Tên lửa Iskander-M Nga trang bị 'mắt thần' tối tân, vô hiệu hóa GPS, đánh trúng huyết mạch Ukraine

Tích hợp đầu dò radar chủ động 9B918 và quang học 9E436, tên lửa đạn đạo Iskander-M cải tiến của Nga tự quét địa hình 3D để hiệu chỉnh quỹ đạo, đánh trúng đích ở Ukraine.

Hệ thống tên lửa Iskander-M của Nga. Nguồn ảnh: TASS

Hệ thống tên lửa Iskander-M của Nga. Nguồn ảnh: TASS

Bất chấp hệ thống tác chiến điện tử (EW) dày đặc tại thủ đô Kiev, tên lửa đạn đạo 9M723 thuộc tổ hợp tên lửa Iskander-M của Nga vẫn đánh trúng mục tiêu nhờ được nâng cấp đầu dò quang học 9E436 và radar chủ động 9B918 có khả năng tự quét địa hình và hiệu chỉnh quỹ đạo pha cuối. 

Đầu tháng 11/2026, giới quan sát quân sự quốc tế đặc biệt chú ý tới loạt đòn tập kích tên lửa đạn đạo của Nga nhắm vào các cây cầu huyết mạch bắc qua sông Dnieper tại thủ đô Kiev. 

Trong đêm 6/11 rạng sáng 7/11/2026, 6 quả tên lửa đạn đạo đã được phóng về phía cầu Bắc Pivnichnyi và 4 quả trong số đó đánh trúng trực tiếp công trình giao thông chiến lược này. 

Theo thông tin từ cố vấn công nghệ quốc phòng của Tổng thống Ukraine Serhii Beskrestnov công bố ngày 9/11/2026, độ chính xác cao của các đòn đánh bất chấp lưới chế áp tín hiệu vệ tinh dày đặc bắt nguồn từ việc Nga tích hợp các thế hệ đầu dò tự dẫn pha cuối mới lên đạn tên lửa 9M723 của tổ hợp tên lửa Iskander-M. 

Xe phóng của hệ thống tên lửa Iskander-M. Ảnh từ các nguồn mở/militarnyi.com

Xe phóng của hệ thống tên lửa Iskander-M. Ảnh từ các nguồn mở/militarnyi.com

Giải mã công nghệ đầu dò quang học 9E436 và radar chủ động 9B918 kháng nhiễu vệ tinh GPS trên tên lửa Iskander-M

Về nguyên lý dẫn đường truyền thống, tên lửa đạn đạo tầm ngắn thường dựa vào hệ thống dẫn đường quán tính (INS) kết hợp hiệu chỉnh bằng định vị vệ tinh toàn cầu như GLONASS hoặc GPS. 

Tuy nhiên, trên chiến trường hiện đại, các hệ thống tác chiến điện tử (EW) mặt đất có thể làm suy giảm hoặc làm sai lệch hoàn toàn tín hiệu vệ tinh ở pha cuối, khiến bán kính lệch/sai số mục tiêu (CEP) tăng vọt. 

Để khắc phục điểm yếu này, Nga đã trang bị cho tên lửa 9M723 hai dòng đầu dò độc lập gồm đầu dò tương quan quang học 9E436 do Viện Nghiên cứu Tự động hóa và Chế tạo Dụng cụ Trung ương TsNIIAG cùng Viện Nghiên cứu Truyền hình NII Television phát triển và đầu dò radar chủ động 9B918 do doanh nghiệp NPP Radar MMS chế tạo. 

Cơ chế hoạt động của hai hệ thống này biến quả tên lửa thành một vũ khí có khả năng "tự nhìn" và hiệu chỉnh đường bay trong những giây cuối cùng trước khi chạm đích. 

Các sĩ quan cảnh sát quan sát hiện trường thiệt hại sau một cuộc tập kích của Nga nhằm vào cầu Bắc (Northern Bridge) ở Kiev vào ngày 4/10/2026. Nguồn ảnh: united24media.com

Các sĩ quan cảnh sát quan sát hiện trường thiệt hại sau một cuộc tập kích của Nga nhằm vào cầu Bắc (Northern Bridge) ở Kiev vào ngày 4/10/2026. Nguồn ảnh: united24media.com

Đối với biến thể sử dụng đầu dò quang học 9E436 hoạt động theo nguyên lý đối chiếu ảnh số khu vực DSMAC, bộ nhớ của tên lửa được nạp sẵn bản đồ quang học độ phân giải cao của khu vực mục tiêu. 

Khi đầu đạn lao xuống qua tầng mây ở độ cao thấp, cảm biến quang học sẽ chụp ảnh địa hình thực tế bên dưới, đối chiếu với dữ liệu mẫu trong bộ vi xử lý để tính toán độ lệch và truyền lệnh tới các cánh lái khí động học nhằm đưa đầu đạn về đúng tâm mục tiêu. 

Trong khi đó, đầu dò radar chủ động 9B918 lại tự phát sóng vô tuyến để quét và dựng bản đồ địa hình ba chiều theo thời gian thực trong vài giây cuối. 

Công nghệ này cho phép tên lửa nhận diện rõ cấu trúc kim loại hoặc hình khối đặc trưng của các nhịp cầu ngay cả vào ban đêm, trong điều kiện sương mù dày đặc hay khói bụi chiến trường mà không cần bất kỳ tín hiệu hỗ trợ nào từ bên ngoài. 

Phóng tên lửa Iskander-M. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/missilethreat.csis.org

Phóng tên lửa Iskander-M. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/missilethreat.csis.org

Thông số kỹ thuật và năng lực xuyên thủng phòng không của tên lửa đạn đạo 9M723 thuộc tổ hợp tên lửa Iskander-M

Đạn tên lửa đạn đạo chiến dịch - chiến thuật 9M723 thuộc tổ hợp tên lửa Iskander-M có chiều dài khoảng 7,2 đến 7,3 mét, đường kính thân 0,92 mét và trọng lượng phóng xấp xỉ 3.750 đến 3.800 kg. 

Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn một tầng đẩy, đạt tầm bắn tiêu chuẩn từ 390 đến 500 km đối với phiên bản cơ bản và có thể vươn tới 550 km trên biến thể nâng cấp 9M723-2. 

Phần đầu đạn của tên lửa 9M723 có khối lượng từ 480 đến 700 kg, cho phép tích hợp nhiều loại đầu nổ khác nhau như đầu đạn nổ phá mảnh, đầu đạn xuyên phá bê tông cốt thép chuyên trị các công trình kiên cố như mố cầu hay hầm ngầm, hoặc đầu đạn chùm. 

Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống đầu dò pha cuối kết hợp dẫn đường quán tính, bán kính lệch mục tiêu/sai số tròn xác suất (CEP) của tên lửa được thu hẹp xuống chỉ còn khoảng 5 đến 7 mét. 

Bên cạnh độ chính xác, tên lửa 9M723 còn gây khó khăn lớn cho các tổ hợp phòng thủ tên lửa đối phương nhờ quỹ đạo bay bán đạn đạo đặc biệt. 

Thay vì bay theo đường parabol truyền thống ở độ cao lớn dễ bị radar cảnh giới từ xa bắt bám, tên lửa Iskander-M duy trì trần bay khoảng 50 km ở tầng bình lưu thấp và đạt vận tốc siêu vượt âm từ Mach 6 đến Mach 7 ở pha lao xuống, tương đương hơn 2.100 mét mỗi giây. 

Trong suốt hành trình và đặc biệt ở giai đoạn tiếp cận mục tiêu, hệ thống cánh lái khí động học và cánh lái dòng phụt giúp quả đạn thực hiện các cú cơ động đột ngột với mức quá tải lên tới 20 đến 30G, khiến các thuật toán tính toán điểm đón đánh chặn của tên lửa phòng không truyền thống bị quá tải. 

Ngoài ra, thân tên lửa còn được phủ lớp vật liệu hấp thụ sóng radar và mang theo các mồi bẫy vô tuyến tách rời ở pha cuối để đánh lừa đầu dò của đạn tên lửa đánh chặn.

Tên lửa Iskander-M (9M723). Nguồn ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/militarnyi.com

Tên lửa Iskander-M (9M723). Nguồn ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/militarnyi.com

Tác động chiến lược đối với bài toán hậu cần và tác chiến hiện đại

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia Anh RUSI cùng các chuyên gia quân sự phương Tây, việc kết hợp đầu dò radar chủ động và tương quan quang học trên tên lửa đạn đạo đánh dấu bước chuyển dịch rõ nét trong nghệ thuật tập kích hỏa lực tầm xa. 

Những mục tiêu có diện tích hẹp theo chiều ngang như mặt cầu, trạm biến áp hay nút giao đường sắt vốn rất khó đánh trúng bằng tên lửa đạn đạo thông thường nay đã nằm trong tầm ngắm chính xác cao. 

Các đòn đánh liên tiếp nhằm vào cầu Nam Pivdennyi cuối tháng 10 và cầu Bắc Pivnichnyi đầu tháng 11/2026 tại Kiev cho thấy ý đồ cắt đứt các tuyến huyết mạch vận chuyển vũ khí, khí tài từ bờ tây sang bờ đông sông Dnieper, từ đó làm suy yếu năng lực bảo đảm hậu cần chiến lược của Ukraine. 

Ở góc độ công nghệ quốc phòng, sự xuất hiện của các đầu dò tự dẫn pha cuối trên tên lửa Iskander-M cũng cho thấy cuộc đua giữa vũ khí tấn công chính xác và hệ thống tác chiến điện tử đang bước sang giai đoạn mới. 

Khi việc gây nhiễu vệ tinh không còn đủ sức làm chệch hướng tên lửa ở cự ly gần, các lực lượng phòng thủ buộc phải dựa vào hỏa lực đánh chặn vật lý nhiều tầng hoặc các biện pháp ngụy trang, gây nhiễu quang - điện tử chuyên biệt để bảo vệ các công trình hạ tầng trọng yếu. 

Dù phía Nga chưa công bố toàn bộ thông số kỹ thuật chi tiết cũng như tỷ lệ sản xuất của các biến thể tên lửa 9M723 tích hợp đầu dò mới, thực tế chiến trường đã chứng minh mức độ nguy hiểm ngày càng gia tăng của dòng tên lửa chiến thuật này trong xung đột Nga-Ukraine.

(Theo united24media.com, kyivpost.com, english.nv.ua, newsukraine.rbc.ua)

Đào Cảnh

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/ten-lua-iskander-m-vo-hieu-hoa-gps-danh-trung-muc-tieu-ukraine-2575294.html