Tạo 'lá chắn số' khi đưa AI vào trường học

TS Hồ Trần Ngọc Oanh, Trưởng Khoa Ngữ văn - Truyền thông (Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng) tập huấn trang bị kỹ năng số cho giáo viên xã Hòa Vang. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Chủ động tạo lá chắn an toàn trên không gian mạng

Sự bùng nổ của công nghệ và AI mang lại nhiều cơ hội học tập nhưng cũng đặt học sinh trước vô số rủi ro về tin giả, lừa đảo, bắt nạt trực tuyến và thói quen lạm dụng AI.

Các giáo viên trên địa bàn xã Hòa Vang dự buổi tập huấn về trang bị kỹ năng số cho học sinh. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Cô Trần Thị Yến Nhi, giáo viên Trường Tiểu học An Phước (xã Hòa Vang) lo lắng: "Học sinh lứa tuổi tiểu học chưa có kỹ năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng và rất dễ lệ thuộc vào công nghệ. Do đó, việc trang bị nền tảng kiến thức số và kỹ năng ứng xử công nghệ an toàn ngay từ bậc tiểu học là vô cùng cấp thiết".

Trước thực tế đó, UBND xã Hòa Vang chọn cách chủ động ứng phó bằng việc ban hành Quyết định số 959/QĐ-UBND nhằm quản lý việc sử dụng thiết bị đối với học sinh dưới 16 tuổi.

Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang phát biểu tại buổi tập huấn. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Trao đổi với SGGP, ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang chia sẻ: "Mạng xã hội và các ứng dụng AI phát triển rất nhanh, tác động trực tiếp đến học sinh từ lứa tuổi tiểu học. Nếu chỉ ngăn cấm thụ động thì không thể mang lại hiệu quả bền vững. Vì vậy, xã đã chủ động bắt tay với chuyên gia xây dựng đề án riêng, nhằm trang bị kiến thức và kỹ năng số bài bản cho học sinh ngay từ năm 2026".

218 giáo viên Tiểu học và THCS trên địa bàn xã Hòa Vang tham dự buổi tập huấn triển khai chương trình Giáo dục công dân số và AI cho toàn bộ học sinh tiểu học, THCS. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Ngay sau khi Bộ GD-ĐT ban hành Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông vào tháng 8-2026, xã Hòa Vang đã lập tức xây dựng kế hoạch hành động. Đề án giúp học sinh không chỉ hiểu lý do tuân thủ quy định mà còn biết cách tự bảo vệ mình trước các tình huống nguy hiểm trên mạng.

Qua buổi tập huấn, giáo viên được hướng dẫn phương pháp giáo dục học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Xóa khoảng cách công nghệ

Chương trình được triển khai ngay từ năm đầu cho toàn bộ 218 giáo viên tại Trường Tiểu học An Phước, Trường Tiểu học Hòa Phú và Trường THCS Ông Ích Đường. Nội dung được lồng ghép linh hoạt vào các môn học sẵn có để không tạo thêm môn mới hay tăng áp lực học tập. Cấu trúc chương trình gồm 4 hợp phần đồng bộ: ban hành chính sách quản trị, giáo dục công dân số, giáo dục AI và phát triển đội ngũ giáo viên. Các bài học AI được lồng ghép trực tiếp với các dự án thực tế về nông nghiệp, văn hóa quê hương Hòa Vang.

TS. Hồ Trần Ngọc Oanh, Trưởng Khoa Ngữ văn - Truyền thông (Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng), thành viên nhóm nghiên cứu. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Đánh giá về cách tiếp cận đặc thù cho khu vực nông thôn, TS. Hồ Trần Ngọc Oanh, Trưởng Khoa Ngữ văn - Truyền thông (Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng), thành viên nhóm nghiên cứu nhấn mạnh: "Khi nói đến AI hay năng lực số, mọi người thường nghĩ tới môi trường phải đầy đủ thiết bị. Tuy nhiên, việc đầu tiên cần tác động chính là nhận thức và tư duy của các em. Đối với học sinh vùng ven chưa có điều kiện công nghệ mạnh, các em lại càng cần được trang bị kỹ năng sử dụng AI có trách nhiệm".

Lãnh đạo xã Hòa Vang và lãnh đạo Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng tham dự buổi tập huấn. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Nhóm nghiên cứu đã xây dựng một Khung năng lực số riêng dành cho Hòa Vang phân theo từng cụm lớp. Cấp tiểu học tập trung tác động vào nhận thức sơ cấp, trong khi cấp THCS bắt đầu hướng dẫn khai thác AI đúng cách và có trách nhiệm. Mọi kế hoạch bài dạy đều thiết kế phương án không cần máy tính để đảm bảo tính bình đẳng giáo dục.

Các giáo viên trên địa bàn xã Hòa Vang tham gia buổi tập huấn. Ảnh: NGUYÊN KHÔI

Bước đi tiên phong của chính quyền xã Hòa Vang không dừng lại ở giải pháp quản lý trước mắt, mà đang đặt nền móng cho một mô hình giáo dục số chủ động, bình đẳng từ cơ sở.

Đây chính là thí điểm quan trọng để Đà Nẵng từng bước hoàn thiện chuỗi trường học thông minh, giúp học sinh vùng ven tự tin và an toàn bước vào thế giới số.