Tạo sức bật từ không gian phát triển mới
Sau khi phê duyệt và công bố điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, UBND tỉnh ban hành chương trình thực hiện nhằm chuyển những định hướng lớn thành mục tiêu, nhiệm vụ, dự án và trách nhiệm cụ thể. Đây là bước quan trọng để đưa quy hoạch vào thực tiễn, tạo cơ sở huy động, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực hiện đồng bộ trong những năm tới.
Định hình động lực và không gian phát triển
Điểm nổi bật của Chương trình thực hiện Quy hoạch tỉnh là các định hướng phát triển dài hạn đã được cụ thể hóa thành hệ thống chỉ tiêu cho giai đoạn 2026 - 2030, qua đó xác định rõ yêu cầu đối với từng lĩnh vực của nền kinh tế. Cùng với đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng nhanh quy mô nền kinh tế mà còn phải thay đổi mô hình tăng trưởng theo hướng có giá trị gia tăng và hàm lượng khoa học - công nghệ cao hơn.
Một góc Nha Trang.
Chương trình xác định 6 lĩnh vực tăng trưởng, gồm: Du lịch và cuộc sống chất lượng; đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo; sản xuất công nghệ hàng hải; hệ thống năng lượng mới; chế biến giá trị cao; hạ tầng và kết nối chiến lược. Đây được xem là những lĩnh vực có khả năng khai thác tốt lợi thế biển, vị trí địa kinh tế và không gian phát triển mới của tỉnh. Trong đó, du lịch tiếp tục được định vị theo hướng chất lượng cao, hướng đến nhóm khách lưu trú dài ngày. Công nghiệp không chỉ dừng ở chế biến, chế tạo truyền thống mà mở rộng sang cơ khí chế tạo, đóng tàu, vật liệu mới, công nghệ số, điện tử, bán dẫn và công nghiệp phụ trợ. Lĩnh vực năng lượng được định hướng phát triển đa dạng gồm: Điện gió ven biển và ngoài khơi, điện mặt trời, LNG, hydrogen xanh, điện hạt nhân và thủy điện tích năng.
Một trụ cột khác là khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 nằm trong nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng Trung tâm Nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh, Công viên đổi mới sáng tạo.
Tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt 11 - 12%/năm; thu ngân sách nhà nước tăng bình quân 12%/năm; tỷ lệ đô thị hóa đạt 70% vào năm 2030; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90%; tuổi thọ trung bình của người dân là 75,5 tuổi.
Không gian phát triển tiếp tục được tổ chức theo 3 cực tăng trưởng đã xác lập trong Quy hoạch tỉnh. Cực phía bắc lấy Vân Phong làm trung tâm, phát triển mạnh công nghiệp và logistics biển. Cực trung tâm Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh đảm nhận vai trò hành chính, dịch vụ, tri thức và điều phối nguồn lực. Cực phía nam Phan Rang - Cà Ná hướng đến du lịch, văn hóa, năng lượng sạch, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo. Việc tổ chức theo cấu trúc đa cực thay vì tập trung vào một khu vực nhằm khai thác lợi thế khác nhau của từng vùng, đồng thời tạo sự liên kết và phân bổ động lực phát triển rộng hơn trên toàn tỉnh.
Để kết nối các cực tăng trưởng, chương trình xác định phát triển hạ tầng đồng bộ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Hệ thống giao thông được tổ chức gắn với hành lang kinh tế Bắc - Nam và các hành lang Đông - Tây kết nối Vân Phong - Buôn Ma Thuột; Nha Trang - Diên Khánh - Khánh Vĩnh - Lâm Đồng; Phan Rang - Tháp Chàm - Tây Nguyên. Cùng với giao thông là hạ tầng cảng biển, hàng không, năng lượng, đô thị và hạ tầng số. Đáng chú ý, hạ tầng số được xác định là hạ tầng thiết yếu. Tỉnh định hướng trở thành Trung tâm Tính toán xanh và AI khu vực phía nam, hình thành hành lang điện toán xanh Nha Trang - Cam Lâm, xây dựng các trung tâm dữ liệu đa mục tiêu đạt tiêu chuẩn xanh và chuẩn bị điều kiện thử nghiệm mạng 6G theo lộ trình.
Những định hướng nêu trên cho thấy, so với Quy hoạch tỉnh, chương trình thực hiện đã định hình rõ hơn những lĩnh vực cần ưu tiên, những chỉ tiêu cần đạt và cấu trúc phát triển cần hình thành đến năm 2030.
Cụ thể hóa bằng dự án, nguồn lực và trách nhiệm
Để những định hướng của Quy hoạch tỉnh từng bước trở thành hiện thực, một loạt dự án trọng điểm, có tính kết nối và tạo động lực phát triển đã được xác định ưu tiên triển khai trong thời gian tới.
Cao tốc Vân Phong - Nha Trang nhìn từ trên cao.
Trong lĩnh vực giao thông, nhiều dự án có tính kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển được ưu tiên triển khai đến năm 2030, như: Đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, đường bộ cao tốc Nha Trang - Đà Lạt, nâng cấp Quốc lộ 26B, đường sắt tốc độ cao, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, Cảng hàng không Vân Phong, hầm Cù Hin... Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đầu tư các tuyến đường ven biển, liên vùng và phát triển hệ thống cảng biển; trong đó định hướng Vân Phong trở thành cảng trung chuyển quốc tế.
Không gian sản xuất được cụ thể hóa bằng hệ thống khu công nghiệp mới, gồm các khu công nghiệp: Dốc Đá Trắng, Ninh Xuân, Ninh Diêm 1, Ninh Diêm 2, Ninh Diêm 3, Cà Ná, Nam Cam Ranh... Đáng chú ý, nguồn vốn của nhóm dự án này chủ yếu là vốn ngoài ngân sách, qua đó cho thấy định hướng dùng quy hoạch và hạ tầng để thu hút nguồn lực tư nhân vào phát triển công nghiệp.
Ở lĩnh vực đô thị, các dự án quy mô lớn tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc định hình không gian phát triển mới, gồm: Khu đô thị ven vịnh Cam Ranh khoảng 1.254ha; Khu đô thị mới Cam Lâm khoảng 10.365ha; Khu đô thị mới cao cấp Tu Bông hơn 2.579ha; Khu đô thị đa năng cao cấp Đầm Môn hơn 1.440ha; Khu đô thị hỗn hợp TP. Nha Trang khoảng 227ha. Các dự án này đều được xác định nguồn vốn ngoài ngân sách.
Để triển khai khối lượng dự án lớn, chương trình dự kiến tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2030 đạt 1,05 triệu tỷ đồng, tăng bình quân hơn 20%/năm và gấp 2,1 lần giai đoạn 2021 - 2025. Quan điểm xuyên suốt là phân bổ nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm; đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt và kích hoạt các nguồn vốn xã hội.
Bên cạnh các dự án tạo động lực kinh tế, chương trình còn ưu tiên nhiều công trình phục vụ dân sinh và phát triển bền vững, như: Hệ thống thoát lũ phía tây khu vực Nha Trang; các hồ chứa và công trình thủy lợi; Bệnh viện Đa khoa tỉnh; Bảo tàng tổng hợp; Khu liên hợp thể dục, thể thao tỉnh; Công viên đổi mới sáng tạo... Đồng thời, tỉnh định hướng phát triển một số mô hình mới như: Trung tâm công nghiệp xanh - Netzero, khu thương mại tự do và các trung tâm logistics tại Vân Phong, Cà Ná.
Cùng với xác định các nhiệm vụ, dự án ưu tiên, chương trình phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện. Các cơ quan chuyên môn căn cứ chức năng được giao để cụ thể hóa các nội dung về đầu tư, xây dựng, đất đai, hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội; các xã, phường, đặc khu rà soát chương trình, đề án và quy hoạch trên địa bàn, bảo đảm đồng bộ với Quy hoạch tỉnh. Trước ngày 20-8-2026, các sở, ngành, địa phương phải ban hành chương trình, kế hoạch hành động, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và tiến độ. Kết quả thực hiện được tổng hợp, đánh giá hằng năm.
