Tăng cường xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ, kiểm soát AI và Deepfake trên không gian mạng

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, thông tin về công tác đấu tranh với tình trạng sử dụng AI và công nghệ Deepfake để lừa đảo - Ảnh: VGP/QP

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn ra chiều 3/6/2026, trả lời câu hỏi liên quan đến việc triển khai Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, cho biết đây là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng công an.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, gắn với Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Điện số 38, tổ chức cao điểm trên toàn quốc nhằm tập trung đấu tranh, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cao điểm này kéo dài trong 3 tháng. Sau gần 1 tháng triển khai, lực lượng công an tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm tham mưu hoàn thiện pháp luật; phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân và doanh nghiệp tham gia phòng ngừa, tố giác hành vi vi phạm.

NGĂN CHẶN 194 TRANG MẠNG VI PHẠM SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Về hoàn thiện pháp luật, Bộ Công an xác định đây là giải pháp căn cơ, chiến lược, được triển khai theo hai hướng: rà soát, dự báo các hành vi vi phạm mới; đồng thời tăng cường chế tài xử lý để nâng cao tính răn đe.

Hiện Bộ Công an đang phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng hai hồ sơ liên quan đến Luật Xử lý vi phạm hành chính và sửa đổi Bộ luật Hình sự, nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh mới.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, thông tin về kết quả đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ - Ảnh: VGP/QP

Về kết quả đấu tranh, trong gần 1 tháng cao điểm, lực lượng chức năng đã phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông để ngăn chặn 194 trang mạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó có 8 trang mạng chiếu phim, 27 trang mạng bán hàng vi phạm quyền sở hữu công nghiệp và 159 trang mạng phát trực tiếp bóng đá vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, lực lượng công an cả nước đã khởi tố 56 vụ, 98 bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và sản xuất, buôn bán hàng giả.

Đối với xử lý hành chính, sau gần 1 tháng cao điểm, lực lượng chức năng đã xử phạt khoảng 216 cá nhân, với tổng số tiền hơn 850 triệu đồng.

Bộ Công an cũng nhấn mạnh vai trò của tuyên truyền trong nhận diện các biểu hiện sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời vận động người dân tố giác các dấu hiệu tội phạm, vi phạm pháp luật.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, việc doanh nghiệp và người dân thực hiện đúng quy định pháp luật, chủ động tham gia đấu tranh với hành vi vi phạm không chỉ bảo vệ quyền lợi của chính mình, mà còn góp phần thiết lập môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và không gian mạng an toàn.

KIỂM SOÁT AI, DEEPFAKE GẮN VỚI BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN

Trả lời câu hỏi về tình trạng sử dụng AI và công nghệ Deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói của cơ quan chức năng, lãnh đạo ngân hàng nhằm lừa đảo, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho rằng công nghệ phát triển nhanh chóng đem lại nhiều cơ hội, song cũng đặt ra thách thức lớn. Đây là vấn đề mang tính toàn cầu, không chỉ riêng Việt Nam.

Theo Bộ Công an, không gian mạng đang trở thành môi trường, đồng thời là phương tiện để các đối tượng lợi dụng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Trước tình hình này, Bộ Công an tập trung vào bốn nhóm giải pháp.

Thứ nhất là hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các quy định xử lý hành vi mới xuất hiện trên không gian số. Thời gian qua, Việt Nam đã xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng sửa đổi, đồng thời đang dự thảo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bộ Công an cũng phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Luật này quy định các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động trí tuệ nhân tạo, như lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức con người; thu thập, sử dụng dữ liệu trái quy định pháp luật.

Thứ hai là tăng cường quản trị trí tuệ nhân tạo, tập trung vào kiểm soát thuật toán, gắn nhãn nội dung AI, định danh người dùng trên mạng xã hội và xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.

Thứ ba là đấu tranh, xử lý quyết liệt tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, trong đó có các hành vi mua bán dữ liệu, để lọt thông tin cá nhân.

Thứ tư là đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng, phòng chống tội phạm mạng và bảo vệ dữ liệu; trong đó có việc thúc đẩy phê chuẩn Công ước Hà Nội về tội phạm mạng, tăng cường hợp tác song phương và đa phương, nhất là với các nước láng giềng.

Bộ Công an cho rằng, để hành vi lừa đảo trên không gian mạng thành công, bên cạnh “điều kiện cần” là môi trường công nghệ, các đối tượng còn khai thác “điều kiện đủ” từ chính tâm lý người bị hại. Thực tế, các đối tượng thường lợi dụng ba trạng thái tâm lý: lo sợ, tình cảm và hám lợi.

Vì vậy, Bộ Công an khuyến cáo mỗi người dân cần chủ động trang bị kỹ năng nhận diện, cảnh giác, kiểm tra và xác minh thông tin khi tham gia không gian mạng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn, phòng ngừa hiệu quả các hành vi lừa đảo và vi phạm pháp luật.