Thẩm phán Mỹ tiếp tục tạm hoãn kế hoạch chấm dứt bảo vệ công dân Somalia

Người di cư vượt sông Rio Grande để vào Mỹ từ thành phố Matamoros, bang Tamaulipas, Mexico, ngày 11/5/2023. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Một thẩm phán liên bang tại bang Massachusetts ngày 1/8 đã ban hành lệnh tạm thời ngăn chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chấm dứt Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) đối với công dân Somalia, chỉ ít ngày sau khi tòa phúc thẩm cho phép chính quyền tiếp tục chấm dứt TPS đối với công dân Ethiopia và Nam Sudan.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Thẩm phán Allison Burroughs đã ban hành lệnh tạm hoãn hành chính sau khi tổ chức African Communities Together cùng một số nguyên đơn sửa đổi đơn kiện, bổ sung các lập luận dựa trên Hiến pháp Mỹ.

Đơn kiện mới cho rằng quyết định chấm dứt TPS đối với công dân Somalia vi phạm Tu chính án thứ Năm của Hiến pháp Mỹ, với lập luận chính quyền có hành vi phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc và nguồn gốc quốc gia.

Trước đó, các nguyên đơn đã đề nghị tòa tiếp tục duy trì TPS sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết trong vụ Mullin v. Doe, trong đó xác định các tòa án cấp dưới không có thẩm quyền ngăn chặn quyết định chấm dứt TPS nếu các vụ kiện chỉ dựa trên căn cứ luật định, thay vì các khiếu kiện về Hiến pháp.

Quyết định mới của Thẩm phán Burroughs được đưa ra trong bối cảnh Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực số 1 vừa hủy bỏ các lệnh tương tự của hai thẩm phán liên bang Brian Murphy và Patti Saris liên quan đến TPS của công dân Ethiopia và Nam Sudan.

Tòa phúc thẩm cho rằng các lệnh này không phù hợp với tiền lệ do Tòa án Tối cao thiết lập trong vụ Mullin v. Doe.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đã lên tiếng chỉ trích quyết định mới. Cố vấn pháp lý của DHS James Percival cho rằng việc tiếp tục ban hành các lệnh tạm thời là hành động kéo dài quá trình tố tụng và cản trở việc thực thi luật di trú.

Tổng Biện lý bang Iowa Eric Wessan cũng nhận định phần lớn các yêu cầu trong đơn kiện đã bị loại trừ theo phán quyết của Tòa án Tối cao và cho rằng các nguyên đơn chưa đưa ra đủ căn cứ để được áp dụng biện pháp khẩn cấp.

Trong khi đó, phía nguyên đơn khẳng định vụ kiện lần này khác với những vụ việc trước đây vì tập trung vào các cáo buộc vi phạm Hiến pháp.

Đơn kiện cho rằng quyết định chấm dứt TPS đối với công dân Somalia đã được ấn định trước từ nhiều tháng trước khi DHS hoàn tất quá trình đánh giá theo quy định.

Các nguyên đơn cũng viện dẫn một số phát biểu trước đây của Tổng thống Trump về người Somalia để lập luận rằng quyết định này mang động cơ phân biệt đối xử.

Theo các tài liệu của tòa án, Thẩm phán Burroughs sẽ tiếp tục xem xét yêu cầu ban hành lệnh cấm sơ bộ trong thời gian tới, trong khi quy chế TPS đối với công dân Somalia vẫn được duy trì cho đến khi có quyết định tiếp theo.

Giới phân tích cho rằng vụ việc phản ánh xu hướng các bên chuyển trọng tâm tranh tụng từ các lập luận dựa trên luật định sang các khiếu kiện về Hiến pháp, sau khi Tòa án Tối cao thu hẹp đáng kể phạm vi xem xét tư pháp đối với các quyết định chấm dứt TPS.

Theo các chuyên gia pháp lý, kết quả của vụ kiện có thể tạo tiền lệ cho các tranh chấp tương tự liên quan đến chính sách di trú của chính quyền Tổng thống Trump trong thời gian tới./.