Tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đại biểu HĐND các cấp TP. Hải Phòng năm 2026: Xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND chuyên nghiệp, bản lĩnh, đáp ứng yêu cầu mới

Đó là nhấn mạnh của Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy tại Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đại biểu HĐND các cấp thành phố Hải Phòng năm 2026, được tổ chức trong 2 ngày 4-5/6. Hội nghị do Thường trực HĐND thành phố phối hợp với Ủy ban Công tác đại biểu tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 113 xã, phường, đặc khu trên địa bàn; với sự tham gia của khoảng 2.500 đại biểu HĐND và đội ngũ cán bộ tham mưu, giúp việc HĐND các cấp.

Toàn cảnh Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng hoạt động cho đại biểu HĐND các cấp thành phố Hải Phòng năm 2026 ngày 4/6. Ảnh: Bảo Ngọc

Bản lĩnh trên nghị trường, sâu sát ở cơ sở

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Đào Trọng Đức cho biết, sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đối với đội ngũ đại biểu dân cử ngày càng cao. Trong khi đó, phương thức đánh giá hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị đang chuyển mạnh từ định tính sang định lượng, từ đánh giá quá trình sang kết quả. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực, kỹ năng hoạt động của đại biểu HĐND các cấp, nhất là ở cơ sở.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP. Hải Phòng Đào Trọng Đức phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Bảo Ngọc

Toàn thành phố Hải Phòng hiện có 2.458 đại biểu HĐND các cấp, trong đó hơn 40% đại biểu lần đầu tham gia hoạt động dân cử. Ở cấp thành phố, địa bàn rộng hơn, nhiệm vụ nhiều hơn, yêu cầu cao hơn, thời gian gấp rút hơn trước; ở cấp xã hiện nay tuy đối tượng giám sát của HĐND ít hơn, nhưng phạm vi và nội dung giám sát rộng hơn và đòi hỏi chuyên môn sâu hơn, do cấp xã nay được phân định thẩm quyền nhiều hơn trước (ví dụ: một số thẩm quyền của cấp tỉnh, cấp huyện trước đây như thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất lần đầu đối với tổ chức, cá nhân… đã giao cho cấp xã) và không còn cơ quan thanh tra.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 113 xã, phường, đặc khu trên địa bàn

Mô hình tổ chức và bối cảnh phát triển mới đòi hỏi HĐND các cấp thành phố phải “chuyển trạng thái”, “đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, thực chất, hiện đại, gần dân, sát thực tiễn”. Đại biểu HĐND và các cán bộ chuyên trách cần có kỹ năng làm việc độc lập và làm việc nhóm, nắm vững quy định pháp luật ở nhiều lĩnh vực; có kỹ năng phân tích, thẩm tra, giám sát, phản biện, chất vấn, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động... để thực hiện tốt vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân, đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, để “cấp ủy ghi nhận, ủy ban tôn trọng, nhân dân đồng tình”. - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Đào Trọng Đức nhấn mạnh.

Thực sự dấn thân, không ngừng học hỏi, nâng cao năng lực

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy nhấn mạnh, Hải Phòng là một trong những địa phương đầu tiên chủ động đăng ký tổ chức bồi dưỡng ngay từ đầu nhiệm kỳ 2026–2031, thể hiện tầm nhìn và tinh thần trách nhiệm cao trong xây dựng đội ngũ đại biểu dân cử có năng lực, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của cử tri và Nhân dân.

Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đẩy mạnh hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thực sự của dân, do dân và vì dân; thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tăng cường phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, toàn diện, đặt ra những yêu cầu và kỳ vọng hoàn toàn mới đối với thiết chế HĐND ở tất cả các cấp, vai trò của đại biểu HĐND phải được định vị lại với tầm vóc cao hơn, trách nhiệm lớn hơn - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy lưu ý.

Đại biểu HĐND là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. Trong kỷ nguyên mới, vai trò đó được nâng lên ở một tầm cao hơn. Đại biểu không chỉ là người lắng nghe và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri, mà còn phải là người có đủ bản lĩnh, trí tuệ và kỹ năng để tham gia quyết định những vấn đề trọng yếu của địa phương, từ quyết sách về ngân sách, quy hoạch, đến giám sát việc thực thi pháp luật và kiểm soát quyền lực nhà nước tại cơ sở.

Mỗi quyết sách tại nghị trường HĐND không chỉ là văn bản hành chính - đó là vận mệnh phát triển của địa phương. Yêu cầu đặt ra, người đại biểu trong kỷ nguyên mới phải có tư duy quản trị hiện đại, có năng lực phân tích chính sách độc lập, có bản lĩnh phản biện đủ mạnh để bảo đảm mỗi nghị quyết được ban hành đúng với tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân và phù hợp với thực lực kinh tế — xã hội của địa phương. Nghị trường không có chỗ cho đại biểu “nghị gật”.

Về chức năng giám sát, đây là nơi thể hiện rõ nhất bản lĩnh của một HĐND thực sự mạnh. Giám sát phải có “thép”: quyết liệt, đi đến tận cùng trách nhiệm, không dừng lại ở bề mặt hiện tượng. HĐND thực sự mạnh là nơi các phiên chất vấn trở thành diễn đàn giải quyết thực chất những "điểm nghẽn" về thể chế và nguồn lực; nơi quyền lực Nhà nước tại địa phương được kiểm soát nghiêm túc, vận hành đúng pháp luật và phục vụ lợi ích Nhân dân thực sự. Giám sát là quyền mà HĐND phải chủ động thực thi, vì đã được Nhân dân ủy thác quyền lực.

Đặc biệt, trong điều kiện tinh gọn bộ máy và sắp xếp lại đơn vị hành chính theo chủ trương của Trung ương, phạm vi địa bàn mỗi đại biểu phụ trách rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, yêu cầu chuyên môn cao hơn. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu HĐND phải thực sự dấn thân, không ngừng học hỏi và nâng cao năng lực để xứng đáng với sự tin tưởng cử tri đã trao gửi.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Bảo Ngọc

Trước yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động của HĐND trong giai đoạn mới, Phó Chủ nhiệm Đặng Ngọc Huy nhấn mạnh, đại biểu HĐND cần không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn; đồng thời, chủ động ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn của cử tri.

Người đại biểu trong kỷ nguyên số phải làm chủ được công nghệ, bởi AI và dữ liệu lớn không còn là công nghệ của tương lai, mà đã là công cụ của hiện tại - công cụ để nắm bắt hơi thở cuộc sống nhanh hơn, phân tích xu hướng dư luận chính xác hơn, và tương tác với cử tri không khoảng cách hơn.

Chính vì vậy, công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đại biểu HĐND là nhiệm vụ có tính chiến lược, góp phần trực tiếp nâng cao hiệu lực, hiệu quả của chính quyền địa phương và củng cố niềm tin của Nhân dân vào bộ máy Nhà nước - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy khẳng định.

Nâng cao năng lực quyết định, giám sát của HĐND

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và qua quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, khảo sát nguyện vọng của các đối tượng học đối với “thực đơn 15 chuyên đề”, Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng đã lựa chọn được 7 chuyên đề có tỷ lệ quan tâm cao nhất, gồm: tổng quan về vai trò, vị trí, thẩm quyền của HĐND gắn với các quy định mới của pháp luật; các kỹ năng giám sát, thẩm tra, tiếp xúc cử tri, thảo luận, chất vấn, tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo.

Bên cạnh đó là các chuyên đề mang tính chuyên sâu như: kỹ năng quyết định và giám sát trong lĩnh vực đầu tư công và đất đai; kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động của đại biểu.

Đặc biệt, được sự hỗ trợ của Ủy Ban Công tác đại biểu, các báo cáo viên truyền đạt những nội dung trên đều là những chuyên gia am hiểu sâu và có kinh nghiệm từ thực tiễn công tác tại các cơ quan của Quốc hội và các Bộ ngành Trung ương.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội khóa XIV Bùi Đặng Dũng phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Bảo Ngọc

Tại chuyên đề “Tổng quan về vai trò, vị trí và thẩm quyền của HĐND các cấp gắn với những quy định mới của pháp luật trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội khóa XIV Bùi Đặng Dũng tập trung phân tích những yêu cầu đặt ra đối với HĐND trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Nội dung chuyên đề làm rõ sự cần thiết phải tiếp tục nâng cao vai trò của HĐND; đồng thời phân tích sâu thẩm quyền quyết định, giám sát của HĐND các cấp theo các quy định mới của pháp luật.

Ở chuyên đề “Kỹ năng thẩm tra báo cáo, tờ trình, đề án, dự thảo nghị quyết”, Nguyên Phó Trưởng Ban Công tác đại biểu Bùi Đức Thụ nhấn mạnh, thẩm tra là khâu quan trọng bảo đảm các quyết định của HĐND có cơ sở pháp lý vững chắc, sát thực tiễn và khả thi khi triển khai. Từ thực tiễn hoạt động, chuyên đề yêu cầu đại biểu cần nâng cao kỹ năng nghiên cứu, phân tích, đánh giá và phản biện; đặc biệt là khả năng phát hiện những vấn đề còn bất cập trong các báo cáo, tờ trình và dự thảo nghị quyết trước khi trình HĐND xem xét, quyết định.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các Vấn đề Xã hội của Quốc hội khóa XIII Đỗ Mạnh Hùng trao đổi tại Hội nghị. Ảnh: Bảo Ngọc

Trong khi đó, tại chuyên đề "Kỹ năng phát biểu, thảo luận, tranh luận và chất vấn của đại biểu HĐND", Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các Vấn đề Xã hội của Quốc hội khóa XIII Đỗ Mạnh Hùng nêu rõ, người đại biểu dân cử muốn tạo được dấu ấn trong lòng cử tri phải không ngừng rèn luyện bản lĩnh, nâng cao năng lực, giữ vững cái tâm và phát huy trách nhiệm trước Nhân dân. Chỉ khi hội tụ đủ Tâm - Tầm - Dũng khí, tiếng nói của đại biểu tại nghị trường mới thực sự có sức nặng và lan tỏa giá trị trong thực tiễn.

Nguyên Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước, TS. Vũ Văn Họa trao đổi chuyên đề kỹ năng quyết định và giám sát của HĐND các cấp trong lĩnh vực đầu tư công và đất đai

Một nội dung quan trọng tại Hội nghị là chuyên đề về kỹ năng quyết định và giám sát của HĐND các cấp trong lĩnh vực đầu tư công và đất đai do nguyên Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước, TS. Vũ Văn Họa trình bày. Chuyên đề tập trung cập nhật những quy định mới của Luật Đất đai 2024, Luật Đầu tư công và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025; đồng thời, làm rõ vai trò của HĐND trong quyết định chủ trương đầu tư, phân bổ nguồn lực, thông qua quy hoạch sử dụng đất và giám sát việc quản lý, khai thác các nguồn lực phát triển.

Từ thực tiễn kiểm toán và giám sát nhiều năm, TS. Vũ Văn Họa cũng chỉ ra hàng loạt tồn tại thường gặp như: dự án chậm tiến độ, bố trí vốn chưa hiệu quả, sai sót trong xác định giá đất, giao đất và chuyển mục đích sử dụng đất chưa đúng quy định. Qua đó, yêu cầu đặt ra với đại biểu HĐND phải nâng cao năng lực phân tích chính sách, kỹ năng giám sát chuyên sâu, phát hiện sớm những dấu hiệu thất thoát, lãng phí, bảo đảm các quyết định về đầu tư công và đất đai thực sự phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và lợi ích của Nhân dân...

Nhiều đại biểu đánh giá, chương trình tập huấn, bồi dưỡng được xây dựng bám sát yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Các chuyên đề không chỉ cập nhật những quy định mới của pháp luật, còn gợi mở phương pháp tiếp cận, xử lý công việc từ thực tiễn, giúp đại biểu nâng cao kỹ năng nhận diện vấn đề, phân tích, giám sát và tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương.