Thân thế người phụ nữ đầu tiên được bầu làm Tổng thống Bulgaria

Bà Iliana Yotova. Ảnh: EPA

Theo kết quả kiểm phiếu song song, bà Yotova, người đã đảm nhiệm vai trò tổng thống kể từ khi ông Rumen Radev từ chức hồi tháng 1, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vòng hai hôm 1/11 trước cựu Thủ tướng lâm thời Andrey Gyurov.

Hãng thông tấn Anadolu đưa tin, kết quả kiểm phiếu song song của tổ chức Trend, dựa trên dữ liệu từ 100% điểm bỏ phiếu cho thấy bà Yotova và ứng viên phó tổng thống đồng hành Kiril Valchev giành 58,1% số phiếu, trong khi tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Gyurov và Georgi Kandev là 38,9%.

Chiến thắng này đánh dấu một cột mốc quan trọng khác trong sự nghiệp chính trị trải dài qua các thể chế ở Bulgaria và châu Âu của bà Yotova.

Từ Nghị viện châu Âu đến chức Phó Tổng thống

Trước khi tham gia bộ máy lãnh đạo cấp cao của Bulgaria, bà Yotova từng là thành viên Nghị viện châu Âu. Sau đó, bà trở thành ứng viên liên danh tranh cử với ông Radev và giữ chức Phó Tổng thống trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống của ông.

Ông Radev và bà Yotova tái đắc cử năm 2021, giành 63,9% số phiếu trong vòng hai. Vị thế chính trị của bà Yotova thay đổi đáng kể vào tháng 1 năm nay, khi ông Radev từ chức tổng thống để tham gia hoạt động chính trị đảng phái.

Theo quy định của Hiến pháp Bulgaria, bà Yotova kế nhiệm ông, đảm nhận cương vị tổng thống.

Sau đó, ông Radev thành lập đảng Bulgaria Tiến bộ. Trong cuộc bầu cử quốc hội hồi tháng 4, đảng này giành 131 trong tổng số 240 ghế tại Quốc hội, qua đó nắm đa số tuyệt đối. Đảng Bulgaria Tiến bộ ủng hộ bà Yotova trong cuộc đua vào ghế tổng thống.

Bà Yotova tiến đến ghế tổng thống như thế nào?

Bà Yotova bước vào cuộc bầu cử ngày 25/10 với tư cách đương kim tổng thống nhưng đây là lần đầu tiên bà tìm kiếm sự ủy nhiệm trực tiếp từ cử tri.

Trong vòng đầu tiên, bà cùng ứng viên phó tổng thống Kiril Valchev dẫn đầu với 34,76% số phiếu, vượt qua cặp ứng viên Andrey Gyurov và Georgi Kandev (giành 31,95%) với khoảng cách không lớn.

Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu thấp khiến không liên danh nào giành đủ số phiếu để chiến thắng ngay trong vòng đầu, buộc hai cặp ứng viên dẫn đầu phải bước vào cuộc bầu cử vòng hai ngày 1/11.

Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh Bulgaria trải qua thời kỳ bất ổn chính trị kéo dài. Kể từ tháng 4/2021, quốc gia này đã tổ chức 8 cuộc bầu cử quốc hội.

Quan điểm chính trị của bà Yotova 

Chính sách đối ngoại, đặc biệt là cuộc xung đột Nga - Ukraine, trở thành một trong những vấn đề tạo ra sự khác biệt lớn nhất giữa các ứng viên trong chiến dịch tranh cử.

Bà Yotova phản đối Bulgaria tiếp tục hỗ trợ quân sự cho Ukraine và nhiều lần lập luận cuộc xung đột không thể giải quyết bằng biện pháp quân sự. Bà đồng thời kêu gọi thành lập một “liên minh vì hòa bình”, tập trung vào các nỗ lực ngoại giao.

Quan điểm này trái ngược với ông Gyurov, người chỉ trích việc cắt giảm hỗ trợ cho Ukraine và cho rằng Bulgaria cần phối hợp chặt chẽ hơn với các đối tác NATO và EU.

Bà Yotova cũng nhấn mạnh Bulgaria cần duy trì không gian lớn hơn để tự đưa ra quyết định trong chính sách đối ngoại trong khi vẫn là một phần của một “châu Âu vững mạnh”.

Sau khi bỏ phiếu vòng hai, bà tuyên bố: “Tôi đã bỏ phiếu cho một tổng thống của hòa bình”. Bà bày tỏ mong muốn xây dựng một Bulgaria có thể “tự đưa ra các quyết định”, định hình tương lai của chính mình và tạo dựng sự đồng thuận quốc gia thông qua đối thoại cùng các thể chế vận hành hiệu quả.

Trên cương vị tổng thống, hồi đầu năm nay bà Yotova cũng từng phủ quyết một đạo luật hạn chế số lượng điểm bỏ phiếu dành cho công dân Bulgaria sinh sống bên ngoài Liên minh châu Âu (EU). Bà cho rằng những thay đổi này có nguy cơ hạn chế quyền bầu cử của công dân.

Chiến thắng trong cuộc bầu cử lần này giúp bà Yotova có được nhiệm kỳ tổng thống chính thức với sự ủy nhiệm trực tiếp từ cử tri sau gần một thập kỷ hoạt động trong bộ máy tổng thống Bulgaria, ban đầu là Phó Tổng thống dưới thời ông Radev và kể từ tháng 1 là người kế nhiệm ông.