Thái Nguyên đưa công nghệ số vào phát triển sinh kế nông thôn

Nhờ ứng dụng thương mại điện tử, nông sản địa phương đã thoát khỏi sự phụ thuộc vào các kênh trung gian truyền thống, giúp gia tăng giá trị nông sản.

Bắt đầu từ nhu cầu của người sản xuất

Với địa bàn nông thôn có điều kiện phát triển khác nhau, chuyển đổi số cần được triển khai phù hợp với khả năng tiếp cận và nhu cầu của từng cộng đồng. Tại vùng sản xuất tập trung, công nghệ có thể hỗ trợ quản lý canh tác, theo dõi vùng nguyên liệu và tổ chức tiêu thụ. Ở những nơi còn khó khăn, hạ tầng kết nối và kỹ năng sử dụng là điều kiện cần được quan tâm trước.

Đối với người nông dân, một công cụ số chỉ có ý nghĩa khi giúp giải quyết công việc thực tế: theo dõi sản xuất thuận tiện hơn, giảm thao tác, cung cấp thông tin rõ ràng hoặc tiếp cận thêm khách hàng.

Vì vậy, xây dựng nông thôn mới thông minh cần gắn đầu tư thiết bị với hướng dẫn sử dụng, hỗ trợ kỹ thuật và đánh giá hiệu quả sau triển khai. Sự tham gia của hợp tác xã, cán bộ khuyến nông và các tổ hỗ trợ tại cơ sở giúp người dân từng bước làm quen, duy trì ứng dụng trong sản xuất.

Từ mô hình tại hợp tác xã đến kết nối thị trường

Theo thông tin của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, năm 2025, đơn vị triển khai mô hình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới, hướng tới nông thôn mới thông minh tại HTX chè Mỹ Phương, xã Thượng Minh và HTX Dương Quang, xã Phong Quang. Đây là những điểm thực hiện để đưa giải pháp công nghệ vào hoạt động sản xuất của kinh tế tập thể.

Thông qua hợp tác xã, việc ứng dụng công nghệ có thể được tổ chức đồng bộ hơn giữa các thành viên. Dữ liệu sản xuất, nguồn gốc nguyên liệu và thông tin sản phẩm khi được cập nhật đầy đủ sẽ hỗ trợ quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho trao đổi với đối tác thu mua.

Tuy nhiên, mã số vùng trồng, nhật ký điện tử hay mã QR không tự xác nhận sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP hoặc hữu cơ. Các công cụ này hỗ trợ quản lý và truy xuất; việc đáp ứng tiêu chuẩn vẫn cần được thực hiện, đánh giá theo những yêu cầu tương ứng.

Ở khâu tiêu thụ, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội mở thêm kênh giới thiệu nông sản. Để chuyển lượt tiếp cận thành đơn hàng và khách hàng lâu dài, người bán cần bảo đảm chất lượng, thông tin trung thực, đóng gói phù hợp và giao hàng đúng cam kết.

Công nghệ cũng không loại bỏ toàn bộ chi phí trung gian. Hiệu quả cần được tính sau khi trừ chi phí nền tảng, quảng bá, vận chuyển và xử lý đơn hàng, từ đó lựa chọn kênh bán phù hợp với từng sản phẩm.

Gắn chuyển đổi số với mục tiêu nâng thu nhập

Theo Đề án số 20-ĐA/TU ngày 11/12/2025 của Tỉnh ủy Thái Nguyên về phát triển toàn diện khu vực nông thôn giai đoạn 2026–2030, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng từ 1,8 lần trở lên so với năm 2025; tỷ lệ hộ nghèo giảm trên 1,5 điểm phần trăm mỗi năm. Đây là các mục tiêu tổng thể, cần sự phối hợp của nhiều nhóm giải pháp phát triển kinh tế, hạ tầng và an sinh.

Chuyển đổi số có thể đóng góp thông qua hỗ trợ sản xuất, đào tạo, kết nối việc làm và cung cấp dịch vụ công. Với công tác giảm nghèo, dữ liệu được cập nhật chính xác giúp địa phương theo dõi hoàn cảnh, nhu cầu và kết quả hỗ trợ của từng hộ.

Nhưng để tạo sinh kế, thông tin cần được chuyển thành hành động phù hợp: hỗ trợ kỹ thuật cho hộ đã có tư liệu sản xuất; kết nối tiêu thụ cho nhóm có sản phẩm; hướng dẫn nghề và việc làm cho người cần chuyển đổi công việc. Người chưa có thiết bị hoặc chưa thành thạo kỹ năng số cũng cần được hỗ trợ tiếp cận.

Đo hiệu quả bằng thay đổi trong đời sống

Trong phát triển nông nghiệp sinh thái, dữ liệu số có thể hỗ trợ theo dõi vật tư đầu vào, nước tưới, dịch hại và quá trình thu hoạch. Khi được sử dụng đúng, thông tin giúp người sản xuất điều chỉnh canh tác, hạn chế lãng phí và quản lý chất lượng tốt hơn.

Để nhân rộng, mỗi mô hình cần làm rõ chi phí đầu tư, khả năng vận hành, mức độ sử dụng của người dân và kết quả kinh tế. Việc mua sắm thiết bị hoặc đưa sản phẩm lên nền tảng mới chỉ là bước khởi đầu.

Nông thôn mới thông minh cần được nhận diện từ những việc gần gũi: người dân quản lý sản xuất thuận tiện hơn, bán hàng hiệu quả hơn, tiếp cận chính sách dễ hơn và có thêm cơ hội việc làm. Đó là cơ sở để chuyển đổi số góp phần nâng thu nhập, củng cố sinh kế và giữ vững kết quả giảm nghèo tại Thái Nguyên.