Tạo cầu nối hỗ trợ tâm lý cho học sinh
HNN - Không phải học sinh nào gặp khó khăn về tâm lý cũng sẵn sàng chia sẻ với cha mẹ, thầy cô hay bạn bè. Áp lực học tập, những thay đổi về tâm sinh lý cùng tác động từ môi trường mạng có thể khiến một số em căng thẳng, lo âu. Đáng quan tâm, có những học sinh xuất hiện hành vi tự gây tổn thương không nhằm mục đích tự sát (NSSI), nhưng những biểu hiện này không dễ được người xung quanh nhận biết.
Học sinh cần được lắng nghe và hỗ trợ kịp thời. Ảnh minh họa
Nhu cầu được hỗ trợ của học sinh
Từ thực tế đó, Nguyễn Hữu Minh An, học sinh lớp 12A1, Trường THPT Hai Bà Trưng đã thực hiện đề tài nghiên cứu “Mô hình nhận diện sớm nhu cầu hỗ trợ tâm lý - giáo dục học đường đối với hành vi tự gây tổn thương không tự sát (NSSI) trong bối cảnh nghiện mạng xã hội ở học sinh THPT tại thành phố Huế”. Đề tài vừa đoạt giải Nhất Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật thành phố Huế lần thứ XVI, năm 2026, lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Từ tháng 3 đến tháng 5/2026, Minh An triển khai khảo sát học sinh THPT tại TP. Huế. Trong số 1.720 học sinh được mời tham gia, có 1.621 em hoàn thành khảo sát và 1.523 trường hợp được đưa vào phân tích. Kết quả ghi nhận 33,5% học sinh trong mẫu khảo sát cho biết có hành vi tự gây tổn thương không tự sát trong 12 tháng trước đó; 25,9% có nguy cơ sử dụng mạng xã hội ở mức có vấn đề và 47,1% có chất lượng giấc ngủ kém. Dù không đại diện cho toàn bộ học sinh THPT trên địa bàn, những con số này cho thấy nhu cầu quan tâm, hỗ trợ sức khỏe tinh thần trong trường học.
Theo Nguyễn Hữu Minh An, điều nhóm thực hiện đề tài trăn trở là không ít học sinh gặp khó khăn về tâm lý nhưng chưa sẵn sàng chia sẻ với thầy cô, cha mẹ. Trong khi đó, việc nhận diện sớm nhu cầu hỗ trợ tại các trường học vẫn thiếu một quy trình thống nhất. Qua trao đổi với ban giám hiệu các trường, nhóm nhận thấy cần có công cụ phù hợp để phát hiện những học sinh cần được quan tâm, đồng thời bảo đảm sự riêng tư và tránh tạo tâm lý mặc cảm cho các bạn.
Tạo cầu nối
Điểm đáng chú ý của đề tài là nhóm nghiên cứu không dừng lại ở việc khảo sát, phân tích số liệu mà xây dựng quy trình nhận diện sớm, phân tầng nhu cầu và kết nối hỗ trợ, trong đó chú trọng bảo vệ thông tin cá nhân và tôn trọng sự chủ động của học sinh. Thay vì sử dụng họ tên, lớp học, mỗi học sinh tham gia khảo sát được cấp một mã ngẫu nhiên. Dữ liệu được xử lý theo mã, giúp nhóm nghiên cứu nhận diện những trường hợp cần ưu tiên hỗ trợ mà không biết danh tính của các em. Khi có nhu cầu, học sinh có thể sử dụng mã của mình để chủ động liên hệ với người phụ trách tư vấn. Cách làm này giúp học sinh bớt e ngại khi chia sẻ khó khăn tâm lý, nhất là nỗi lo bị đánh giá hoặc kỳ thị.
Từ kết quả khảo sát, mô hình phân thành ba mức ưu tiên hỗ trợ. Những trường hợp cần quan tâm nhiều hơn được mời kết nối với chuyên viên tâm lý hoặc bác sĩ; nhóm có nhu cầu hỗ trợ tăng cường được khuyến khích tham vấn tự nguyện, trong khi các học sinh khác vẫn được cung cấp thông tin, kỹ năng chăm sóc sức khỏe tinh thần.
Trong quá trình triển khai, 20 học sinh đã tự nguyện đăng ký tham gia phỏng vấn sâu với người có chuyên môn, trong đó 5 em được khuyến nghị tiếp cận hỗ trợ chuyên sâu hơn. Dù mới là kết quả bước đầu, điều này cho thấy mô hình đã tạo được kênh kết nối thực tế để học sinh chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ.
Thầy giáo Lê Triều Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Hai Bà Trưng cho rằng, điểm đáng ghi nhận là nghiên cứu không chỉ giúp nhận diện sớm học sinh có nhu cầu hỗ trợ tâm lý mà còn xây dựng được quy trình kết nối với người có chuyên môn, đồng thời chú trọng bảo mật thông tin. Mô hình có khả năng tích hợp vào hoạt động tư vấn học đường mà không đòi hỏi nhiều về cơ sở vật chất, kinh phí.