Tạo đà tăng trưởng từ khoa học và công nghệ

Đối với tỉnh Thái Nguyên, năm 2026 là năm bản lề để tăng tốc triển khai các chương trình phát triển khoa học - công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số. Nền kinh tế dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ đang mở ra không gian phát triển mới, góp phần nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng. Ảnh: T.L

Đổi mới tư duy trong chuyển đổi số

Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học - công nghệ (KH-CN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Thái Nguyên đã khẩn trương xây dựng chương trình hành động và kế hoạch triển khai cụ thể.

Bước sang năm 2026, yêu cầu đặt ra là triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch gắn với tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng và hiệu quả hơn. Tỉnh tập trung rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển KH-CN; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh.

Qua 3 năm liên tiếp nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về Chỉ số chuyển đổi số (DTI), Thái Nguyên bước vào năm 2026 với mục tiêu cao hơn là: Nâng cao chất lượng thực chất của chuyển đổi số, gắn chuyển đổi số với cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, tỷ lệ hồ sơ phát sinh trên dịch vụ công trực tuyến toàn trình vẫn chưa tương xứng với số lượng dịch vụ được cung cấp; một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đáp ứng yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung” để có thể kết nối, chia sẻ hiệu quả.

Từ mở rộng vùng phủ sóng 5G, phổ cập mạng cáp quang đến xây dựng trung tâm dữ liệu và triển khai mô hình một cửa số, hạ tầng số đang từng bước trở thành nền móng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, tạo động lực mới cho tăng trưởng bền vững. Ảnh: T.L

Hiện nay, toàn tỉnh đang cung cấp 1.949 thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp, trong đó 1.032 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 917 thủ tục trực tuyến một phần. Đáng chú ý, 100% thủ tục hành chính đã được cung cấp không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh.

Ông Dương Hữu Bường, Giám đốc Sở KH-CN, cho biết: Trong năm nay, tỉnh tập trung chuẩn hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, bảo đảm dữ liệu “sạch” và “sống”. Trên nền tảng đó, hoạt động điều hành từng bước chuyển sang dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Hiện nay, 100% cơ quan nhà nước trong tỉnh đã sử dụng văn bản điện tử; 92/92 xã, phường hoàn thành các tiêu chí chuyển đổi số. Năm 2026, tỉnh tiếp tục nâng tỷ lệ hồ sơ phát sinh trên dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các giải pháp số phù hợp.

Công nghệ cao dẫn dắt tăng trưởng

Cùng với chuyển đổi số trong khu vực công, công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh. Những năm gần đây, Thái Nguyên đã trở thành trung tâm sản xuất điện tử và công nghệ cao của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Hạt nhân của hệ sinh thái công nghiệp là Tổ hợp sản xuất của Samsung Electronics Vietnam cùng mạng lưới hàng trăm doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp hỗ trợ. Việc các nhà máy ứng dụng robot, trí tuệ nhân tạo và hệ thống quản lý thông minh giúp năng suất lao động tăng từ 15-30% mỗi năm, đồng thời lan tỏa các tiêu chuẩn quản trị hiện đại tới doanh nghiệp trong nước.

Đầu năm 2026, lãnh đạo tỉnh đã tổ chức buổi làm việc với Samsung Việt Nam và các cơ quan liên quan nhằm đánh giá kết quả triển khai các nhiệm vụ KH-CN theo Nghị quyết số 57-NQ/TW. Tại buổi làm việc, doanh nghiệp cam kết tiếp tục đồng hành cùng địa phương trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Các trường đại học trên địa bàn tỉnh chú trọng đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ phát triển kinh tế số. Ảnh: T.L

Một nội dung đáng chú ý là kế hoạch xây dựng phòng thực hành nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) tại Đại học Thái Nguyên, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận sớm với các công nghệ tiên tiến.

PGS.TS Nguyễn Văn Bình, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật (Đại học Thái Nguyên), cho biết: Sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với công nghệ mới, tham gia các dự án thực tế. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Trong nông nghiệp, Thái Nguyên là địa phương có thế mạnh đặc biệt về sản xuất chè. Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu đạt 1 tỷ USD tổng thu từ cây chè. Để hiện thực hóa mục tiêu này, năm 2026 được xác định là thời điểm đẩy mạnh ứng dụng KH-CN vào toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất.

Ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để phun tưới cho vùng chè nguyên liệu tại HTX chè Hảo Đạt (xã Tân Cương). Ảnh: T.L

Hệ thống trạm quan trắc thời tiết thông minh iMetos đã được lắp đặt tại nhiều vùng chè trọng điểm, cho phép theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa và dự báo sớm sâu bệnh. Nhờ đó, nông dân có thể chủ động điều chỉnh quy trình chăm sóc cây trồng, giảm thiểu rủi ro do thời tiết và dịch bệnh.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, quản lý vùng trồng và chế biến thông minh đang từng bước nâng cao giá trị sản phẩm chè, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước.

Tạo đà cho giai đoạn phát triển mới

Cùng với hoàn thiện hạ tầng và thể chế, tỉnh đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Các sở, ngành và địa phương đã bố trí cán bộ phụ trách công nghệ thông tin và chuyển đổi số; nhiều lớp đào tạo kỹ năng số được tổ chức thường xuyên cho cán bộ, công chức và người dân. Các khóa học trên nền tảng “Bình dân học vụ số” tiếp tục được phổ biến rộng rãi, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng công nghệ trong cộng đồng.

Song song với đó, các tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục được duy trì và phát huy hiệu quả, hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số, đặc biệt tại khu vực nông thôn và miền núi.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được vận hành hiệu quả ngay từ những ngày đầu tiên áp dụng. Trong ảnh: Đoàn viên thanh niên xã Yên Trạch hướng dẫn người dân ứng dụng chuyển đổi số trong thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Ảnh: T.L

Thời gian tới, Thái Nguyên tiếp tục hoàn thiện thể chế, triển khai các văn bản mới về KH-CN; xây dựng chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao; đồng thời tăng cường đầu tư cho các chương trình nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, tỉnh thúc đẩy hợp tác giữa nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp; hình thành các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và trung tâm đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, hạ tầng công nghệ tiếp tục được mở rộng; các hệ thống dữ liệu được nâng cấp và chuẩn hóa; công tác bảo đảm an toàn thông tin được tăng cường nhằm xây dựng nền tảng số an toàn, bền vững.

Có thể thấy, Thái Nguyên đang từng bước hình thành nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, công nghệ và sức sáng tạo của con người. Sau giai đoạn chuẩn bị và hoàn thiện thể chế, năm 2026 được xác định là thời điểm tăng tốc hành động, đưa các chủ trương lớn vào thực tiễn. Quá trình này kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của tỉnh trong những năm tới.

Lệ Thủy