Tham vọng Greenland của Mỹ đẩy châu Âu vào thế khó

Quốc kỳ các nước thành viên NATO tại trụ sở NATO ở Bỉ. Ảnh: Kyodo

Tổng thống Trump hôm 4-1 tuyên bố rằng Mỹ "cần Greenland vì lý do an ninh quốc gia", điều này đã vấp phải sự phản đối từ chính quyền Đan Mạch và Greenland. Hòn đảo lớn nhất thế giới này là nơi sinh sống của hơn 56.000 cư dân và đã có một căn cứ quân sự của Mỹ. Vị trí địa lý của Greenland mang tầm quan trọng chiến lược trong việc tiếp cận khu vực Bắc Cực, đồng thời sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản khổng lồ cùng các mỏ nhiên liệu hóa thạch tiềm năng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đã nói với các nhà lập pháp Mỹ rằng Tổng thống Trump dự định mua hòn đảo này từ Copenhagen. Tuy nhiên, Nhà Trắng không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát lãnh thổ từ đồng minh của mình. Daily Mail đưa tin Tổng thống Trump đã ra lệnh cho các chỉ huy lực lượng đặc nhiệm Mỹ lập kế hoạch giành quyền kiểm soát Greenland. Theo các nguồn tin, một số chỉ huy quân sự cấp cao của Mỹ hiện phản đối kế hoạch này, trong khi cố vấn chính sách của Tổng thống Trump, ông Stephen Miller, được cho là người ủng hộ chính.

Thế khó xử của châu Âu

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo việc sáp nhập Greenland bằng vũ lực sẽ đồng nghĩa với sự kết thúc của NATO. Constanze Stelzenmuller, chuyên gia về quan hệ xuyên Đại Tây Dương tại Viện Brookings, cho rằng ngay cả cách tiếp cận mua lại cũng sẽ mang tính cưỡng ép và "gây ra hậu quả nghiêm trọng cho NATO".

Trước áp lực từ Washington, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã đưa ra một cảnh báo mạnh mẽ: Mọi hoạt động hợp tác với Washington sẽ dừng lại nếu Mỹ tấn công một quốc gia NATO khác, nhấn mạnh rằng hành động này sẽ là "sự kết thúc của liên minh NATO" và phá hủy trật tự an ninh thế giới được thiết lập từ sau Thế chiến II.

Bên cạnh Đan Mạch, các cường quốc châu Âu gồm Đức, Pháp, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha và Anh đã đưa ra tuyên bố chung khẳng định chỉ người dân Greenland và Đan Mạch mới có quyền quyết định tương lai của hòn đảo trên. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo này vẫn đang ở trong thế tiến thoái lưỡng nan khi vừa phải bảo vệ chủ quyền đồng minh, vừa phải thừa nhận Mỹ là "đối tác thiết yếu".

Các nhà lãnh đạo châu Âu hiện phải cân bằng giữa việc chống lại mục tiêu "mở rộng lãnh thổ" của Mỹ và việc dựa vào sự ủng hộ của Washington liên quan đến cuộc xung đột ở Ukraine. Các chuyên gia lo ngại rằng động thái này có thể làm phân tán sự chú ý của các đồng minh và phá vỡ sự đoàn kết khi họ tìm cách đảm bảo an ninh cho Kiev. Các quan chức châu Âu được cho là đã né tránh vấn đề Greenland trong Hội nghị thượng đỉnh Paris ngày 6-1 vừa qua về nỗ lực hòa bình ở Ukraine, với hy vọng tránh làm phật lòng Tổng thống Trump. Mỹ vẫn là nguồn cung cấp duy nhất của một số mặt hàng quân sự quan trọng nhất, chẳng hạn như tên lửa đánh chặn Patriot, mà các đồng minh châu Âu mua để giúp bảo vệ không phận Ukraine.

NATO có thể sụp đổ từ bên trong

Tuyên bố của Tổng thống Trump có thể dẫn Mỹ vào thế đối đầu với các thành viên châu Âu của NATO, những nước đã đồng loạt ủng hộ Đan Mạch. Kịch bản Mỹ sử dụng biện pháp quân sự tại Greenland đặt NATO vào tình thế đặc biệt khó xử. Một nỗ lực sáp nhập hoặc can thiệp quân sự của Mỹ vào Greenland sẽ đồng nghĩa với xung đột trực tiếp giữa hai đồng minh, làm lung lay Điều 5 của Hiệp ước NATO về phòng thủ tập thể, vốn được coi là nền tảng tồn tại của liên minh.

Một nguồn tin ngoại giao cảnh báo rằng cuộc xâm lược có thể dẫn tới "sự hủy diệt của NATO từ bên trong". Ngưồn tin này nói thêm rằng một số "quan chức châu Âu nghi ngờ đây mới là mục tiêu thực sự của phe MAGA (Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại) cứng rắn xung quanh Tổng thống Trump… Việc chiếm đóng Greenland có thể buộc châu Âu từ bỏ NATO. Nếu ông Trump muốn chấm dứt NATO, thì đây có thể là cách thuận tiện nhất để làm điều đó".

Truyền thông Anh đưa tin Anh đang đàm phán với các đồng minh NATO khác ở châu Âu về việc triển khai quân đội NATO tại Greenland nhằm bảo vệ hòn đảo này trước nguy cơ bị Mỹ sáp nhập. Theo bài viết đăng trên Daily Mail ngày 10-1, các quan chức Anh gần đây đã gặp gỡ đại diện Pháp và Đức để bắt đầu xây dựng kế hoạch này. Bài báo cho biết Anh có thể điều quân đội, tàu chiến và máy bay tới Greenland. Các nước châu Âu được cho là hy vọng sự hiện diện quân sự mạnh mẽ hơn tại khu vực Bắc Cực sẽ thuyết phục Tổng thống Trump từ bỏ kế hoạch kiểm soát Greenland.

AN BÌNH