Tăng năng suất lao động - bứt phá từ công nghệ và nguồn nhân lực

Giải pháp then chốt nâng cao năng suất lao động và thu nhập

Trên thực tế, việc nâng cao năng suất để đạt mục tiêu kiềng ba chân “Tăng năng suất - Tiết kiệm chi phí - Nâng cao thu nhập” luôn là bài toán được các doanh nghiệp chủ động triển khai.

Tổng Công ty May 10 thực hiện nhiều giải pháp để nâng cao năng suất lao động và tối ưu hóa hiệu quả sản xuất. Ảnh: Khắc Kiên.

Chia sẻ về điều này, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội Nguyễn Văn Huy cho biết: “Từ thực tế làm việc với các doanh nghiệp và đưa sinh viên đi thực hành kỹ năng, chúng tôi thấy các doanh nghiệp tập trung vào 3 nhóm giải pháp cốt lõi: Đầu tư công nghệ đồng bộ và chuyển đổi số sản xuất. Thay vì đầu tư nhỏ lẻ, doanh nghiệp chủ động đưa các công nghệ hiện đại vào dây chuyền nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị. Các doanh nghiệp trong khối cơ khí, ô tô, điện lạnh đã chuyển hướng sang sử dụng robot hàn tự động, cánh tay robot bốc dỡ hàng và dây chuyền lắp ráp thông minh để tăng sản lượng gấp nhiều lần và giảm thiểu sản phẩm lỗi".

Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội Nguyễn Văn Huy đưa sinh viên đi tham quan, trải nghiệm tại doanh nghiệp. Ảnh: HNIVC.

Cùng với đầu tư công nghệ, các doanh nghiệp tái đào tạo và nâng cao tư duy nghề nghiệp cho người lao động. Doanh nghiệp yêu cầu người lao động không chỉ làm theo mẫu mà phải có năng lực nhận diện lỗi, phân tích dữ liệu vận hành và đề xuất phương án tối ưu hóa thiết bị; bồi dưỡng các kỹ năng điều khiển số (CNC), kỹ năng xanh và ứng dụng phần mềm chuyên dụng để nâng cao khả năng thích ứng trước sự thay đổi công nghệ. Năng suất lao động tăng lên, doanh nghiệp tái cấu trúc quỹ lương, nâng cao thu nhập cho người lao động, tạo động lực giữ chân nhân tài.

Nhằm tăng năng suất lao động, nhiều doanh nghiệp dệt may đã áp dụng khoa học kỹ thuật. Anh Nguyễn Tràng Huy, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH MTV Sản xuất TMVA cho biết: “Trước đây, chúng tôi có 65-70 người làm việc trên một chuyền nhưng hiện nay khi áp dụng phương pháp mới, giảm còn khoảng 38-40 người/chuyền, trong khi năng suất và chất lượng tăng lên. Việc áp dụng các máy tự động đã giảm số người làm việc từ 1.400 - 1.500 người xuống còn gần 1.000 người, đáp ứng nhu cầu thực tế về tiền lương và chất lượng sản phẩm. Theo đó, thu nhập của người lao động tăng từ 15-20% so với năm 2024.”

Ông Song Jaeik - Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Sản xuất TMVA trao thưởng cho các tổ có thành tích nâng cao năng suất lao động. Ảnh: TMVA.

Công ty TNHH Matsuo Industries Việt Nam cũng thực hiện nhiều giải pháp để tăng năng suất lao động và thu nhập cho người lao động. Anh Nguyễn Hoàng Long - Chủ tịch Công đoàn công ty chia sẻ: “Công ty cải tạo môi trường để công nhân chuyên tâm làm việc. Các khu vực nghỉ giải lao được kê sofa, giường cho công nhân viên nghỉ ngơi; cải tạo nhà ăn khang trang. Đồng thời, nâng cao chất lượng đào tạo nội bộ; đào tạo chuyên sâu cho công nhân viên... Các hoạt động đó mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp: tiết kiệm được khoảng 30-40 nhân công/năm để làm công việc mới, tăng lợi nhuận vượt mục tiêu đề ra trong năm 2025. Qua khảo sát, trong năm tài chính 2025, gần như 100% người lao động hài lòng về thu nhập".

Chuyển dịch tư duy lao động và hỗ trợ doanh nghiệp

Cùng với đổi mới công nghệ, thực hiện các mô hình cải tiến cũng là giải pháp hiệu quả để các doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động. Đơn cử như Công ty TNHH Matsuo Industries Việt Nam phân chỉ tiêu sáng kiến sáng tạo (SKST) cho từng phòng. Các phòng hàng năm phải có SKST cấp công ty với chủ đề, nội dung bám sát phương châm, mục tiêu của công ty. Công ty còn thành lập nhóm SKST để thi đấu với các công ty khác trong và ngoài nước.

Đại diện Công ty TNHH Matsuo Industries Việt Nam khen thưởng cho các nhóm có hoạt động cải tiến, sáng kiến sáng tạo. Ảnh: Hoàng Long.

“Mỗi năm Công ty có ít nhất vài trăm SKST lớn nhỏ và hầu hết được áp dụng vào sản xuất. Trong đó, Công đoàn sàng lọc ra 3 SKST của công nhân trực tiếp có số tiền làm lợi lớn nhất để trình công đoàn cấp trên khen thưởng. Qua các hoạt động SKST, cải tiến, công ty tiết kiệm được hàng tỷ đồng; giảm khoảng 40 công nhân/năm”- anh Nguyễn Hoàng Long cho hay.

Không riêng Matsuo Industries Việt Nam, tại Công ty Công ty TNHH MTV Sản xuất TMVA, phong trào SKST được triển khai nhiều năm nay nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hiện nay, nhiều SKST được đơn vị áp dụng, ví dụ như lắp các gá vào máy chuyên dùng giúp giảm bớt người làm và chất lượng sản phẩm được nâng lên.

Khu vực nghỉ giải lao dành cho công nhân viên Công ty TNHH Matsuo Industries Việt Nam. Ảnh: Hoàng Long.

Dưới góc độ đào tạo nguồn nhân lực, để năng suất lao động tăng khoảng 8,5-9% mỗi năm, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cho rằng: Doanh nghiệp cần chuyển dịch từ “thâm dụng lao động” sang “thâm dụng công nghệ”, chuyển đổi số toàn diện và tự động hóa sản xuất. Doanh nghiệp coi chi phí đào tạo là khoản đầu tư sinh lời bằng việc chủ động “đặt hàng” và cùng các trường nghề thiết kế chương trình; tài trợ thiết bị hiện đại cho nhà trường để người lao động có năng suất cao ngay khi đến nhà máy làm việc...

Về phía người lao động, chuyển dịch từ “tay nghề cơ bắp” sang “tư duy kỹ thuật số”; đây là “trung tâm” và là lực lượng trực tiếp quyết định tốc độ tăng năng suất lao động. Để làm được việc đó, người lao động cần chủ động nâng cao kỹ năng số để làm chủ công nghệ; chuyển đổi sang tác phong công nghiệp và thực hiện kỷ luật lao động nghiêm ngặt; nuôi dưỡng tư duy Kaizen (cải tiến liên tục) và rèn luyện kỹ năng mềm, khả năng tự học không ngừng.

Sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội được đào tạo trước khi đến doanh nghiệp thực tập. Ảnh: HNIVC.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp muốn tăng trưởng bao giờ cũng gắn liền với khoa học và công nghệ. Trong khi đó, khoa học và công nghệ luôn thay đổi. Làm thế nào để doanh nghiệp chuyển đổi phù hợp khi tiến bộ khoa học kỹ thuật luôn đi trước? Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp vùng sâu vùng xa thực hiện còn gặp nhiều khó khăn.

Để giải bài toán này, TS Nguyễn Hữu Dũng – nguyên Viện trưởng Viện Khoa học - Lao động và Xã hội thuộc Bộ LĐTB&XH (nay là Bộ Nội vụ) đề xuất: “Doanh nghiệp muốn đầu tư thì phải có đội ngũ cán bộ được đào tạo, phải có chuyên gia cao cấp trong các cơ quan nghiên cứu và trường đại học hỗ trợ, tư vấn. Do đó, Nhà nước nên có đề án tổng thể, tập trung vào những khu vực, lĩnh vực trọng điểm. Đồng thời có chính sách huy động tổng giám đốc các tập đoàn lớn hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở địa phương trong đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất lao động".