Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ: Tiên phong kết nối, đồng hành phát triển

Thực tiễn cho thấy việc hình thành mô hình kết nối, hỗ trợ lẫn nhau giữa 3 tỉnh là hoàn toàn khả thi, góp phần phát huy lợi thế của mỗi địa phương, thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho vùng Đồng bằng sông Hồng và Trung du, miền núi phía Bắc, đáp ứng nhu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Tỉnh Phú Thọ tập trung đầu tư phát triển du lịch, hạ tầng hiện đại, trở thành một trong những điểm đến đầu tư đầy tiềm năng.

Hội tụ động lực phát triển

Từ nghìn đời nay, Phú Thọ và Thái Nguyên gắn bó bởi dãy Tam Đảo, là nơi giao thoa giữa miền núi và đồng bằng, giữa không gian văn hóa trung du và châu thổ sông Hồng. Thái Nguyên và Bắc Ninh cùng chung dòng Như Nguyệt - sông Cầu, con sông không chỉ bồi đắp phù sa mà còn ghi dấu những trang sử hào hùng của dân tộc. Chung núi, chung sông, mối liên hệ tự nhiên ấy đã tạo nên sự gắn bó hữu cơ giữa ba vùng đất.

Ngày nay, trong bối cảnh phát triển mới, 3 tỉnh Phú Thọ, Bắc Ninh và Thái Nguyên tiếp tục gặp nhau ở những điều kiện và yêu cầu mang tính chiến lược. Cả ba đều là các địa phương tiếp giáp Thủ đô Hà Nội, giữ vai trò cửa ngõ kết nối vùng Đồng bằng sông Hồng với khu vực Trung du và miền núi phía Bắc.

Sau sáp nhập địa giới hành chính, Bắc Ninh có 99 xã, phường với diện tích hơn 4,7 nghìn km2, dân số gần 3,6 triệu người; Thái Nguyên có 92 xã, phường, diện tích hơn 8,3 nghìn km2, dân số gần 1,8 triệu người; Phú Thọ có 148 xã, phường, diện tích trên 9,3 nghìn km2, dân số gần 4 triệu người.

Về tổng thể, không gian 3 tỉnh có diện tích hơn 22,4 nghìn km2, quy mô dân số trên 9,4 triệu người, chiếm hơn 9% dân số cả nước. Quy mô kinh tế đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng, tương đương gần 9% GDP quốc gia. Đây là những con số cho thấy tiềm lực đáng kể nếu được tổ chức, khai thác trong một chỉnh thể thống nhất.

Quan trọng hơn, 3 tỉnh đều nằm trên các hành lang kinh tế lớn của khu vực phía Bắc, là trung tâm liên vùng, cầu nối giữa các thị trường nội địa lớn với khu vực cửa khẩu, biên giới và hệ thống cảng biển.

Trong những năm qua, với sự quan tâm, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chính phủ và sự chủ động của địa phương, kinh tế - xã hội của 3 tỉnh duy trì ổn định, nhiều chỉ tiêu tăng trưởng đạt kết quả tích cực. Đó là nền tảng thực tiễn để nâng tầm hợp tác, từ phối hợp từng lĩnh vực sang liên kết chiến lược, cùng kiến tạo không gian phát triển mới.

Công nghiệp và logistics là những lĩnh vực hợp tác có nhiều tiềm năng, giữ vai trò động lực tăng trưởng của 3 tỉnh Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ. Trong ảnh: Một khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh.

Mở rộng không gian tăng trưởng từ kết nối hạ tầng

Trong các trụ cột hợp tác, phát triển hạ tầng giao thông liên vùng được xác định là yếu tố then chốt, mang tính dẫn dắt. Thực tiễn phát triển cho thấy, nơi nào hạ tầng đi trước, nơi đó có điều kiện thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất, thúc đẩy thương mại và dịch vụ.

Không gian các tỉnh Phú Thọ - Thái Nguyên - Bắc Ninh nằm giữa ba hành lang kinh tế lớn, gồm: Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng; Côn Minh (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Bách Sắc (Trung Quốc) - Cao Bằng - Thái Nguyên - Hà Nội - Hải Phòng.

Đây là lợi thế hiếm có để hình thành mạng lưới kết nối hàng hóa từ thị trường rộng lớn phía Tây Nam Trung Quốc qua vùng trung du, về Thủ đô Hà Nội và ra cảng biển nước sâu Lạch Huyện (Hải Phòng). Việc hình thành sân bay Gia Bình tại Bắc Ninh càng tạo thêm động lực mới, mở ra khả năng kết nối đa phương thức giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không cho cả 3 tỉnh.

Trong Quy hoạch vùng Thủ đô Hà Nội, các tỉnh Phú Thọ, Bắc Ninh và Thái Nguyên đều giữ vị trí quan trọng, là không gian tiếp nhận sự lan tỏa phát triển từ trung tâm. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ trong quy hoạch và đầu tư hạ tầng, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông, tránh phát triển cục bộ theo địa giới hành chính.

3 tỉnh xác định tăng cường kết nối giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt, đồng thời chủ động kết nối với sân bay Gia Bình. Đối với các dự án có tính chất liên vùng như đường Vành đai 5, cần thống nhất về quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và tiến độ triển khai, đi kèm với cơ chế điều phối chung.

Việc hoàn thiện mạng lưới đường bộ theo quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, mở rộng các tuyến cao tốc, nâng cấp quốc lộ, nghiên cứu bổ sung các tuyến kết nối mới, kể cả đường sắt đô thị liên vùng, sẽ tạo nên hệ thống hạ tầng đồng bộ, mở rộng không gian phát triển cho toàn khu vực.

Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, cả 3 tỉnh Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ đều định hướng gắn kết chặt chẽ với Quy hoạch tổng thể vùng Thủ đô Hà Nội.

Liên kết công nghiệp, logistics tạo sức bật mới

Công nghiệp và logistics là lĩnh vực hợp tác có nhiều tiềm năng, giữ vai trò động lực tăng trưởng của 3 tỉnh. Bắc Ninh có lợi thế nổi trội về công nghiệp điện tử, công nghệ cao; Thái Nguyên là trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo; Phú Thọ có quỹ đất và không gian thuận lợi để phát triển các khu công nghiệp quy mô lớn.

Khi được đặt trong một chỉnh thể liên kết, các lợi thế đó sẽ bổ trợ cho nhau, hình thành vành đai công nghiệp - đô thị liên vùng Phú Thọ - Thái Nguyên - Bắc Ninh.

Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, cả 3 địa phương đều định hướng gắn kết chặt chẽ với Quy hoạch tổng thể vùng Thủ đô Hà Nội. Việc bổ sung, phát triển các khu công nghiệp mới theo hướng hình thành cụm liên kết ngành, nhất là trong lĩnh vực chế biến chế tạo, điện tử, công nghiệp phụ trợ, sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Đáng chú ý, Thái Nguyên đề xuất bổ sung các trung tâm logistics kết nối với Bắc Ninh và Phú Thọ, hình thành mạng lưới dịch vụ hậu cần hiện đại, phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh ngày càng lớn. Khi hạ tầng giao thông và logistics được hoàn thiện, chi phí vận chuyển giảm, thời gian lưu thông rút ngắn, chuỗi cung ứng được tối ưu, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Việc hình thành vành đai công nghiệp - logistics liên vùng không chỉ tạo động lực tăng trưởng cho 3 tỉnh, mà còn góp phần tái cấu trúc không gian phát triển, giảm áp lực cho khu vực trung tâm Hà Nội, phù hợp với định hướng tổ chức lại không gian phát triển theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Những năm qua, được sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương và với sự chủ động của địa phương, kinh tế - xã hội của 3 tỉnh Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ duy trì ổn định, nhiều chỉ tiêu tăng trưởng tốt.

Hợp tác đa lĩnh vực, hướng tới phát triển bền vững

Bên cạnh hạ tầng và công nghiệp, hợp tác phát triển văn hóa, du lịch, nông lâm nghiệp, ứng phó biến đổi khí hậu và đào tạo nguồn nhân lực được xác định là nền tảng cho phát triển bền vững. Phú Thọ, Bắc Ninh và Thái Nguyên đều là những vùng đất giàu truyền thống văn hóa, sở hữu hệ thống di sản đặc sắc và tiềm năng lớn về du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm.

Việc liên kết trong quy hoạch, xây dựng sản phẩm du lịch chung, kết nối tour, tuyến giữa các địa phương sẽ tạo ra những sản phẩm có chiều sâu, hấp dẫn du khách. Những hành trình liên kết giữa Đất Tổ, xứ Trà và Quan họ không chỉ khai thác hiệu quả giá trị di sản mà còn kể câu chuyện văn hóa liền mạch của vùng trung du và châu thổ Bắc Bộ.

Trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp, hợp tác liên tỉnh mở ra cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm và thích ứng với biến đổi khí hậu. Phú Thọ có lợi thế về vùng nguyên liệu chè và nghiên cứu giống; Thái Nguyên nổi tiếng với thương hiệu chè chất lượng cao; Bắc Ninh là thị trường tiêu thụ tiềm năng và cầu nối đưa sản phẩm vào các chuỗi phân phối lớn. Khi được liên kết, sản phẩm chè vùng trung du miền núi phía Bắc có điều kiện nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.

Cùng với đó, hợp tác trong quản lý tài nguyên nước, thủy lợi và phòng, chống thiên tai trên lưu vực sông Cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc phối hợp điều tiết hồ chứa, nâng cấp hệ thống đê điều, hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ và chia sẻ thông tin sẽ góp phần bảo đảm an toàn cho sản xuất và đời sống nhân dân, tạo nền tảng ổn định cho phát triển lâu dài.

Bên cạnh hạ tầng và công nghiệp, hợp tác phát triển văn hóa, du lịch, nông lâm nghiệp, ứng phó với biến đổi khí hậu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là nền tảng cho phát triển bền vững của 3 tỉnh Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ.

Một trụ cột quan trọng khác là hợp tác phát triển giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực. Với hệ thống các trường đại học, cơ sở đào tạo lớn, 3 tỉnh có điều kiện thuận lợi để chia sẻ nguồn lực, kinh nghiệm, đào tạo đội ngũ lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp mũi nhọn.

Việc tăng cường liên kết giữa nhà trường, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ giúp gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực.

Các trụ cột hợp tác giữa Phú Thọ, Bắc Ninh và Thái Nguyên được xây dựng trên nền tảng thực tiễn, phù hợp với quy hoạch chung và đặc điểm của từng địa phương. Quan trọng hơn, đó là sự gặp nhau của lợi ích, mục tiêu và khát vọng phát triển.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, liên kết vùng trở thành yêu cầu tất yếu, đồng thời là động lực quan trọng để tạo bứt phá. Việc 3 tỉnh tiên phong thiết lập cơ chế hợp tác hiệu quả sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho mỗi địa phương, đồng thời đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của vùng và cả nước...

Chung núi, chung sông, cùng mạch nguồn lịch sử và khát vọng của thời đại mới, Phú Thọ, Bắc Ninh và Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội lớn để tăng cường liên kết, đồng hành phát triển. Tiên phong kết nối đã trở thành lựa chọn chiến lược, mở ra không gian phát triển mới và con đường hướng tới thịnh vượng bền vững cho toàn vùng.

Nhóm P.V