Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ tăng mạnh

Cảng hàng hóa New York và New Jersey, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Diễn biến này khiến hoạt động thương mại trở thành một trong những yếu tố gây sức ép lớn đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ trong quý III.

Theo báo cáo do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 28/10 (giờ địa phương), thâm hụt thương mại hàng hóa trong tháng 9 tăng 2,1%, tương đương 2,8 tỷ USD, lên mức 134,9 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3/2025 và vượt dự báo 130,2 tỷ USD của các chuyên gia kinh tế. Đây cũng là quý thứ ba liên tiếp hoạt động thương mại không đóng góp tích cực vào tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ.

Số liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ (Census Bureau) cho thấy kim ngạch nhập khẩu hàng hóa trong tháng 9 tăng 2,4%, tương đương 8,1 tỷ USD, lên mức kỷ lục 344,1 tỷ USD. Trong đó, nhập khẩu hàng hóa vốn, chủ yếu là máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, tăng 7,5% so với tháng trước và tăng tới 77,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Sự gia tăng đột biến này phản ánh làn sóng đầu tư mạnh mẽ của các tập đoàn công nghệ Mỹ vào trung tâm dữ liệu, hệ thống máy chủ và các thiết bị phục vụ phát triển AI. Do phần lớn thiết bị công nghệ cần thiết vẫn được sản xuất ở nước ngoài, nhu cầu đầu tư trong nước đang kéo theo sự gia tăng đáng kể của kim ngạch nhập khẩu.

Ông Stephen Stanley, chuyên gia kinh tế trưởng về Mỹ tại Santander US Capital Markets, nhận định phần lớn thiết bị phần cứng mà các công ty công nghệ cần đều phải nhập khẩu, qua đó góp phần làm gia tăng đáng kể thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ.

Bên cạnh làn sóng đầu tư vào AI, sức chi tiêu tương đối bền bỉ của người tiêu dùng Mỹ cũng thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu, bất chấp những lo ngại về chi phí sinh hoạt và lãi suất cao.

Trong tháng 9, nhập khẩu hàng tiêu dùng tăng 3,1%, trong khi nhập khẩu nhóm hàng hóa khác tăng 6,7%. Ngược lại, nhập khẩu vật tư công nghiệp, bao gồm vàng và dầu mỏ, giảm 6%. Nhập khẩu thực phẩm và xe cơ giới cũng ghi nhận mức giảm.

Ở chiều xuất khẩu, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Mỹ tăng 2,6%, tương đương 5,3 tỷ USD, lên mức 209,2 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu thực phẩm tăng mạnh 12,8%, xuất khẩu hàng hóa vốn tăng 5,4% và xuất khẩu hàng tiêu dùng tăng 6,5%. Tuy nhiên, xuất khẩu xe cơ giới và vật tư công nghiệp đều suy giảm.

Các chuyên gia kinh tế nhận định việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đang tạo ra lực cản đáng kể đối với tăng trưởng GDP quý III, mặc dù nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhu cầu đầu tư và tiêu dùng trong nước vẫn tương đối mạnh.

Theo ước tính của Pantheon Macroeconomics, hoạt động thương mại có thể làm giảm tới 4 điểm phần trăm tốc độ tăng trưởng GDP quý III. Trong khi đó, Oxford Economics dự báo mức đóng góp âm của thương mại vào tăng trưởng là khoảng 3,25 điểm phần trăm.

Ông Daniel Vielhaber, chuyên gia kinh tế tại Nationwide, cho rằng mặc dù thương mại có thể gây sức ép lên GDP trong ngắn hạn, diễn biến này không nhất thiết phản ánh sự suy yếu của nền kinh tế Mỹ. Ngược lại, nhập khẩu tăng mạnh còn cho thấy hoạt động đầu tư của doanh nghiệp và chi tiêu tiêu dùng tiếp tục duy trì động lực tăng trưởng.

Tuy nhiên, tác động thực tế đối với GDP có thể được giảm bớt do một phần hàng hóa nhập khẩu chưa được tiêu thụ ngay mà được đưa vào kho dự trữ của các doanh nghiệp bán buôn và bán lẻ.

Theo Cục Thống kê Dân số Mỹ, hàng tồn kho bán buôn tăng 0,6% trong tháng 9, trong khi hàng tồn kho bán lẻ tăng 0,3%. Riêng tồn kho tại các đại lý ô tô và phụ tùng tăng 0,2%.

Nếu loại trừ ô tô và phụ tùng, hàng tồn kho bán lẻ tăng 0,4%, cao hơn mức tăng 0,1% của tháng 8. Đây là một trong những thành phần được sử dụng để tính toán GDP, có thể phần nào bù đắp tác động tiêu cực từ thâm hụt thương mại.

Trước khi các số liệu thương mại và hàng tồn kho được công bố, các chuyên gia kinh tế dự báo GDP Mỹ tăng trưởng 3,2% trong quý III, tính theo tốc độ hằng năm, sau khi tăng 2,2% trong quý II.

Tuy nhiên, những dữ liệu mới nhất đã khiến một số tổ chức nghiên cứu điều chỉnh mạnh dự báo tăng trưởng. Ông Oliver Allen, chuyên gia kinh tế cấp cao về Mỹ tại Pantheon Macroeconomics, cho rằng mức tăng trưởng GDP quý III khoảng 1% hiện có vẻ khả thi hơn, đồng thời lưu ý việc dự báo chính xác tốc độ tăng trưởng trong quý này khó khăn hơn thông thường.

Bộ Thương mại Mỹ dự kiến công bố số liệu GDP sơ bộ quý III vào ngày 29/10. Báo cáo này sẽ cung cấp bức tranh rõ ràng hơn về mức độ đóng góp của tiêu dùng, đầu tư doanh nghiệp và thương mại đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ.

Giới phân tích nhận định sự gia tăng thâm hụt thương mại hàng hóa phản ánh một nghịch lý của nền kinh tế Mỹ hiện nay: làn sóng đầu tư vào AI đang tạo động lực thúc đẩy hoạt động kinh tế trong nước, nhưng đồng thời làm gia tăng sự phụ thuộc vào nguồn cung máy móc, thiết bị và linh kiện công nghệ nhập khẩu, qua đó gây sức ép đối với cán cân thương mại trong ngắn hạn.