Đòn bẩy thoát nghèo bền vững

An cư để lạc nghiệp

Nằm ở địa bàn vùng cao, Nậm Có chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các yếu tố tự nhiên; địa hình tại đây chủ yếu là núi cao, độ dốc lớn, khe suối sâu, dân cư phân bố rải rác. Đặc biệt, vào mùa mưa, tình trạng sạt lở đất, lũ quét thường xuyên đe dọa trực tiếp đến nhà ở và tài sản của người dân.

Trong bối cảnh đó, việc xóa nhà tạm, nhà dột nát được cấp ủy, chính quyền xã xác định là nhiệm vụ cấp bách, là tiền đề để người dân yên tâm lao động sản xuất.

Người dân thôn Có Mông hỗ trợ bà Hảng Thị Vang làm nhà mới.

Năm 2025, công tác hỗ trợ nhà ở tại Nậm Có được triển khai quyết liệt với tổng số 157 nhà được hỗ trợ xây mới và sửa chữa, trong đó, 109 nhà thuộc Đề án "Hỗ trợ làm nhà cho hộ nghèo" và 48 nhà thực hiện từ nguồn xã hội hóa.

Tổng nguồn lực huy động cho công tác này đạt hơn 17,1 tỷ đồng, với cơ cấu vốn Nhà nước chiếm 57,7%, vốn đối ứng của Nhân dân chiếm 26,5% và vốn xã hội hóa là 15,8%.

Là một trong những hộ dân được thụ hưởng chính sách này, ông Trang A Dình - thôn Có Mông, xã Nậm Có chia sẻ: "Năm 2018, do ảnh hưởng của thiên tai nên đời sống của gia đình rất khó khăn, không có điều kiện để làm nhà. Năm 2025, được hỗ trợ làm nhà mới, tôi rất vui và cảm ơn Nhà nước đã tạo điều kiện giúp đỡ để gia đình có nơi ở mới an toàn. Đây là động lực để gia đình vươn lên phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống".

Việc hoàn thành xóa nhà tạm không chỉ đảm bảo an toàn cho người dân trước thiên tai mà còn tạo động lực tinh thần to lớn để tập trung phát triển kinh tế.

Trao sinh kế, thay đổi tư duy sản xuất

Song song với việc ổn định chỗ ở, bài toán sinh kế được giải quyết thông qua việc chuyển đổi từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ tư liệu sản xuất. Thực hiện các Chương trình Mục tiêu quốc gia và các nghị quyết của HĐND tỉnh, xã Nậm Có đã triển khai nhiều mô hình chăn nuôi và trồng trọt phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương.

Từ các chính sách hỗ trợ, nhiều mô hình chăn nuôi đại gia súc theo hướng hàng hóa đã hình thành, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Cụ thể, trong năm 2025, địa phương đã tiếp nhận và phân bổ 82 con trâu, 93 con bò và 12 con ngựa từ các chương trình hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo.

Mô hình trồng mới cây lê VH6 cũng được địa phương đưa vào thử nghiệm với diện tích 8,7 ha. Tính chung trong giai đoạn vừa qua, đã có 232 hộ dân được hưởng lợi trực tiếp từ các dự án hỗ trợ sản xuất này.

Hiệu quả của các chương trình hỗ trợ sinh kế tại Nậm Có đã được chứng minh qua những con số thực tế tại cơ sở. Việc hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn góp phần thay đổi tư duy của người dân từ sản xuất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa. Đây là yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tạo nguồn thu bền vững từ giữ rừng

Với tổng diện tích rừng lên tới hơn 10.463 ha, công tác quản lý, bảo vệ rừng tại Nậm Có không chỉ mang ý nghĩa sinh thái mà còn đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân thông qua chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Năm 2024, tổng số tiền dịch vụ môi trường rừng mà xã tiếp nhận để chi trả cho Nhân dân là hơn 6,48 tỷ đồng. Đây là nguồn thu nhập ổn định, giúp người dân có thêm vốn để tái đầu tư sản xuất và trang trải cuộc sống.

Chính sách này đã tác động tích cực đến ý thức bảo vệ rừng của cộng đồng và đạt nhiều kết quả: số vụ vi phạm lâm luật giảm mạnh, trong năm 2025, toàn xã chỉ xảy ra 7 vụ vi phạm nhỏ và đã được xử lý hành chính; tỷ lệ che phủ rừng của xã được duy trì ở mức 59,72%; người dân ngày càng nhận thức rõ quyền lợi gắn liền với trách nhiệm trong việc giữ màu xanh cho những cánh rừng phòng hộ.

Một góc trung tâm xã Nậm Có.

Nâng cao vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền

Bên cạnh nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế của người dân, những kết quả đạt được trong giảm nghèo tại Nậm Có có sự đóng góp quan trọng của công tác chỉ đạo, điều hành từ cấp ủy, chính quyền địa phương, đặc biệt là sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ người, rõ việc đã giúp các chính sách đi vào cuộc sống một cách hiệu quả. Nhờ đó, năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã đã giảm từ 57% xuống còn 43% (giảm 150 hộ); thu nhập bình quân đầu người đạt trên 28,8 triệu đồng/năm.

Về định hướng trong thời gian tới, đồng chí Sùng A Dinh - Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Nậm Có, cho biết thêm: Năm 2026, xã Nậm Có sẽ tiếp tục quan tâm đến công tác giảm nghèo, huy động tối đa và sử dụng hiệu quả các nguồn xã hội hóa cũng như nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia để nâng cao đời sống người dân. Đồng thời, tập trung phát triển các loại cây trồng thế mạnh của địa phương, như: sơn tra (táo mèo), lúa nếp tan; phát triển đàn vật nuôi như trâu, bò, dê, lợn...

Mặc dù vẫn còn nhiều thách thức do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và xuất phát điểm thấp nhưng với những giải pháp đồng bộ từ an cư, hỗ trợ sinh kế đến phát huy lợi thế từ rừng, Nậm Có đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn vùng cao.

Hùng Cường - Hoàng Anh Dũng