Bulgaria sắp có nữ Tổng thống đầu tiên được bầu chọn thông qua bỏ phiếu

Vòng thứ hai (runoff) của cuộc bầu cử Tổng thống Bulgaria vào ngày 1/11 đã có kết quả, với chiến thắng rõ ràng dành cho bà Iliana Iotova.

Theo các cuộc thăm dò cử tri sau khi bỏ phiếu (exit poll), bà Iotova đang tiến gần đến một chiến thắng quyết định.

Kết quả kiểm phiếu song song từ 5 cơ quan thăm dò uy tín cho thấy đương kim quyền Tổng thống Bulgaria giành được 56,6-58,2% số phiếu bầu, trong khi đối thủ của bà, ông Andrey Gyurov – người được các đảng đối lập thân phương Tây ủng hộ – đạt từ 38,6-40,6%.

Nếu kết quả này được xác nhận chính thức vào ngày 2/11, bà Iotova sẽ trở thành nữ nguyên thủ quốc gia đầu tiên tại Bulgaria được bầu chọn thông qua bỏ phiếu.

Bà Iliana Iotova đang tiến gần đến một chiến thắng quyết định. Ảnh: BNR News

Mặc dù vai trò Tổng thống tại Bulgaria chủ yếu mang tính nghi lễ, nhưng người giữ cương vị này cũng là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, có quyền bổ nhiệm chính phủ lâm thời trong các cuộc khủng hoảng chính trị và có quyền phủ quyết các đạo luật.

Việc bầu chọn Tổng thống thông qua bỏ phiếu trực tiếp cũng mang lại cho vị trí này thẩm quyền chính trị lớn hơn.

Bà Iotova, 62 tuổi, là đồng minh của đương kim Thủ tướng Rumen Radev. Bà trở thành quyền Tổng thống vào tháng 1, khi ông Radev từ chức để tranh cử vào quốc hội.

Lần này, bà tham gia tranh cử với sự ủng hộ từ Đảng Progressive Bulgaria (Bulgaria Tiến bộ) cầm quyền, để giành lấy nhiệm kỳ chính thức kéo dài 5 năm, bắt đầu từ tháng 1/2027.

Sau khi các kết quả dự đoán được công bố, bà Iotova đã bày tỏ niềm vui mừng và tuyên bố chiến thắng, cho biết thông điệp tranh cử của bà tập trung vào "thu nhập, hòa bình và những thách thức phía trước".

Ông Gyurov đã thừa nhận thất bại, phát biểu rằng "đây là kết quả từ lá phiếu của công dân Bulgaria" và khẳng định cần chấp nhận kết quả này.

"Chúng tôi chấp nhận kết quả này, dù nó có gây bất ngờ đến đâu", ông Gyurov phát biểu tại một cuộc họp báo ở Sofia. Ông nhấn mạnh rằng dù chiến dịch tranh cử đã kết thúc, nhưng trách nhiệm vẫn còn đó.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã gửi lời chúc mừng tới bà Iotova. Trên mạng xã hội X, bà viết: "Từ vấn đề an ninh, quốc phòng cho đến năng lực cạnh tranh và độc lập năng lượng, tôi mong muốn chúng ta sẽ tiếp tục hợp tác cùng nhau. Vì một Bulgaria vững mạnh trong một châu Âu vững mạnh".

Cuộc bầu cử Tổng thống Bulgaria diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Nga và Ukraine vẫn tiếp diễn và có nguy cơ lan rộng ở Biển Đen, đặc biệt là sau sự gia tăng của các vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV/drone) nhắm vào các tàu thương mại.

Trong chiến dịch tranh cử, bà Iotova chủ trương không cung cấp thêm vũ khí cho Ukraine mà kêu gọi đạt được hòa bình thông qua các giải pháp ngoại giao; quan điểm này hoàn toàn trái ngược với đối thủ của bà.

Ông Gyurov, cựu Phó Thống đốc Ngân hàng Quốc gia Bulgaria và từng có một khoảng thời gian đảm nhận vị trí Thủ tướng lâm thời, từng cảnh báo trong suốt chiến dịch tranh cử rằng nếu bà Iotova giành chiến thắng, sẽ không còn đối trọng thực sự nào ở cấp cao nhất của nhà nước, bởi Đảng Progressive Bulgaria (Bulgaria Tiến bộ) hiện đã kiểm soát cả chính phủ.

Liên quan đến chính sách an ninh và quan hệ với EU, ông Gyurov chỉ trích sự do dự của chính phủ, việc cắt giảm hỗ trợ cho Ukraine, cũng như sự phối hợp chậm chạp với các đối tác trong NATO và EU.

Ông lập luận rằng cách tiếp cận này khiến Bulgaria trở nên dễ bị tổn thương hơn và biến quốc gia Đông Nam Âu này thành một mắt xích yếu ở sườn phía Đông của liên minh.

Nếu chiến thắng của bà Iotova được xác nhận, nhiều khả năng nữ Tổng thống sẽ theo đuổi cách tiếp cận tương tự như Thủ tướng – duy trì lộ trình hội nhập châu Âu của Bulgaria, đồng thời tìm cách thắt chặt quan hệ với Nga và ủng hộ việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.