Thái Lan gặp khó, Campuchia đua xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc

Bức tranh xuất khẩu sầu riêng vào thị trường tỷ dân cho thấy sự trái ngược giữa các nguồn cung như Thái Lan, Việt Nam và Campuchia. Trong khi Campuchia và Việt Nam đều ghi nhận kim ngạch xuất khẩu vượt bậc, Thái Lan lại chật vật về cả sản lượng và chất lượng.

Trung Quốc mua hơn 5.000 tấn sầu riêng từ Campuchia

Theo số liệu của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 7 tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng của Campuchia sang Trung Quốc đạt kỷ lục 5.738 tấn, gấp gần 40 lần so với sản lượng cả năm 2025.

Kết quả nổi bật này đến từ hành lang vận tải nông sản xuyên biên giới mới từ Campuchia qua Lào được khai trương vào cuối tháng 6. Tuyến vận tải này cho phép nông sản Campuchia, gồm sầu riêng, chuối, xoài, gạo, nhãn và tinh bột sắn, được vận chuyển bằng đường bộ sang Lào, sau đó chuyển sang tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào để đi chặng cuối vào Trung Quốc. Nhờ đó, thời gian vận chuyển được rút ngắn xuống khoảng một tuần, so với 15-20 ngày nếu vận chuyển bằng đường biển.

Dù mới đi vào hoạt động hơn một tháng, tuyến vận tải này đã chiếm gần 10% lượng sầu riêng Campuchia xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm nay, đồng thời nhanh chóng trở thành một trong những tuyến vận chuyển quan trọng đưa sầu riêng tươi vào thị trường Trung Quốc.

Trong khi đó tại Việt Nam, số liệu của Cục Hải quan cho thấy 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đạt xấp xỉ 987 triệu USD, tăng 43,1% so với cùng kỳ và chiếm 91% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của cả nước. Sản lượng xuất khẩu sang Trung Quốc đạt trên 288.000 tấn và tăng 50,7%.

Theo tính toán của Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), đến hết tháng 7, xuất khẩu sầu riêng ước đạt 1,8 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cho biết sầu riêng Việt Nam hiện xuất khẩu chủ yếu dưới dạng quả tươi chính ngạch. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đạt gần 1 triệu tấn quả tươi và 117.000 tấn đông lạnh. Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết xuất khẩu sầu riêng năm nay chắc chắn đạt trên 4 tỷ USD.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc đã giảm nhập khẩu sầu riêng từ miền Nam Thái Lan sau khi phát hiện sầu riêng chưa chín trong các lô hàng gần đây. Những lo ngại về tình trạng dư cung đã khiến Bộ Thương mại Thái Lan phải công bố các biện pháp khẩn cấp để phân phối khoảng 300.000 tấn sầu riêng miền Nam.

Giá sầu riêng Monthong tại Thái Lan hiện dao động 85-105 baht/kg (khoảng 67.000-84.000 đồng/kg) đối với loại A, B; 60-80 baht/kg (khoảng 47.000-64.000 đồng/kg) đối với loại C và 40-55 baht/kg (khoảng 32.000-44.000 đồng/kg) đối với loại D.

Tổng sản lượng sầu riêng miền Nam Thái Lan được báo cáo đạt khoảng 752.515 tấn trong vụ này, tăng 30% so với năm ngoái. Đến nay, khoảng 35% sản lượng đã được thu hoạch và còn lại 489.199 tấn chưa được tiêu thụ.

Các phân tích cho thấy giá sầu riêng Thái Lan giảm vào đầu mùa do tác động từ nhu cầu suy giảm ở thị trường Trung Quốc, các vấn đề về chất lượng của sầu riêng đầu mùa nhập khẩu vào Trung Quốc (bao gồm cả trái cây chưa chín dẫn đến ít đơn đặt hàng hơn), cạnh tranh từ các thị trường xuất khẩu khác và áp lực từ sầu riêng trồng ở miền Bắc tại các tỉnh như Uttaradit, Sisaket và Nakhon Ratchasima.

Việt Nam tập trung nâng cao chất lượng, không mở rộng diện tích sầu riêng

Mới đây, Văn phòng Chính phủ có văn bản số 421/TB-VPCP thông báo kết luận của Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.

Để góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, doanh nghiệp, phấn đấu đạt mục tiêu xuất khẩu của ngành sầu riêng và của ngành nông nghiệp năm 2026, Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan triển khai các nhiệm vụ, giải pháp chung về tổ chức sản xuất; nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; phát triển hạ tầng sản xuất, bảo quản, chế biến và logistics; đa dạng hóa sản phẩm và thị trường.

Các cơ quan cần rà soát, tổ chức lại vùng nguyên liệu sầu riêng trên cơ sở đất đai, nguồn nước... Ảnh: Chánh Thu Group.

Cụ thể, các cơ quan cần rà soát, tổ chức lại vùng nguyên liệu sầu riêng trên cơ sở đất đai, nguồn nước, khí hậu, hạ tầng và khả năng liên kết thị trường, đồng thời hạn chế mở rộng tự phát tại khu vực không phù hợp về khí hậu, đất đai, nguồn nước, cơ sở hạ tầng.

Phó thủ tướng yêu cầu tập trung phát triển vùng sản xuất hàng hóa, gắn sản xuất với sơ chế, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu; khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu đầu tư trở lại cho vùng nguyên liệu, hỗ trợ kỹ thuật, thiết lập quy trình truy xuất và bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn thị trường. Việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam gắn với chỉ dẫn địa lý, đặc trưng chất lượng và lợi thế mùa vụ cũng cần được triển khai.

Song song đó, các bộ, cơ quan hướng dẫn người sản xuất thực hiện quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Ngoài ra, chủ động xây dựng và triển khai Chương trình giám sát về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu; thiết lập hệ thống giám sát, cảnh báo sớm về dịch hại cây trồng; khoanh vùng xử lý, kiên quyết không cấp phép xuất khẩu và áp dụng biện pháp chế tài quản lý nghiêm ngặt đối với sản phẩm sầu riêng có nguồn gốc từ vùng trồng bị cảnh báo nhiễm Cadimi.

Đáng chú ý, Phó thủ tướng khuyến khích đầu tư cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến tại các vùng sản xuất tập trung; nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến, xây dựng chính sách chung về hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.

Đồng thời, các bộ, cơ quan cần tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng thị phần ở các thị trường tiềm năng, bao gồm mở rộng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang các thị trường như Mỹ, EU, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Australia..., đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng như Anh, Pháp, Hà Lan, UAE cũng như tăng cường thông tin, dự báo thị trường để định hướng sản xuất phù hợp.

Riêng tại các địa phương, UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo xây dựng và triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP, triển khai kế hoạch phát triển sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu; đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất, chế biến, bảo quản và logistics; kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Các địa phương phải rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích sầu riêng không mở rộng diện tích; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất; tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Thủ tướng nếu để xảy ra ách tắc trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng.