Tham vọng cho các trung tâm dữ liệu AI
Giấc mơ về những trung tâm dữ liệu lơ lửng trên quỹ đạo đang được những gương mặt quyền lực nhất ngành AI và vũ trụ hết lòng ủng hộ.
Tháng 11/2025, Google công bố dự án Suncatcher, một trung tâm dữ liệu không gian dự kiến bắt đầu phóng thử nghiệm vào năm 2027. Theo The New York Times, tỷ phú Elon Musk tiên đoán: "Không quá năm năm nữa, các trung tâm dữ liệu không gian sẽ là cách rẻ nhất để huấn luyện AI". Danh sách ủng hộ viên còn có Jeff Bezos (Amazon, Blue Origin), Sam Altman (OpenAI) và Jensen Huang (Nvidia).
"Đây không phải là chuyện nên hay không nên, mà là điều chắc chắn sẽ xảy ra", ông Philip Johnston, CEO của startup trung tâm dữ liệu không gian Starcloud, khẳng định. "Câu hỏi duy nhất là 'khi nào'".
Giấc mơ về những trung tâm dữ liệu lơ lửng trên quỹ đạo đang được những gương mặt quyền lực nhất ngành AI và vũ trụ hết lòng ủng hộ. Ảnh: The New York Times
Ý tưởng táo bạo này nhận được sự quan tâm đặc biệt khi các trung tâm dữ liệu truyền thống trên mặt đất ngày càng vấp phải giới hạn: thiếu hụt nguồn điện trầm trọng, sự phản đối của cộng đồng địa phương do lo ngại giá điện tăng và tình trạng cạn kiệt nguồn nước dùng để làm mát. Trong khi đó, các gã khổng lồ công nghệ vẫn đang chi hàng trăm tỷ USD để mở rộng cơ sở hạ tầng trên toàn cầu.
"Lợi thế lớn nhất khi xây dựng trong không gian là nguồn năng lượng mặt trời dồi dào, gần như 24/7 và không bị mây che. Các quy định môi trường cũng ít khắt khe hơn, và đương nhiên, chẳng có hàng xóm nào phàn nàn về hóa đơn điện cả", ông Johnston giải thích.
Tuy nhiên, tính khả thi hiện nay vẫn là một dấu hỏi lớn. Thách thức lớn nhất nằm ở chi phí. Theo ông Pierre Lionnet, chuyên gia kinh tế không gian tại Hiệp hội Eurospace, để phóng 1 kg vật liệu lên quỹ đạo hiện có giá khoảng 8.000 USD. Một giá đỡ máy chủ đơn lẻ có thể nặng hơn 1 tấn. Giáo sư Phil Metzger (Đại học Central Florida, cựu chuyên gia NASA) cho rằng chỉ khi chi phí phóng giảm xuống khoảng 200 USD/kg, bài toán kinh tế mới bắt đầu có lời, và điều đó có thể mất khoảng một thập kỷ nữa.
Ngoài ra, còn hàng loạt rào cản kỹ thuật như bức xạ vũ trụ có thể phá hủy độ tin cậy của chip bán dẫn hiện đại, hay bài toán tản nhiệt trong môi trường chân không.
Song, những thách thức này dường như không làm nản lòng các nhà tiên phong. Trên nền tảng X, ông Musk khẳng định: "Việc mở rộng quy mô A.I. nghiêm túc phải được thực hiện trong không gian". Theo ông Tom Mueller, cựu giám đốc điều hành SpaceX, động lực một phần đến từ cơ hội tài chính khổng lồ. "Hiện tại, lĩnh vực đầu tư hấp dẫn nhất là A.I., và đứng thứ hai là không gian. Giờ đây, hai lĩnh vực này đang hội tụ", ông Mueller nhận định.
Trong khi tương lai của những "siêu máy tính" trên quỹ đạo vẫn còn nằm trong vòng tranh luận, một điều chắc chắn là cuộc chạy đua A.I. đang đẩy giới hạn công nghệ của nhân loại vươn xa hơn bao giờ hết - không chỉ trên mặt đất, mà còn ra tận ngoài không gian.
