Tạo chuyển biến thực chất, mạnh mẽ trong công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị. Ảnh: VPQH

Sáng ngày 16/6, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tổ chức Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị.

Đồng chủ trì Hội nghị có: Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương tham dự Hội nghị.

Tạo lập khung khổ pháp lý thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031

Hội nghị được tổ chức nhằm quán triệt Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và những nội dung cơ bản trong Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; đồng thời, trao đổi, thảo luận về yêu cầu, nội dung kế hoạch và các giải pháp triển khai Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án và Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 của UBTVQH để tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, việc triển khai thực hiện thắng lợi Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị, Đề án của Đảng ủy Quốc hội và Kế hoạch của UBTVQH về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ khóa XVI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

Vì vậy, Hội nghị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính định hướng và kết nối hành động trong toàn hệ thống chính trị đối với việc triển khai thống nhất, đồng bộ định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Nêu bật những nội dung cốt lõi quán triệt Kết luận số 17-KL/TW ngày 02/4/2026 của Bộ Chính trị về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, Kết luận số 17 được Bộ Chính trị ban hành trên cơ sở Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI do Đảng ủy Quốc hội chủ trì xây dựng. Cùng với Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 09-KL/TW, Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thể hiện tầm nhìn và quan điểm chỉ đạo chiến lược của Đảng đối với công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh: VPQH

Kết luận xác định, mục tiêu của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là tạo lập khung khổ pháp lý thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031, gắn với định hướng phát triển đất nước, nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đến năm 2030, Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề đến năm 2045, nước ta có hệ thống pháp luật chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp với thực tiễn đất nước và thông lệ quốc tế.

"Như vậy, công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI không chỉ là tạo lập khuôn khổ pháp lý cho việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031 mà còn từng bước xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển. Kết quả của công tác lập pháp nhiệm kỳ này sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng thể chế phát triển của đất nước, góp phần quan trọng để thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 mà Đảng ta đã đề ra" - Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Kết luận đã xác định rõ 9 định hướng lập pháp trọng tâm cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Đây không chỉ là định hướng đối với chương trình lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI mà còn là những định hướng lớn về hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Về tổng thể, các định hướng này tập trung vào ba nhóm vấn đề trọng tâm chủ yếu.

Đó là, nhóm định hướng về tiếp tục hoàn thiện thể chế tổ chức và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là thể chế hóa các chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền ba cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ trách nhiệm và tăng cường kiểm soát quyền lực; đồng thời, cũng chuẩn bị triển khai nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương tham dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

“Điều cần hết sức chú ý ở nhóm định hướng này là mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện các quy định về tổ chức bộ máy mà sâu xa hơn là xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới” - Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Nhóm vấn đề trọng tâm thứ hai là tập trung hoàn thiện thể chế phát triển, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là nhóm định hướng hết sức quan trọng của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Tinh thần xuyên suốt là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khơi thông, phát huy cao độ các nguồn lực cho phát triển; tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh; đồng thời hoàn thiện pháp luật về tài nguyên, môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Điểm mới nổi bật là công tác lập pháp không chỉ tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các lĩnh vực hiện hữu mà phải chủ động tạo lập hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới, phương thức quản trị mới và các động lực tăng trưởng mới, qua đó mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ ba là nhóm định hướng về bảo vệ vững chắc Tổ quốc và nâng cao vị thế quốc gia; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển đất nước

Về nhiệm vụ, giải pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, Kết luận đề ra 6 nhiệm vụ và giải pháp; đồng thời lưu ý 3 nội dung trọng tâm.

Đó là, tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển đất nước, xã hội; từ việc tập trung giải quyết những yêu cầu trước mắt sang chủ động tạo lập nền tảng thể chế cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Theo đó, công tác xây dựng pháp luật phải được xác định là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế cho phát triển đất nước; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; chuyển từ tư duy tiền kiểm sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, cần xác định đầu tư cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển; xây dựng chính sách, pháp luật phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật.

Cùng với đó, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi các quy định xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, có tính khả thi cao, được triển khai đồng bộ, đi vào cuộc sống và tạo ra những chuyển biến tích cực trong thực tiễn.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: VPQH

Quá trình tổ chức thi hành pháp luật cần thường xuyên tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả, chất lượng chính sách, pháp luật, lấy kết quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, chất lượng đời sống của nhân dân làm thước đo hiệu quả chính sách, pháp luật; kịp thời phát hiện bất cập, hạn chế và đề xuất sửa đổi, bổ sung, tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thể chế đang cản trở quá trình phát triển.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào quy trình lập pháp, hiện đại hóa toàn diện phương thức xây dựng pháp luật.

Đây là cơ sở để từng bước hiện đại hóa toàn diện quy trình lập pháp theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả góp phần xây dựng hệ thống pháp luật có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của kinh tế số, xã hội số.

Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Kết luận 17 của Bộ Chính trị về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác xây dựng pháp luật nói chung và công tác lập pháp nói riêng.

Vì vậy, UBTVQH đề nghị các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan tiếp tục nghiêm túc quán triệt, triển khai, phát huy cao độ trách nhiệm, trí tuệ, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm Kết luận được thực hiện hiệu quả, tạo chuyển biến thực chất, mạnh mẽ trong công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; góp phần xây dựng hệ thống pháp luật thực sự là nền tảng thể chế vững chắc, là nguồn lực quan trọng của cho phát triển, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và mở đường cho đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.