Tàu hơi nước trăm tuổi và kinh nghiệm làm du lịch di sản của Bỉ

Lễ đặt tên cho đầu máy hơi nước 126 năm tuổi tại Pairi Daiza ngày 9/9.

Chiếc đầu máy hơi nước 126 tuổi mang tên Reine Elisabeth đã trở thành thành viên mới nhất của đoàn tàu lịch sử Pairi Daiza Steam Railway. Sau gần bốn năm phục chế tỉ mỉ tại Cộng hòa Séc, con tàu ra mắt công chúng trong hai ngày 12 và 13/9, và chính thức gia nhập tuyến đường sắt nội bộ của vườn thú.

Pairi Daiza Steam Railway không phải tuyến tàu trang trí hay trò chơi cho trẻ em. Đó là một hệ thống vận chuyển thực thụ chạy trên đường ray khổ hẹp, đưa du khách di chuyển qua nhiều khu vực của khuôn viên rộng lớn trong công viên.

Tiếng còi hơi nước, làn khói trắng, mùi than và nhịp bánh sắt trên đường ray tạo nên bầu không khí mà không xe điện hay xe bus nào có thể tái hiện. Chuyến tham quan động vật vì thế trở thành trải nghiệm kép với thiên nhiên và lịch sử cùng hiện diện trong một hành trình. Điều làm cho mô hình này khác biệt là Pairi Daiza không mua đầu máy mới rồi phục chế theo kiểu sao chép.

Mỗi chiếc tàu trong đoàn có lịch sử thực sự, từng phục vụ trong các mỏ than, rừng khai thác gỗ, cánh đồng hay cơ sở công nghiệp. Câu chuyện đằng sau từng đầu máy trở thành một câu chuyện hấp dẫn, thu hút không chỉ trẻ em mà cả người lớn đang tìm kiếm những điều thú vị hơn là đọc những thông tin trên tấm brochure du lịch thông thường.

Đầu máy Reine Elisabeth minh chứng cho tay nghề phục chế tỉ mỉ sau gần bốn năm thực hiện tại Cộng hòa Séc.

Reine Elisabeth là minh chứng rõ nhất. Được chế tạo năm 1900 tại xưởng Société Métallurgique de Couillet, gần Charleroi, thời điểm Bỉ đang ở đỉnh cao của cuộc cách mạng công nghiệp châu Âu, chiếc đầu máy 9,5 tấn được xuất sang Tây Ban Nha, kéo các đoàn toa than suốt khoảng thời gian gần 70 năm trong các mỏ tỉnh Leon.

Khi tuyến đường đóng cửa năm 1969, nhà sưu tập người Anh Peter Rampton đã mua lại chiếc đầu máy và đưa nó về Anh và dường như nó bị rơi vào quên lãng. Sau khi nhà sưu tập Rampton qua đời năm 2019, bộ sưu tập hơn 38 đầu máy được giao cho tuyến đường sắt di sản Vale of Rheidol Railway tại xứ Wales.

Pairi Daiza đã đàm phán để đưa chiếc Couillet 1318 trở về quê hương. 122 năm sau ngày xuất xưởng, con tàu đặt chân trở lại nước Bỉ vào tháng 12/2022. Gần bốn năm phục chế toàn diện tại Cộng hòa Séc sau đó, và giờ đây nó được mang cái tên mới để bắt đầu hành trình mới.

Tên cũ của đầu máy, dấu tích nguyên vẹn của lịch sử hơn một thế kỷ đầu máy hơi nước.

Ông Jason Van Landschoot, phụ trách bộ sưu tập đường sắt của Pairi Daiza, chia sẻ «một chuyến đi bằng tàu ở Pairi Daiza không chỉ đơn thuần là cách để du khách khám phá các loài động vật. Khi đầu máy chuyển bánh, với tiếng hơi nước và tiếng máy, người ta còn được đắm chìm vào quá khứ. Bảo tồn di sản đường sắt là điều quan trọng, làm cho nó sống động và cho phép du khách trải nghiệm trực tiếp lại còn quý hơn».

Hiệu quả của mô hình này nằm ở chỗ nó giải quyết đồng thời hai bài toán của Pairi Daiza. Về mặt vận hành, tuyến tàu phục vụ nhu cầu di chuyển thực tiễn trong một khuôn viên rộng. Về mặt trải nghiệm, nó tạo ra giá trị cảm xúc và câu chuyện mà du khách mang về nhà, thứ không thể sao chép và không thể thay thế bằng một màn hình cảm ứng.

Đội ngũ Pairi Daiza Steam Railway chụp ảnh lưu niệm trước đầu máy Reine Elisabeth trong buổi ra mắt ngày 9/9/2026.

Hành trình của Reine Elisabeth, từ xưởng Couillet đến mỏ than Leon, từ bộ sưu tập bí ẩn ở nước Anh đến một vườn thú Bỉ hơn một thế kỷ sau, tự nó đã là một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Trong bối cảnh ngành du lịch ngày càng cạnh tranh và du khách ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm có chiều sâu, Pairi Daiza đang chứng minh rằng bảo tồn di sản, khi được thực hiện đúng cách, không phải là gánh nặng chi phí mà là một lợi thế cạnh tranh bền vững khó sao chép.