Tăng mức phạt, siết thực thi pháp luật về xử lý vi phạm hành chính

Tăng tính răn đe, bảo đảm xử lý vi phạm nghiêm minh

Sau hơn 13 năm triển khai, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định về mức phạt, thời hiệu xử phạt, thẩm quyền xử lý và tổ chức thi hành quyết định xử phạt, nhất là trước sự phát triển của các hoạt động trên môi trường số.

Công an Thành phố Hà Nội xử phạt vi phạm hành chính 55.000.000 đồng đối với Công ty Giải trí truyền thông Son về hành vi tổ chức thi người đẹp mà không có văn bản chấp thuận.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) là đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng, đối với tổ chức từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng. Dự thảo cũng đề xuất rà soát mức phạt trong một số lĩnh vực, bổ sung quy định đối với những lĩnh vực mới phát sinh, bảo đảm chế tài phù hợp hơn với tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, dự thảo nghiên cứu kéo dài thời hiệu xử phạt lên 3 năm đối với một số lĩnh vực có tính chất phức tạp, cần nhiều thời gian để kiểm tra, xác minh và thu thập chứng cứ. Đề xuất này nhằm hạn chế tình trạng hành vi vi phạm không được xử lý do hết thời hiệu, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan chức năng làm rõ vụ việc trước khi đưa ra quyết định.

Dự thảo cũng đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, trong đó có những biện pháp liên quan đến việc ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật chặn truy cập trong trường hợp đáp ứng điều kiện luật định. Đây là hướng tiếp cận nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật đối với những hành vi vi phạm trên môi trường số. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này cần được quy định chặt chẽ về đối tượng, thẩm quyền, trình tự và điều kiện thực hiện, tránh ảnh hưởng đến hoạt động hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Chị Nguyễn Tuyết Ngân xã Đại Phúc (Thái Nguyên), cho rằng việc điều chỉnh mức phạt là cần thiết.

Chị Nguyễn Tuyết Ngân, Trưởng xóm Phúc Tiến, xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên, cho rằng việc điều chỉnh mức phạt là cần thiết nếu các chế tài hiện hành chưa đủ sức răn đe đối với một số hành vi vi phạm. Theo chị, điều quan trọng không chỉ là tăng mức phạt mà còn phải bảo đảm người vi phạm thực hiện nghiêm quyết định xử phạt.

“Ở khu dân cư, có những việc ban đầu chỉ là vi phạm nhỏ nhưng nếu nhắc nhở nhiều lần mà không khắc phục thì rất dễ ảnh hưởng đến những người xung quanh. Chẳng hạn, khi có người vi phạm quy định về vệ sinh môi trường hoặc lấn chiếm không gian sử dụng chung, nếu chỉ nhắc nhở mà không xử lý dứt điểm thì tình trạng này có thể tiếp diễn. Vì vậy, tôi cho rằng chế tài cần đủ sức răn đe, nhưng phải căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, không áp dụng cứng nhắc”, chị Ngân chia sẻ.

Theo chị Ngân, với các biện pháp cưỡng chế, cơ quan chức năng cũng cần giải thích rõ căn cứ, thông báo đầy đủ cho người liên quan và tạo điều kiện để họ thực hiện nghĩa vụ theo quy định. Cách làm này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa hạn chế phát sinh khiếu nại, tranh chấp không đáng có.

Đẩy mạnh xử lý vi phạm trên môi trường điện tử

Cùng với việc hoàn thiện các chế tài, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ quá trình xử lý vi phạm, từ phát hiện, xác minh, giải trình đến ra quyết định, thi hành và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và ứng dụng định danh điện tử VNeID cũng được đặt ra nhằm hỗ trợ xác minh thông tin, giảm giấy tờ và tạo thuận lợi cho quá trình giải quyết thủ tục.

Nếu được triển khai đồng bộ, người dân có thể tiết kiệm thời gian đi lại, thuận tiện hơn khi tiếp nhận thông báo, tra cứu thông tin và thực hiện các thủ tục liên quan đến quyết định xử phạt. Cơ quan chức năng cũng có thêm điều kiện theo dõi tiến độ giải quyết, hạn chế sai sót trong quá trình nhập liệu, quản lý hồ sơ và nâng cao tính minh bạch.

Tiến sĩ Bùi Thị Như Ngọc, phường Cầu Giấy (Hà Nội).

Tiến sĩ Bùi Thị Như Ngọc, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cho rằng việc chuyển các khâu xử lý vi phạm hành chính lên môi trường điện tử là hướng đi phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính hiện nay. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện của hệ thống và khả năng tiếp cận của người dân.

“Chẳng hạn, khi nhận được thông báo xử phạt, nếu người dân có thể tra cứu thông tin, kiểm tra nội dung quyết định và biết rõ cách thực hiện nghĩa vụ trên môi trường điện tử thì sẽ tiết kiệm được thời gian, công sức đi lại. Với những trường hợp cần bổ sung giấy tờ hoặc giải trình, việc có hướng dẫn cụ thể cũng giúp người dân chủ động hơn, không phải đến cơ quan chức năng nhiều lần chỉ để hỏi thủ tục”, bà Ngọc phân tích.

Theo bà Ngọc, số hóa quy trình không có nghĩa là chỉ đưa các thủ tục hiện có lên mạng, mà cần thiết kế cách thực hiện đơn giản, dễ hiểu và thuận tiện. Hệ thống phải vận hành ổn định, thông tin được cập nhật chính xác, dữ liệu cá nhân được bảo vệ và có cơ chế hỗ trợ khi người dân gặp khó khăn trong quá trình sử dụng. Đặc biệt, cần có phương án hỗ trợ những người chưa thành thạo công nghệ hoặc không có điều kiện sử dụng dịch vụ trực tuyến, tránh để chuyển đổi số trở thành rào cản trong tiếp cận thủ tục hành chính.

Một nội dung khác được đặt ra trong dự thảo là điều chỉnh thẩm quyền áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong đó, có đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã; thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc cũng được đề xuất điều chỉnh.

Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền của cá nhân, do đó cần được xem xét thận trọng, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý, điều kiện áp dụng, trình tự, thủ tục và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Việc sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính không chỉ hướng tới tăng tính răn đe của chế tài mà còn đổi mới phương thức tổ chức thực thi pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Các quy định mới cần bảo đảm tính khả thi, minh bạch, đồng thời tạo điều kiện để người dân thực hiện quyền giải trình, tiếp cận thông tin và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.