Tăng lãi suất - Bài toán khó của Chủ tịch Fed Kevin Warsh?
Kevin Warsh đang đối mặt với một bài toán khó, đó là có tăng lãi suất trong tháng 12 hay tiếp tục trì hoãn. Bởi trong khi các dữ liệu kinh tế đang hối thúc Fed phải tăng lãi suất, một số quan chức Fed còn muốn tăng tới 50 điểm, thì áp lực chính trị đòi nới lỏng chính sách lại trỗi dậy.

Lạm phát đòi hỏi tăng lãi suất
Kevin Warsh được Tổng thống Donald Trump lựa chọn làm người lãnh đạo Fed với kỳ vọng sẽ dẫn dắt cơ quan này cắt giảm lãi suất nhanh và mạnh hơn so với người tiền nhiệm, ông Jerome Powell. Thế nhưng kể từ khi nhậm chức Chủ tịch Fed vào ngày 22/5 đến nay, các chỉ dấu kinh tế đều cho thấy cần phải thắt chặt chính sách tiền tệ, đặc biệt là áp lực lạm phát.
Lạm phát tại Mỹ, vốn đã chịu áp lực tăng do chính sách thuế quan của chính quyền Trump, đã tăng tốc mạnh khi cuộc chiến Iran bùng phát đẩy giá năng lượng tăng cao.
Không chỉ xuất phát từ phía cung, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) còn tạo áp lực lớn đến lạm phát từ phía cầu. Chính yếu tố này có thể khiến lạm phát cao dai dẳng.
Hệ quả là lạm phát tại Mỹ đã chạy trên mục tiêu 2% của Fed trong gần 6 năm qua và có xu hướng nóng lên trong thời gian gần đây do giá năng lượng và nhu cầu đầu tư vào AI.
Theo đó chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được dự báo sẽ tăng với tốc độ hàng năm là 3,9% - 4,0% cao hơn so với mức tăng 3,7% của tháng 9; CPI cơ bản ước tính tăng 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái, cũng cao hơn mức tăng 2,6% của tháng 9. Trong khi tốc độ tăng chỉ số giá sản xuất hàng năm cũng tăng lên 6,5% trong tháng 10 từ mức 6,3% của tháng 9 và là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 11/2022.
Với dữ liệu CPI và PPI tháng 10 như vậy, các nhà kinh tế ước tính, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) cơ bản – thước đo lạm phát ưa thích của Fed - được dự báo tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn so với mức 3,1% của tháng 9.
Quan chức Fed hối thúc
Việc lạm phát nóng lên không khỏi khiến các quan chức Fed lo ngại, lên tiếng kêu gọi Fed tăng tiếp lãi suất ngay trong tháng 12 tới. Thậm chí có quan chức còn muốn tăng mạnh mẽ hơn, tới 50 điểm cơ bản.
Trong phát biểu hôm thứ Ba (17/11), Chủ tịch Fed New York John Williams – một nhà hoạch định chính sách có tầm ảnh hưởng rất lớn - cho biết, Fed có thể sẽ cần tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát cao. “Chúng ta vẫn còn nhiều việc phải làm để đảm bảo đưa lạm phát trở về mức 2% một cách kịp thời và bền vững”, ông nói tại Hội nghị thường niên Axios BFD ở New York.
Trước đó Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack cũng cho rằng, “cần chuyển sang lập trường chính sách thắt chặt để giúp đưa lạm phát quay trở lại mục tiêu 2% – một điều vô cùng quan trọng”.
Thậm chí một nhà hoạch định chính sách có ảnh hưởng lớn khác là Thống đốc Fed Christopher Waller còn kêu gọi Fed tăng lãi suất ngay trong tháng 12 với mức tăng có thể lên tới 50 điểm cơ bản.
“Mặc dù tôi hy vọng tình hình sẽ cải thiện so với tháng 9, nhưng ngay cả khi điều đó xảy ra, tôi vẫn ủng hộ việc tăng lãi suất chính sách thêm 0,25 điểm phần trăm (25 điểm cơ bản) tại cuộc họp tháng 12 của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC)”, ông phát biểu tại London hôm 10/11, tức ngay cả trước khi dữ liệu CPI tháng 10 được công bố.
Còn trong trường hợp, CPI tháng 10 tăng với tốc độ hàng tháng từ 0,3% trở lên, “tôi cho rằng nên cân nhắc mức tăng lãi suất 0,5 điểm phần trăm (50 điểm cơ bản) tại cuộc họp tháng 12”, ông nói. Dữ liệu được công bố sau đó cho thấy, CPI cơ bản 0,3% trong tháng 10 so với tháng 9.
Bài toán khó của Kevin Warsh?
Mặc dù lạm phát đang hối thúc Fed tăng lãi suất. Trong khi đó, áp lực chính trị về việc nới lỏng chính sách của chính quyền ông Trump lại một lần nữa trỗi dậy. Còn nhớ, ngay sau khi Fed tăng lãi suất vào ngày 16/9, lần tăng lãi suất đầu tiên sau hơn 3 năm, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lập tức phản ứng khá gay gắt bằng tuyên bố rằng lãi suất "tại Mỹ nên ở mức 1% hoặc thấp hơn".
Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định rằng, “đất nước chúng ta đang BÙNG NỔ với các khoản đầu tư mới” đồng thời đề cập đến thâm hụt thương mại như một lý do để “HẠ LÃI SUẤT CHO MỸ, VÀ PHẢI HẠ NHANH!”.
Tiếp đó, trả lời phóng viên về lãi suất vay mua nhà hôm 7/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục chỉ trích Fed, cho rằng cơ quan này “muốn thấy đất nước rơi vào tình trạng tồi tệ”. Theo ông, lãi suất nên được hạ xuống để giảm áp lực đối với người mua nhà và nền kinh tế. Mặc dù vẫn gọi Chủ tịch Fed Kevin Warsh là “tuyệt vời”, nhưng ông chỉ trích các thành viên còn lại của FOMC muốn chứng kiến kinh tế Mỹ gặp khó khăn bằng cách duy trì lãi suất ở mức cao.
Không chỉ ông Trump mà nhiều quan chức khác trong chính quyền cũng bày tỏ sự không đồng tình với việc tăng lãi suất. Đơn cử như Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cuối tuần trước đã nhắc nhở Kevin Warsh - cũng như các thị trường tài chính - rằng Nhà Trắng có quan điểm rất khác biệt về vấn đề lãi suất.
Trong một cuộc phỏng vấn với CNBC, Bessent cho rằng Fed không nên tăng lãi suất quá mạnh để đối phó với lạm phát do cú sốc năng lượng gây ra, nhất là khi giá năng lượng đang bắt đầu hạ nhiệt. “Bạn biết đấy, Fed lẽ ra phải nhìn về tương lai chứ không phải nhìn vào gương chiếu hậu”, ông nói.
Điều đó cho thấy, nếu tăng lãi suất, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói riêng, Fed nói chung, rất có thể sẽ phải hứng chịu ‘cơn giận dữ’ từ chính quyền ông Trump.
Thế nhưng không tăng lãi suất, một mặt ông sẽ phải thuyết phục một FOMC đang vô cùng ‘diều hâu’, mặt khác ông có thể phải đối mặt với ‘cơn giận dữ’ từ thị trường như đã từng diễn ra sau phát biểu của ông tại buổi họp báo tháng 7. Chưa kể, uy tín của Fed trong việc kiểm soát lạm phát sẽ bị lung lay và điều đó khiến thị trường sẽ bất ổn hơn.



