Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo

Trình bày tóm tắt các nội dung của dự thảo Luật tại phiên họp, ông Vũ Hoài Bắc, Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ - Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết, dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) gồm 9 chương với tổng số 65 điều.

Trong đó, để bảo đảm phù hợp với tổ chức bộ máy đã và đang được sắp xếp, tổ chức lại, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, cải tiến phương thức quản lý điều hành gắn với mô hình tổ chức chính quyền 3 cấp, nâng cao tính ổn định, khả năng dự báo của Luật, dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện quy định về người đại diện, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng.

Cùng với quy định về điều kiện, thẩm quyền chấp thuận đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung, dự thảo Luật bổ sung quy định về thẩm quyền thu hồi văn bản đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung; đồng thời quy định cụ thể hơn về điều kiện của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung cho tín đồ tại những nơi chưa đủ điều kiện thành lập tổ chức tôn giáo trực thuộc; tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung cho những người thuộc tổ chức.

Sửa đổi, hoàn thiện quy định về nội dung quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; sửa đổi, hoàn thiện quy định về thẩm quyền quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo…

Dự thảo Luật cũng đã bổ sung giải thích về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Theo đó, nhằm tạo cơ sở pháp lý để tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, dự thảo Luật bổ sung quy định về giải thích từ ngữ cho cụm từ “hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng”; quy định cụ thể các nguyên tắc và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng trên không gian mạng; trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp viễn thông đối với các hoạt động này.

Cùng với đó, dự thảo Luật cũng đã bổ sung quy định về thực hiện các hoạt động từ thiện, nhân đạo của tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo…

Bên cạnh đó, dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) quy định UBND cấp tỉnh là chủ thể có thẩm quyền thực hiện 2 thủ tục mà theo quy định của Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, thẩm quyền này thuộc về Bộ Nội vụ, nay là Bộ Dân tộc và Tôn giáo; thực hiện 14 thủ tục (14 thẩm quyền) mà theo quy định của Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, thẩm quyền này thuộc về cơ quan chuyên môn về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo cấp tỉnh, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.

UBND cấp xã thực hiện 5/8 thẩm quyền mà theo quy định của Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 thẩm quyền này theo quy định của Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 thuộc UBND cấp huyện. Bên cạnh đó, để tiếp tục thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, gắn liền với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, tại Điều 68 dự thảo Luật đã quy định giao Chính phủ quy định chi tiết hơn 30 nội dung của Luật.

Các quy định này nhằm bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho UBND cấp tỉnh, cấp xã trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, phù hợp với nguyên tắc phân định thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan và điều kiện, đặc điểm, nguồn lực, năng lực của địa phương, bảo đảm tính chủ động, tự chủ của các cơ quan trong việc ra quyết định, tổ chức thi hành và tự chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền, phân cấp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.

Dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) cũng đã sửa đổi, bổ sung một số quy định về thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính về tín ngưỡng, tôn giáo.

Phát biểu tại cuộc họp, các ý kiến trong Hội đồng thẩm định bày tỏ tán thành với sự cần thiết ban hành Luật nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện Luật tín ngưỡng, tôn giáo thời gian qua, đồng thời kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tiếp tục phát huy các giá trị dân chủ, văn minh của loài người và chủ nghĩa xã hội.

Hoàn thiện các quy định của Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 bị tác động bởi chủ trương sắp xếp, tổ chức bộ máy, bảo đảm hệ thống các cơ quan, người có thẩm quyền hoạt động liên tục, thông suốt, không bị gián đoạn.

Tiếp tục thực hiện phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. Từ đó, góp phần tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm phù hợp với chủ trương tổ chức bộ máy quản lý nhà nước thời gian qua và trong giai đoạn sắp tới.

Các ý kiến khẳng định, các quy định tại dự thảo Luật đã được nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng, tuân thủ nghiêm, đầy đủ các quy định tại Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 mà Việt Nam là thành viên, quy định của Hiến pháp, bảo đảm vừa quy định cụ thể các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền công dân, vừa bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Các quy định của dự thảo Luật bảo đảm phù hợp với các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, đồng thời không có nội dung liên quan đến vấn đề bình đẳng giới, chính sách dân tộc; không có nguy cơ bất bình đẳng giới, bất bình đẳng giữa các dân tộc sau khi được ban hành.

Về quy định về tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị đánh giá đầy đủ và cụ thể hơn một số nội dung như tác động của việc thực hiện việc xử lý thủ tục hành chính trên môi trường số; các tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện việc xử lý thủ tục hành chính trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo trên môi trường số.

Đồng thời, cần điều chỉnh quy định tại khoản 8, Điều 60 của dự thảo Luật về “thực hiện ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo…” thành “thực hiện ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo…” cho phù hợp với các quy định có liên quan.

Đại diện Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đánh giá cao các quy định về nguyên tắc, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân khi tham gia hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.

Cũng góp ý về nội dung này, một số ý kiến nêu vấn đề, dự thảo Luật quy định Chính phủ quy định chi tiết việc thực hiện 32 Điều. Do đó, cần rà soát, với những nội dung liên quan đến quyền thì phải quy định trong Luật.

Ngoài ra, theo quy định, các Nghị định hướng dẫn chi tiết phải ban hành cùng Luật nên Cơ quan chủ trì soạn thảo cần chuẩn bị sẵn các dự thảo Nghị định.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung cho rằng, đây là luật khó. Luật phải đáp ứng yêu cầu đảm bảo hài hòa 2 nội dung là tự do tín ngưỡng, tôn giáo và yêu cầu, nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, Việt Nam hiện có 16 tôn giáo, mỗi tôn giáo lại có giáo lý, giáo luật riêng, luật này phải quy định đảm bảo phù hợp với các tôn giáo…

Kết luận nội dung cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đánh giá thành phần hồ sơ dự án Luật đã đầy đủ, đảm bảo yêu cầu.

Về một số nội dung cụ thể, Thứ trưởng đề nghị rà soát các quy định về các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền để đảm bảo tính linh hoạt, khả thi cũng như năng lực, điều kiện thực thi của cấp xã.

Cùng với đó, cần rà soát kỹ các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo cần đăng ký để bảo đảm tính hợp lý, khả khi.

Rà soát, bổ sung quy định về cơ chế tài chính; luật hóa nguyên tắc công khai, minh bạch về tài chính; quy định về quy trình “cứng” xử lý vi phạm để tránh khả năng tùy nghi, có cơ chế bảo vệ cán bộ ở cấp cơ sở khi thực thi nhiệm vụ; xử lý các hiện tượng tôn giáo mới.

Thứ trưởng cũng đề nghị, rà soát, lược bỏ những nội dung quy định không có điểm mới hoặc đã được quy định tại các luật có liên quan; cân nhắc việc quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng thành 1 chương riêng; rà soát, quy định kỹ về điều khoản chuyển tiếp…

Dự thảo Luật đủ điều kiện trình Chính phủ xem xét sau khi tiếp thu, chỉnh lý dựa trên cơ sở các ý kiến của Hội đồng thẩm định.

Minh Khôi