Tăng tốc hạ tầng kết nối siêu sân bay Long Thành

Trong bối cảnh sân bay Long Thành đang tiến gần mốc vận hành giai đoạn 1, bài toán kết nối giao thông giữa sân bay với trung tâm TP.HCM trở nên cấp thiết. Tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành được kỳ vọng tạo trục liên kết chiến lược, giúp sân bay phát huy vai trò trung chuyển ngay từ những năm đầu khai thác.

Nhanh chóng kết nối ga Thủ Thiêm - sân bay Long Thành

Cuối năm ngoái, sân bay Long Thành đã đón những chuyến bay đầu tiên. Tuy nhiên, hệ thống kết nối hiện nay chủ yếu dựa vào cao tốc TP.HCM - Long Thành và Quốc lộ 1, Quốc lộ 51 vốn thường xuyên quá tải.

Nhận định tầm quan trọng của việc kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành, trong thông điệp đầu năm công bố ngày 23-2, Tập đoàn Trường Hải (THACO) cho biết đã giao Công ty Đại Quang Minh triển khai khởi công 42 dự án trong năm nay, đặt mục tiêu hoàn thành 12 dự án trọng điểm.

Theo kế hoạch, trọng tâm đầu tư của THACO tập trung vào việc tăng tốc thi công tuyến metro Bến Thành - Tham Lương. Song song đó là khởi công hai tuyến mới gồm Bến Thành – Thủ Thiêm và Thủ Thiêm - sân bay Long Thành. Mục tiêu là đưa toàn bộ các tuyến này vào khai thác đồng bộ trong giai đoạn đến năm 2030.

Đáng chú ý, tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành đã được quy hoạch từ hơn một thập kỷ trước. Tuyến này giữ vai trò kết nối quan trọng giữa nội đô, vùng ven TP.HCM và sân bay Long Thành. Theo nghiên cứu, toàn tuyến dài khoảng 48 km, tổng mức đầu tư ước tính gần 3,5 tỉ USD.

Sân bay Long Thành giai đoạn 1 có công suất 25 triệu lượt khách/năm. Ảnh: ACV.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố xác định ba hành lang giao thông chính kết nối với sân bay. Hành lang thứ nhất gồm tuyến metro số 2 và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành. Đoạn Bến Thành - Tham Lương dự kiến hoàn thành năm 2030. Riêng các đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và Thủ Thiêm - Long Thành triển khai theo hình thức PPP, mục tiêu khởi công năm 2026.

Hành lang thứ hai là tuyến metro số 6 - Thủ Thiêm - Long Thành, đầu tư bằng vốn công. Hành lang thứ ba tập trung kết nối metro số 6 với metro số 1, đồng thời kéo dài metro số 1 đến trung tâm hành chính mới tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành.

Kết nối phải đi trước một bước

Theo chuyên gia quy hoạch đô thị, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, sân bay Long Thành chỉ có thể phát huy đúng vai trò trung tâm trung chuyển quốc tế khi được hỗ trợ bởi hệ thống giao thông đa phương thức phát triển song hành. Hệ thống này cần bao gồm đầy đủ các cấu phần then chốt như metro, đường sắt Bắc - Nam cùng mạng lưới cao tốc và các tuyến vành đai liên vùng.

Cụ thể, hạ tầng kết nối được xác định theo ba lớp chính. Thứ nhất là hệ thống đường cao tốc liên vùng, trọng tâm là các tuyến kết nối trực tiếp về Long Thành và dự án mở rộng cao tốc Long Thành - Dầu Giây. Thứ hai là mạng lưới đường dẫn kết nối từ cao tốc vào quốc lộ, tỉnh lộ và các trục giao thông khu vực. Thứ ba là hệ thống đường sắt gồm metro và đường sắt cao tốc, bố trí nhà ga tại Long Thành để tăng tính liên thông, giảm phụ thuộc đường bộ.

Tại nút giao Quốc lộ 51, hai tuyến đường T1 và T2 - các trục kết nối trực tiếp vào sân bay Long Thành đã hoàn thành, tạo tiền đề quan trọng cho việc tổ chức giao thông ra vào sân bay trong giai đoạn khai thác đầu tiên. Ảnh: CHÍ HÙNG.

Nhiều chuyên gia đồng quan điểm, nếu hạ tầng liên vùng vẫn manh mún, Long Thành có nguy cơ rơi vào nghịch lý: Sân bay hiện đại nhưng khó tiếp cận. Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông kết nối là yêu cầu cấp bách. Cơ quan quản lý cần xây dựng kịch bản cụ thể để xác định hạng mục ưu tiên, bảo đảm hạ tầng đi trước một bước.

Đặc biệt, phải sớm triển khai tuyến đường sắt riêng Thủ Thiêm - Long Thành nhằm hạn chế xung đột giao thông. Đây sẽ là tuyến vận tải chuyên biệt phục vụ hành khách, góp phần nâng cao tính an toàn và bền vững cho mạng lưới giao thông khu vực.

Các chuyên gia cho rằng đây là trục kết nối chiến lược, quyết định khả năng phát huy vai trò của sân bay. Tuyến này giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa khu đô thị mới Thủ Thiêm và sân bay, tạo phương thức tiếp cận ổn định, ít chịu tác động bởi ùn tắc.

Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông kết nối là yêu cầu cấp bách để khai thác hiệu quả sân bay Long Thành. Ảnh: CHÍ HÙNG.

PGS-TS Trần Quang Phú, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM cho biết, việc thiếu đồng bộ trong hạ tầng kết nối với TP.HCM có thể làm suy giảm hiệu quả phát triển của khu đô thị sân bay gắn với sân bay Long Thành.

Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cũng nhấn mạnh yếu tố quyết định hiệu quả khai thác là bảo đảm kết nối thuận tiện với TP.HCM, đặc biệt là tổ chức giao thông quá cảnh giữa Long Thành và sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là điều kiện then chốt để thu hút các hãng hàng không và bảo đảm sản lượng hành khách dài hạn.

LINH PHƯƠNG