Tăng tốc phát triển doanh nghiệp công nghệ trong kỷ nguyên mới

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Real - Time Robotics Việt Nam.

Theo TS. Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ KHCN, thuật ngữ “doanh nghiệp KHCN” đã được hình thành gần 20 năm, bắt đầu từ Nghị định 80/2007 của Chính phủ. Đến nay, Việt Nam có 80 nghìn doanh nghiệp công nghệ. Trong đó, nhiều doanh nghiệp đã từng bước làm chủ các công nghệ lõi chiến lược như hạ tầng 5G, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và bước đầu tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam chuyển sang giai đoạn phát triển cao hơn - giai đoạn dẫn dắt.

Dù vậy, các doanh nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó về trình độ công nghệ của các doanh nghiệp Việt nhìn chung còn thấp và chủ yếu chỉ đang tham gia ở mức khiêm tốn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng hùng cường vào năm 2045, đất nước cần có hàng triệu doanh nghiệp sở hữu trình độ công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo mạnh và hoạt động hiệu quả, đóng góp lớn cho nền kinh tế. Phát triển doanh nghiệp công nghệ không chỉ là một lựa chọn, mà là mệnh lệnh của thời đại.

Hiện doanh nghiệp công nghệ đang đứng trước những cơ hội lớn nhờ các chủ trương mang tính đột phá của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết 57 về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Năm 2025, đã thông qua 10 luật về KHCN đã thể hiện rõ nét quyết tâm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, lâu nay được xem là rào cản lớn cho phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Sàn Giao dịch Công nghệ Hà Nội và Chợ Chuyển đổi số DTMarket khai trương tháng 2/2026.

Từng địa phương cũng có những giải pháp riêng để tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghệ bứt phá. Đầu tháng 2/2026, Hà Nội đã ra mắt Sàn Giao dịch Công nghệ Hà Nội HanoTEX và Chợ chuyển đổi số (DTMarket). Đây là nơi kết nối cung - cầu các giải pháp, sản phẩm và dịch vụ chuyển đổi số.

Đầu năm 2026, TPHCM đưa vào hoạt động Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TPHCM, qua đó không chỉ góp phần mở rộng không gian phát triển mới mà còn tạo nền tảng liên kết nghiên cứu – đào tạo – sản xuất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn với công nghệ cao. Mục tiêu nhằm chuyển dịch từ mô hình gia công sang trung tâm sáng tạo, thiết kế và sản xuất công nghệ cao. Từ đó, từng bước nâng cao vị thế của TPHCM nói riêng, Việt Nam nói chung trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Trần Xuân Đích - Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KHCN) tại Hội nghị thượng đỉnh liên minh doanh nhân và trí thức KHCN kỷ nguyên mới lần thứ nhất đã đề xuất một vài gợi mở cụ thể đối với các doanh nghiệp. Đó là mỗi doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp KHCN và doanh nghiệp có khát vọng đổi mới xác định ít nhất một bài toán, một nhu cầu công nghệ cụ thể, gửi lên Hiệp hội, lên Cục, hoặc đưa lên các nền tảng kết nối mà chúng ta đang xây dựng.

Mỗi nhóm nghiên cứu, mỗi nhà khoa học hãy chọn ít nhất một kết quả nghiên cứu, một công nghệ đang ở mức sẵn sàng chuyển giao, được “dịch” ra ngôn ngữ doanh nghiệp dễ hiểu hơn, với mô tả rõ ứng dụng, thị trường, chi phí, hiệu quả.

Ở vai trò cơ quan quản lý nhà nước, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, các Sở KHCN cam kết tiếp tục hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình, sản phẩm mới; đơn giản hóa hơn nữa thủ tục để doanh nghiệp, nhà khoa học tiếp cận quỹ, chương trình hỗ trợ một cách nhanh hơn, minh bạch hơn. Đồng thời lắng nghe và đồng hành với những đề xuất cụ thể từ Liên minh doanh nhân – trí thức KHCN.

“Nếu mỗi bên đều tiến thêm một bước, chúng ta sẽ rút ngắn đáng kể khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến nhà máy, từ ý tưởng đến sản phẩm, từ chính sách đến thị trường” – ông Trần Xuân Đích nêu quan điểm.

Ông Nguyễn Đức Long giới thiệu về nền tảng LocaAI tại ADGMIN 2026.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VST) kiến nghị Nhà nước cần đẩy mạnh hoạt động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, hỗ trợ doanh nghiệp KHCN thẩm định giá trị của các phát minh sáng chế, giải pháp hữu ích trở thành tài sản có giá trị khi đánh giá giá trị doanh nghiệp, nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp thông qua các tài sản này.

Thực hành báo cáo phát triển bền vững ESG là thúc đẩy KHCN, góp phần thúc đẩy chiến lược xuất khẩu của Chính phủ, mang lại giá trị cao cho doanh nghiệp. Thực hành phát triển bền vững là thu thập, báo cáo dữ liệu thực từ những hoạt động trực tiếp tại doanh nghiệp.

Để có thể có dữ liệu thực này đòi hỏi doanh nghiệp hiểu sâu và đầu tư về công nghệ, Chính phủ cần có chính sách cụ thể hướng dẫn doanh nghiệp thực hành báo cáo phát triển bền vững, ưu tiên các doanh nghiệp có báo cáo phát triển bền vững ESG trong các hoạt động đầu tư công, trong các quy định đấu thầu.

Đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch công nghệ, kết nối cung cầu hiệu quả…

Thu Hương