Tăng giá trị nông sản từ sản xuất xanh

Với lợi thế về diện tích cùng sự đa dạng các giống cây ăn quả cho năng suất cao, thành phố Bắc Ninh đang đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn để vừa bảo vệ môi trường, vừa giúp nâng cao giá trị nông sản.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2026, diện tích trồng cam, bưởi, táo và ổi trên toàn thành phố ước đạt khoảng 11.650 ha, sản lượng thu hoạch phấn đấu đạt khoảng 118.525 tấn, tăng 18,7% so với năm 2025. Phương pháp canh tác an toàn đã và đang hình thành tại các nhà vườn với 3.660 ha bưởi, 1.700 ha cam, 1.500 ha táo và 800 ha ổi đạt tiêu chuẩn VietGAP.

Trong thực tế, nhiều nhà vườn đang từng bước giảm dần phân bón, thuốc trừ sâu hóa học để chuyển sang chế phẩm sinh học và phân bón hữu cơ; đồng thời tận dụng cành tỉa, vỏ quả ủ làm mùn vi sinh. Đi liền với đó là việc tuân thủ quy trình canh tác theo chuẩn VietGAP, GlobalGAP và đăng ký mã số vùng trồng, giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc.

Đây là “tấm vé thông hành” để đưa trái cây vào các siêu thị, cửa hàng tiện ích lớn trong nước cũng như mở rộng thị trường bán ra nước ngoài. Thời gian qua, một số quả ngọt địa phương đã bước đầu vươn ra thị trường quốc tế như: Bưởi đào đường được xuất sang Nga, Công ty cổ phần RYB xuất khẩu ổi sang Anh. Tại Hội nghị kết nối tiêu thụ trái cây chủ lực, đặc trưng trong và ngoài nước năm 2026, Công ty Dragonberry cho biết, doanh nghiệp đang đàm phán với các đối tác để xuất khẩu chính ngạch ổi và nhãn của Việt Nam, trong đó có sản phẩm nông sản Bắc Ninh sang Mỹ và Canada, dự kiến trong năm 2027.

Dù vậy, việc tiêu thụ trái cây của thành phố vẫn còn gặp không ít trở ngại. Lượng hàng xuất khẩu ra nước ngoài nhìn chung vẫn còn ít, nhỏ lẻ, chưa thành những đơn hàng lớn và ổn định qua các năm. Sự bắt tay giữa nhà vườn, người thu mua, cơ sở đóng gói bảo quản và các đơn vị bán hàng còn rời rạc. Phần lớn cây ăn quả vẫn phụ thuộc vào các thương lái thu mua, nên dễ bị ép giá khi vào vụ và hoàn toàn bị động về đầu ra. Nhiều nơi bà con vẫn giữ thói quen chăm sóc tự do, dẫn đến kích cỡ, mẫu mã quả không đều, khó đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch khắt khe của thị trường cao cấp.

Để tháo gỡ những vướng mắc và giúp trái cây giữ được giá trị cao, thành phố Bắc Ninh đang tập trung triển khai các giải pháp cụ thể. Trong đó, tiếp tục tập trung quy hoạch vùng trồng thông qua việc khảo sát kỹ diện tích đất, thời điểm thu hoạch và thế mạnh của từng loại quả; giữ vững và mở rộng các vùng trồng bưởi đặc sản lâu năm, đồng thời hướng dẫn bà con ở các vùng cam, táo, ổi chăm sóc theo quy trình chung để quả ra đều đẹp, chín đúng vụ.

Cùng đó là chuẩn hóa quy trình canh tác; hướng dẫn nhà vườn ghi chép nhật ký đồng ruộng, áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn VietGAP, tiến tới GlobalGAP; cấp và quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng. Khuyến khích các nhà vườn có cảnh quan đẹp kết hợp làm du lịch sinh thái, đón khách đến tham quan và trải nghiệm hái quả tại vườn. Tiếp tục hỗ trợ các hợp tác xã, tổ hợp tác ký hợp đồng bao tiêu dài hạn với doanh nghiệp chế biến và chuỗi siêu thị; đưa quả tươi lên các sàn thương mại điện tử uy tín; làm tốt khâu đóng gói, dán tem nhãn nhận diện trái cây Bắc Ninh để người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn lâu dài.