Tạo lập khuôn khổ pháp lý đầu tiên, toàn diện cho công dân số tại Việt Nam

Ngày 13/1, Bộ Tư pháp tổ chức Hội đồng thẩm định độc lập dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì phiên thẩm định.

Tại buổi thẩm định, các thành viên Hội đồng đánh giá cao sự cần thiết ban hành Nghị quyết về phát triển công dân số. Bà Mai Thị Thanh Bình, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng cần nghiên cứu, cân nhắc kỹ việc sử dụng cụm từ “xếp hạng, phân loại công dân”, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và pháp luật, tôn trọng quyền con người, quyền công dân.

Bộ Tư pháp tổ chức Hội đồng thẩm định độc lập dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số. Ảnh: Bộ Tư pháp

Liên quan đến hệ thống chấm điểm công dân số, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) nhận định, quy định về chấm điểm có thể tạo ra rào cản tâm lý và những phản ứng tiêu cực nhất định. Do đó, cơ quan này đề xuất cân nhắc chỉ quy định ở mức “công dân cơ bản” khi tham gia dịch vụ công.

Một số ý kiến cảnh báo, việc phân chia “công dân số” thành các nhóm “tích cực”, “cơ bản”, “phổ thông” gắn với các mức ưu đãi khác nhau có thể làm nảy sinh bất bình đẳng, khi những người am hiểu công nghệ có lợi thế rõ rệt hơn so với các nhóm còn lại, kể cả trong khu vực công.

Vì vậy, các đại biểu đề nghị chỉnh sửa theo hướng bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi và nghĩa vụ, tạo hành lang pháp lý đủ rộng để người dân tiếp cận, tham gia và thụ hưởng các chính sách số một cách an toàn, hiệu quả.

Hội đồng thẩm định cho rằng dự thảo cần làm rõ khái niệm “công dân số”, tránh trùng lặp với các khái niệm đã được luật hóa; đồng thời rà soát các quy định về nghĩa vụ công dân theo hướng khuyến khích, không áp đặt.

Việc phân loại, chấm điểm công dân số cần có cơ sở pháp lý rõ ràng, tiêu chí cụ thể nhằm tránh tác động tâm lý và phản ứng xã hội tiêu cực. Cùng với đó, các thành viên Hội đồng đề nghị rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ; làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, đặc biệt là vai trò của Bộ Tư pháp trong công tác rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật; mở rộng quyền giám sát của người dân đối với các hệ thống thông tin sử dụng vốn đầu tư công.

Kết luận phiên thẩm định, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao các ý kiến góp ý, đồng thời khẳng định việc xây dựng Nghị quyết là cần thiết nhằm tạo cơ chế khuyến khích phát triển công dân số, thúc đẩy chuyển đổi số, nhất là trong hoạt động của cơ quan nhà nước.

Tuy nhiên, Thứ trưởng yêu cầu cơ quan chủ trì làm rõ hơn cơ sở pháp lý của chính sách; rà soát phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo, can thiệp sâu vào các lĩnh vực đã được luật chuyên ngành điều chỉnh, đặc biệt là các chính sách về thuế, phí và lệ phí.

Đối với các khái niệm như “điểm”, “xếp hạng”, “phân loại công dân số”, Thứ trưởng lưu ý cần chỉnh lý theo hướng tiếp cận bằng “ngưỡng” hoặc “mức khuyến khích”, nhằm tránh cách hiểu khác nhau và bảo đảm tính phù hợp với Hiến pháp.

T.Nhung