiện ở một doanh nghiệp (DN) hay một hóa đơn riêng lẻ mà có thể hình thành theo chuỗi, theo mạng lưới DN, theo dòng hàng hóa, dòng tiền; đồng thời có sự liên kết giữa nhiều NNT, nhiều địa bàn và nhiều lĩnh vực kinh tế.

“Trước thực tế đó, yêu cầu đặt ra đối với ngành thuế là không chỉ xử lý khi vi phạm đã xảy ra, mà phải nâng cao khả năng nhận diện, cảnh báo và can thiệp rủi ro từ sớm, từ xa và muốn làm được điều này, trước hết phải khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn dữ liệu mà ngành thuế đang có; kết nối dữ liệu hóa đơn với dữ liệu kê khai, đăng ký thuế, nghĩa vụ thuế và các nguồn dữ liệu liên quan; đồng thời từng bước ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu lớn, phân tích mạng lưới và trí tuệ nhân tạo để phát hiện những dấu hiệu, mô hình và mối quan hệ rủi ro mà phương pháp quản lý truyền thống khó nhận diện được.” Phó Cục trưởng Đặng Ngọc Minh chia sẻ thông tin.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, ngành thuế đã và đang từng bước nghiên cứu ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu lớn, phân tích mạng lưới và trí tuệ nhân tạo để phát hiện những dấu hiệu, mô hình và mối quan hệ rủi ro mà phương pháp quản lý truyền thống khó nhận diện.

Tuy nhiên, ngành thuế cũng nhận thức công nghệ và dữ liệu chỉ là công cụ và yếu tố quan trọng hơn là phải xây dựng được phương pháp quản lý rủi ro thống nhất trong toàn ngành. Đặc biệt, việc quản lý rủi ro phải bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu phòng, chống gian lận với việc tạo thuận lợi cho những DN đang hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường và tuân thủ pháp luật. Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong quá trình ngành Thuế chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào kiểm tra, xử lý sau khi phát sinh sang quản lý chủ động, dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro của từng NNT.

Cục Thuế cho biết, trong thời gian qua cơ quan thuế các cấp đã triển khai nhiều phương pháp, công cụ và giải pháp để nhận diện, cảnh báo và xử lý rủi ro về hóa đơn. Qua thực tiễn triển khai, nhiều địa phương cũng đã chủ động nghiên cứu, xây dựng các cách làm mới và phát hiện nhiều mô hình rủi ro có giá trị thực tiễn.