Thái Nguyên: Giảm áp lực bãi thải khoáng sản

Trong quá trình khai thác, mỏ sắt Tiến Bộ thải ra khoảng 500 nghìn m3 đất. (Ảnh: THẾ BÌNH)

Để khai thác than tại mỏ Khánh Hòa, mỗi năm Công ty Than Khánh Hòa phải bốc dỡ, vận chuyển khoảng 4,5 triệu m3 đất, đá lên chứa tại 2 bãi thải rộng khoảng 200ha. Tuy nhiên, 2 bãi thải rộng lớn này cơ bản đã đầy, đòi hỏi phải mở rộng để có diện tích chứa với chi phí giải phóng mặt bằng rất lớn.

Thời gian vừa qua, Công ty Than Khánh Hòa phối hợp chính quyền địa phương giải phóng mặt bằng tại xóm Nam Tiền để mở rộng bãi thải Tây với diện tích gần 6ha. Để có diện tích này, phải tiến hành bồi thường đất đai, tài sản để 63 hộ dân bố trí nơi ở mới, đến nay đã chi trả được 50% số hộ, dự kiến thời gian tới sẽ chi trả hết số hộ còn lại với tổng số tiền khoảng 108 tỷ đồng. Đây là chi phí rất lớn, nhưng chỉ để giải quyết mặt bằng đổ thải.

Đất, đá chứa tại 2 bãi thải Tây và bãi thải Nam chất cao như núi, hằng năm đơn vị chủ quản phải bỏ ra chi phí không nhỏ để bảo đảm an toàn, chống sạt lở, chống bụi để giảm thiểu ảnh hưởng đời sống người dân chung quanh.

Từng bước khắc phục những bất cập và áp lực đó, Công ty Than Khánh Hòa đã lập hồ sơ, đánh giá tác động môi trường, phương án sử dụng đất, đá bãi thải và được Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên cấp giấy xác nhận thu hồi khoáng sản tại bãi thải với khối lượng 13 triệu m3 từ cuối tháng 10/2026, thời gian thu hồi trong 5 năm.

Phó Giám đốc Công ty Than Khánh Hòa Nguyễn Ngọc Huân cho biết: Thu hồi lượng đất, đá này, chúng tôi có thêm doanh thu khoảng 37 tỷ đồng, giải quyết thêm một số việc làm, ngân sách địa phương thu được thuế VAT, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên… Điều quan trọng nhất là giảm áp lực về chỗ đổ thải, giảm chi phí lớn về giải phóng mặt bằng. Hiện nay, công ty đang làm hồ sơ để đề nghị tỉnh Thái Nguyên cấp thêm một giấy xác nhận thu hồi khoáng sản với khối lượng 1,5 triệu tấn đất, đá trong thời hạn một năm.

Thu hồi đất, đá góp phần tích cực giảm áp lực đối với bãi thải mỏ than Khánh Hòa. (Ảnh: THẾ BÌNH)

Như vậy, bình quân mỗi năm, Công ty Than Khánh Hòa thải ra khoảng 4,5 triệu m3 đất, đá thải trong quá trình khai thác than, trong khi thu hồi khoảng 4 triệu m3 đất, đá tại bãi thải. Lượng đất được dùng để san lấp mặt bằng khu, cụm công nghiệp, khu dân cư, đô thị, hạ tầng giao thông trên địa bàn; đá làm vật liệu xây dựng, góp phần khắc phục tình trạng thiếu vật liệu thời gian qua.

Từ tháng 4/2026, Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên (Tisco) được cấp phép thu hồi 5,1 triệu m3 đất tại bãi thải mỏ sắt Tiến Bộ ở phường Linh Sơn. Thu hồi lượng đất này, Tisco thu được số tiền hơn 70 tỷ đồng, không chỉ giảm áp lực đối với bãi thải mà còn cung cấp lượng vật liệu rất lớn cho các công trình san lấp trên địa bàn.

Được biết, tới đây tỉnh Thái Nguyên sẽ xem xét, cấp phép thu hồi đất, đá thải tại một số mỏ khai thác khoáng sản trên địa bàn. Qua đó, tiết kiệm chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng, giảm diện tích bãi chứa đất, đá thải trong quá trình khai thác khoáng sản; tận dụng đất, đá bãi thải làm vật liệu san lấp, vật liệu xây dựng; tăng nguồn thu, giải quyết thêm việc làm và thực hiện kinh tế tuần hoàn.