Thái Nguyên: Đột phá khoa học, công nghệ, mở đường tăng trưởng hai con số

Hoàn thiện nền tảng, khơi thông nguồn lực phát triển

Từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên đã bám sát chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Bộ Khoa học và Công nghệ, tập trung tham mưu triển khai đồng bộ các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bưu chính - viễn thông, sở hữu trí tuệ và tiêu chuẩn đo lường chất lượng. Các hoạt động được định hướng gắn với yêu cầu tăng trưởng, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Các đại biểu thăm quan mô hình tại Hội nghị Sáng chế động lực đột phá thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức tỉnh Thái Nguyên năm 2026 (Ảnh: Trần Huyền)

Trong tổng số 34 chỉ tiêu được giao theo dõi, đánh giá, Sở đã hoàn thành 18 chỉ tiêu, trong đó có 8 chỉ tiêu vượt kế hoạch; 16 chỉ tiêu đang tiếp tục triển khai. Đáng chú ý, hạ tầng số tiếp tục được củng cố với mạng băng rộng cáp quang phủ 100% đơn vị hành chính cấp xã, tỷ lệ dân số được phủ sóng di động đạt 99,8%, tỷ lệ phủ sóng 5G đạt khoảng 82% và tỷ lệ người sử dụng có khả năng truy nhập Internet băng rộng cố định tốc độ đến Gbps đạt 96%.

Công ty TNG đã ứng dụng công nghệ, tự động hóa nhiều công đoạn trong sản xuất

Cùng với đầu tư nền tảng hạ tầng, công tác hoàn thiện cơ chế, chính sách được xác định là nhiệm vụ then chốt nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển. Từ đầu năm đến nay, Sở đã tham mưu xây dựng 16 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 8 nghị quyết của HĐND tỉnh và 8 quyết định của UBND tỉnh; trong đó đã hoàn thành 12 văn bản. Các nội dung tập trung vào quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ, phát triển đổi mới sáng tạo, dữ liệu số, hạ tầng số và công nghiệp công nghệ số.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý tạo cơ sở thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sản xuất và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đây cũng là nền tảng để khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tham gia sâu hơn vào quá trình cơ cấu lại nền kinh tế của tỉnh.

Lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo

Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, Thái Nguyên đang từng bước đổi mới phương thức triển khai theo hướng lấy sản phẩm, địa chỉ ứng dụng và hiệu quả thực tiễn làm trọng tâm. Hiện Sở đang quản lý 143 nhiệm vụ khoa học và công nghệ; các nhiệm vụ tuyển chọn năm 2026 cơ bản gắn với sản phẩm cụ thể và địa chỉ ứng dụng rõ ràng. Sở cũng đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét đặt hàng 3 nhiệm vụ về phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Mô hình đề tài giải pháp giám sát và điều khiển cổng thông minh ứng dụng công nghệ AI và IOT do giảng viên, sinh viên Bộ môn Kỹ thuật Điện Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp - Đại học Thái Nguyên chế tạo (Ảnh: Trần Huyền)

Đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, Sở phối hợp với Đại học Thái Nguyên nghiên cứu thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Vùng; triển khai Cuộc thi “Đổi mới sáng tạo - Vì Thái Nguyên thân yêu” lần thứ 2 năm 2026, đồng thời thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp, các quỹ hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm cùng các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, toàn tỉnh có 286 đơn đăng ký sở hữu công nghiệp và 247 văn bằng bảo hộ được cấp. Sở đã cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Tân Cương” cho 3 hợp tác xã, đồng thời tập trung phát triển thương hiệu “Chè Thái Nguyên”, gia hạn bảo hộ nhãn hiệu tập thể tại Hoa Kỳ và xây dựng mã nhận diện thương hiệu. Đây là những giải pháp góp phần nâng cao giá trị sản phẩm chủ lực, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ.

Việc ứng dụng khoa học và công nghệ đang mang lại hiệu quả rõ nét trong sản xuất, chế biến chè tại HTX Chè Thủy Thuật, xã Đại Phúc. Trên gần 10ha vùng nguyên liệu, trong đó khoảng 5ha sản xuất chè hữu cơ, diện tích còn lại canh tác theo quy trình VietGAP, HTX chú trọng áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăm sóc, kiểm soát chất lượng nguyên liệu, đồng thời cải tiến quy trình chế biến nhằm nâng cao chất lượng, giữ hương vị đặc trưng và gia tăng giá trị sản phẩm. Việc đầu tư công nghệ không chỉ góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao tính ổn định của chất lượng chè mà còn tạo điều kiện phát triển các dòng sản phẩm cao cấp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Chị Phạm Thị Thủy, Giám đốc HTX Chè Thủy Thuật, xã Đại Phúc, cho biết: Ứng dụng khoa học và công nghệ là giải pháp quan trọng giúp HTX nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm chè. Chúng tôi chú trọng kiểm soát chất lượng vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình canh tác hữu cơ, VietGAP, đồng thời đầu tư máy móc, cải tiến công nghệ chế biến để nâng cao chất lượng và bảo đảm tính đồng đều của sản phẩm.

HTX Chè Thuỷ thuật đầu tư các máy móc thiết bị công nghệ hiện đại trong trồng và chế biến chè.

Bên cạnh đó, HTX đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm và kết nối khách hàng, mở rộng thị trường tiêu thụ. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất, hướng tới phát triển sản phẩm OCOP 5 sao, từng bước nâng cao giá trị chè và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.

Theo ông Nguyễn Văn Thiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên: Nhằm đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống, tạo đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội và hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số, trong thời gian tới, Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh tập trung nguồn lực vào những ngành, lĩnh vực và bài toán có khả năng tạo năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cao.

Trọng tâm là chuyển mạnh hoạt động khoa học và công nghệ từ nghiên cứu sang ứng dụng; ưu tiên các lĩnh vực công nghiệp điện tử, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, y dược, môi trường và kinh tế xanh. Đồng thời, tỉnh thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, tự động hóa và các nền tảng số nhằm phát triển sản xuất thông minh, hình thành sản phẩm công nghệ có khả năng thương mại hóa.

Một nhiệm vụ xuyên suốt là lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Cùng với đó, chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu, tự động hóa và công nghệ sinh học, đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Đặc biệt, hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ từng bước được đánh giá bằng những kết quả thực chất như mức tăng năng suất, giảm chi phí, tăng doanh thu, số doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, số sản phẩm được thương mại hóa và đóng góp vào GRDP.

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững ngày càng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lĩnh vực quản lý chuyên ngành mà cần trở thành động lực xuyên suốt của quá trình phát triển. Với nền tảng hạ tầng số tiếp tục được củng cố, cơ chế chính sách từng bước hoàn thiện và định hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, Thái Nguyên đang tạo thêm dư địa nâng cao năng suất, phát triển ngành nghề mới và gia tăng giá trị sản phẩm. Đây chính là hướng đi quan trọng để tỉnh từng bước chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.