Tên lửa Nga bay gần 100 km trong không phận Ba Lan và rơi xuống đất

Tên lửa hành trình Kh-101 của Nga đã xâm nhập không phận Ba Lan rạng sáng 30/7 và rơi xuống khu vực gần làng Tarnawa-Kolonia, cách biên giới với Ukraine khoảng 90 km.

Sự việc khiến nhiều người đặt câu hỏi vì sao lực lượng phòng không và máy bay tiêm kích F-16 Ba Lan không bắn hạ mục tiêu?

Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Cezary Tomczyk ngày 31/7 xác nhận vật thể rơi xuống là tên lửa hành trình Kh-101 của Nga.

Trong khi đó, Thủ tướng Donald Tusk cho biết không có dấu hiệu cho thấy tên lửa này cố tình nhằm vào lãnh thổ Ba Lan.

Theo Bộ tư lệnh không quân Ukraine, Nga đã tiến hành cuộc tập kích quy mô lớn rạng sáng 30/7 bằng 61 tên lửa hành trình Kh-101 và Kalibr, cùng nhiều tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu thanh, tên lửa siêu vượt âm và máy bay không người lái.

Để ứng phó, quân đội Ba Lan điều động 2 máy bay tiêm kích F-16 cất cánh từ căn cứ không quân Lask lúc 1h59. Sau đó, 2 máy bay tiêm kích MiG-29, một máy bay cảnh báo sớm Saab 340 và một máy bay tiếp dầu A330 MRTT của NATO cũng tham gia nhiệm vụ.

Khoảng 3h, quân đội Ba Lan phát hiện gần 20 mục tiêu bay nghi là tên lửa hành trình đang hướng về biên giới.

Đến 3h29, một mục tiêu bay tới khu vực cách biên giới Ukraine khoảng 5 km rồi quay đầu. Đến 3h40, một tên lửa khác xâm nhập không phận Ba Lan và rơi xuống đất sau khoảng 6 phút. Khi đó, máy bay tiêm kích F-16 vẫn chưa kịp tiếp cận để nhận dạng trực tiếp mục tiêu.

Hiện trường cho thấy tên lửa tạo ra hố rộng khoảng 10 mét trên cánh đồng, cách khu dân cư gần nhất khoảng 2 km. Dù không gây thương vong, tên lửa đã bay qua nhiều khu vực gần các thành phố Chełm, Zamosc và Lublin.

Theo chuyên trang quân sự Defense Express của Ukraine, việc tên lửa rơi xuống khu vực trống trải chỉ là may mắn. Cách vị trí rơi khoảng 50 km là thành phố Stalowa Wola, trung tâm công nghiệp quốc phòng quan trọng của Ba Lan.

Tư lệnh tác chiến quân đội Ba Lan Ireneusz Nowak cho biết ông đã sẵn sàng ra lệnh đánh chặn. Tuy nhiên, quy định hiện hành không cho phép khai hỏa ngay khi radar phát hiện mục tiêu.

Theo luật Ba Lan, phi công phải tiếp cận mục tiêu trong tầm nhìn để xác nhận trước khi sử dụng vũ khí. Ngoại lệ chỉ áp dụng nếu mục tiêu đang trực tiếp tấn công lãnh thổ Ba Lan, chuẩn bị thực hiện đòn đánh hoặc làm nhiệm vụ trinh sát phục vụ tấn công.

Quy định này buộc máy bay tiêm kích F-16 phải tiếp cận ở cự ly gần và sử dụng cảm biến quang điện tử, hồng ngoại hoặc quan sát bằng mắt thường để nhận dạng mục tiêu, thay vì khóa mục tiêu bằng radar rồi phóng tên lửa từ khoảng cách xa.

Một yếu tố khác là thời điểm đó các máy bay tiêm kích MiG-29 của Ukraine cũng hoạt động gần khu vực biên giới.

Theo chuyên trang Defence24 của Ba Lan, tín hiệu radar của MiG-29 có thể giống tên lửa hành trình trong một số tình huống. Ukraine cũng không sử dụng hệ thống nhận diện địch - ta theo tiêu chuẩn NATO.

Nếu chưa xác nhận mục tiêu bằng mắt, phi công Ba Lan có nguy cơ bắn nhầm máy bay Ukraine. Ngoài ra, không phận miền đông Ba Lan vẫn mở đối với hàng không dân dụng, khiến nguy cơ xảy ra sự cố càng lớn.

Defense24 cũng cho rằng các máy bay F-16 có thể đã mất thêm thời gian vì phải xử lý mục tiêu xuất hiện lúc 3h29 trước khi chuyển sang đánh chặn tên lửa xâm nhập lúc 3h40.

Trong khi đó, Defense Express nhận định tên lửa hành trình Kh-101 khó có thể bay gần 100 km chỉ trong 6 phút.

Điều này cho thấy hệ thống phòng không Ba Lan nhiều khả năng chỉ phát hiện mục tiêu sau khi tên lửa đã bay sâu 20 - 30 km vào không phận, khiến thời gian phản ứng bị rút ngắn đáng kể.

Theo ông Ireneusz Nowak, một máy bay tiêm kích F-16 đã tiếp cận được mục tiêu ngay trước khi tên lửa lao xuống đất.

Ông cho biết nếu tên lửa tiếp tục bay và tạo ra nguy cơ đối với lãnh thổ Ba Lan, quân đội sẽ ra lệnh bắn hạ. Tuy nhiên, tên lửa đã rơi xuống khu vực trống trải nên quyết định khai hỏa không còn cần thiết.