Tập huấn kỹ năng điều tra hiện trường tội phạm trên biển cho Kiểm sát viên và Cảnh sát biển

 Toàn cảnh Khóa tập huấn.

Khóa tập huấn là hoạt động thứ hai, cũng là hoạt động cuối cùng trong chuỗi 2 khóa tập huấn năm 2026, được triển khai theo Kế hoạch của VKSND tối cao. Hoạt động nhằm nâng cao năng lực cho Kiểm sát viên và cán bộ các cơ quan thực thi pháp luật về điều tra hiện trường, thu thập, bảo quản, đánh giá chứng cứ, đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành trong giải quyết các vụ án xảy ra trên biển. Trước đó, tháng 9/2026, Khóa tập huấn “Phân tích và dự báo ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phòng, chống tội phạm trên biển” đã được tổ chức tại Đà Nẵng. 

Tham dự Khóa tập huấn có bà Hoàng Tâm Anh, đại diện Chương trình GMCP khu vực Đông Nam Á của UNODC; ông William Liffick, chuyên gia UNODC. Học viên là Kiểm sát viên một số đơn vị tại VKSND tối cao, Viện kiểm sát quân sự, VKSND một số tỉnh, thành phố ven biển: TP Hồ Chí Minh, An Giang, Cà Mau, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ. Cùng tham gia có cán bộ Cảnh sát biển các Vùng 1, 2, 3, 4, Cục Nghiệp vụ và Pháp luật và Đoàn Trinh sát số 2 thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam.

 Đồng chí Hoàng Thị Thúy Hòa, Phó Vụ trưởng Vụ 13, VKSND tối cao phát biểu.

Đồng chí Hoàng Thị Thúy Hòa, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế và Tương trợ tư pháp về hình sự (Vụ 13), VKSND tối cao chủ trì Khóa tập huấn. Phát biểu khai mạc, đồng chí Hoàng Thị Thúy Hòa cho biết: Biển là không gian sinh tồn và phát triển của đất nước, nhưng biển cũng đang là địa bàn hoạt động của nhiều loại tội phạm với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, như: Buôn lậu, chuyển tải trái phép giữa tàu với tàu, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, mua bán người, khai thác thủy sản bất hợp pháp, cướp biển. Nhiều vụ việc mang tính xuyên quốc gia, liên quan đến tàu mang cờ nước ngoài, thuyền viên nhiều quốc tịch và hàng hóa trung chuyển qua nhiều vùng biển. Hiện trường trên biển di động, dễ bị xáo trộn, tiêu hủy, trong khi chứng cứ ngày càng tồn tại dưới dạng điện tử.

Vì vậy, chứng cứ được thu thập đúng trình tự, bảo đảm chuỗi lưu giữ liên tục không chỉ quyết định kết quả xử lý vụ án trong nước, đó còn là nền tảng tạo dựng niềm tin giữa các quốc gia, giúp các yêu cầu tương trợ tư pháp về hình sự được tiếp nhận và thực hiện hiệu quả. Đồng chí nhấn mạnh: Nếu khóa học tại Đà Nẵng tập trung vào phát hiện sớm và dự báo nguy cơ, thì khóa học lần này hướng tới bước tiếp theo, mang tính quyết định: chuyển hóa những gì phát hiện được trên biển thành chứng cứ hợp pháp, khách quan, toàn vẹn để phục vụ công tác truy tố, xét xử. Đồng chí Hoàng Thị Thúy Hòa  trân trọng cảm ơn UNODC – GMCP và Chính phủ Nhật Bản đã tài trợ, đồng hành cùng VKSND tối cao trong suốt thời gian qua. 

 Bà Hoàng Tâm Anh, đại diện Chương trình GMCP khu vực Đông Nam Á của UNODC phát biểu.

Phát biểu tại Khóa tập huấn, bà Hoàng Tâm Anh đánh giá cao sự hợp tác chặt chẽ, hiệu quả của VKSND tối cao trong quá trình triển khai các chương trình hợp tác, đồng thời ghi nhận sự tài trợ của Chính phủ Nhật Bản – đối tác đã đồng hành lâu dài với Chương trình GMCP trong hỗ trợ các quốc gia Đông Nam Á nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển. Bà Hoàng Tâm Anh chia sẻ: điều tra trên biển phải đối mặt với nhiều khó khăn mà ít môi trường nào có. Hiện trường di động và có thể bị xáo trộn, tiêu hủy chỉ trong thời gian ngắn. Việc tiếp cận phụ thuộc vào thời tiết, phương tiện và điều kiện an toàn. Lực lượng chức năng thường phải tác nghiệp xa bờ, thiếu chuyên gia và trang thiết bị giám định.

Trong bối cảnh đó, Cảnh sát biển là lực lượng tuyến đầu, không chỉ bảo đảm trật tự pháp luật trên biển và phát hiện vi phạm, mà còn trực tiếp thu thập, bảo quản những chứng cứ quan trọng đầu tiên của vụ án. Vì vậy, sự phối hợp giữa lực lượng thực thi pháp luật trên biển với Viện kiểm sát cần được bảo đảm xuyên suốt, từ điều tra đến truy tố, xét xử. Việc Kiểm sát viên và cán bộ Cảnh sát biển cùng tham gia một lớp học thể hiện đúng cách tiếp cận “toàn Chính phủ” mà UNODC khuyến khích. Bà khẳng định, UNODC – GMCP mong muốn tiếp tục đồng hành cùng VKSND tối cao và các cơ quan thực thi pháp luật Việt Nam trong các hoạt động hợp tác tiếp theo.

Phát biểu đại diện học viên, Thượng tá Lê Văn Thanh, Phó Trưởng phòng Pháp luật, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, Trưởng đoàn cán bộ Cảnh sát biển Việt Nam, cảm ơn VKSND tối cao và UNODC đã mời lực lượng Cảnh sát biển tham gia Khóa tập huấn. Theo đồng chí, thực tiễn công tác cho thấy các vụ việc trên biển ngày càng phức tạp: nhiều vụ liên quan đến tàu và thuyền viên nước ngoài, đối tượng thường xuyên tắt thiết bị nhận dạng, ném hàng xuống biển hoặc tìm cách tiêu hủy dữ liệu điện tử khi bị kiểm tra. Trong khi đó, cán bộ làm nhiệm vụ phải xử lý tình huống trong điều kiện sóng gió, xa bờ, thời gian và phương tiện hạn chế. Vì vậy, những kiến thức mà Khóa tập huấn mang lại là rất thiết thực. Đồng chí khẳng định, các học viên Cảnh sát biển sẽ tích cực trao đổi, thực hành, vận dụng linh hoạt vào thực tiễn tại đơn vị, đồng thời tăng cường phối hợp với Viện kiểm sát ngay từ giai đoạn đầu của vụ việc, góp phần nâng cao chất lượng hồ sơ phục vụ điều tra, truy tố, xét xử.

 Đại biểu tham dự Khóa tập huấn chụp ảnh lưu niệm.

Trong 3 ngày, dưới sự hướng dẫn của chuyên gia UNODC, học viên được trang bị kiến thức về thẩm quyền, quyền tài phán và khung pháp lý quốc tế trong điều tra tội phạm hàng hải, gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, Công ước SUA và Công ước SOLAS. Học viên được hướng dẫn kỹ năng tiếp cận hiện trường, bảo đảm an toàn và xử lý các tình huống lên tàu. Khóa học cũng đi sâu vào kỹ năng phỏng vấn, khai thác nhật ký tàu, dữ liệu hệ thống nhận dạng tự động (AIS), thiết bị ghi dữ liệu hành trình (VDR), thu thập chứng cứ điện tử và pháp y kỹ thuật số. Học viên được học cách nhận diện dấu hiệu chứng cứ của từng loại tội phạm, kể cả tội phạm liên quan đến tiền mã hóa, và quy trình bảo đảm chuỗi lưu giữ chứng cứ. Chương trình dành nhiều thời gian cho bài tập thực hành và nghiên cứu tình huống sát với thực tiễn.

Khóa tập huấn góp phần nâng cao kỹ năng nghiệp vụ của Kiểm sát viên trong thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án xảy ra trên biển. Khóa học cũng giúp tăng cường quan hệ phối hợp giữa Viện kiểm sát với lực lượng thực thi pháp luật trên biển, đồng thời tiếp thu kinh nghiệm, thực tiễn tốt của quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia trên biển.

Một số hình ảnh tại Khóa tập huấn: