Thận trọng trong xét xử những vụ án phức tạp

Thẩm phán Tòa án nhân dân thành phố Đồng Nai tiếp đương sự trong một vụ án.

Trước khối lượng án ngày càng tăng, yêu cầu đặt ra của ngành tòa án là vừa bảo đảm tiến độ vừa thận trọng trong từng phán quyết, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời giữ vững sự nghiêm minh của pháp luật.

Giải quyết hiệu quả các vụ án phức tạp

Trong các vụ án dân sự, tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất thường có tính chất phức tạp do tài sản có giá trị lớn, quá trình chuyển nhượng, ủy quyền có thể diễn ra qua nhiều thời điểm và liên quan đến nhiều người. Tuy nhiên, với nỗ lực của ngành tòa án, các vụ án đã được giải quyết hiệu quả, triệt để, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Điển hình như vụ án tranh chấp giữa bà C.G. (69 tuổi) và anh Q.H. (34 tuổi) cùng ở phường Long Khánh, liên quan đến các hợp đồng về quyền sử dụng đất.

Theo trình bày của bà G., bà là chủ thửa đất có diện tích hơn 2 ngàn m² tại phường Long Khánh. Năm 2019, con trai bà G. nhờ bà cho mượn giấy tờ đất để cầm cố, bà đồng ý với thỏa thuận sau khoảng 10 ngày sẽ hoàn trả. Tuy nhiên, do không đọc kỹ nội dung trước khi ký, bà đã ký hợp đồng ủy quyền đối với thửa đất cho anh H. (là người cho vay).

Sau đó, bà G. phát hiện quyền sử dụng đất đã được chuyển nhượng cho người khác. Cho rằng việc ký kết và chuyển nhượng quyền sử dụng đất không đúng với ý của mình, bà G. khởi kiện, yêu cầu tuyên bố vô hiệu các hợp đồng liên quan. Trong khi đó, anh H. trình bày mình được bà G. ủy quyền để vay 8 tỷ đồng. Do không vay được tiền nên anh đã chuyển nhượng thửa đất với giá 8 tỷ đồng và đã giao tiền cho bà G.

Sau quá trình thu thập chứng cứ và nhiều lần mở phiên tòa, TAND Khu vực 4 - Đồng Nai chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà G., tuyên vô hiệu các hợp đồng giữa bà G. và anh H. Bản án sau đó tiếp tục được kháng cáo lên TAND thành phố và được giữ nguyên.

Sau hơn 7 năm, vụ án mới được giải quyết dứt điểm. Đây là một trong những ví dụ cho thấy quá trình xét xử các tranh chấp dân sự, nhất là tranh chấp về quyền sử dụng đất, đòi hỏi sự thận trọng trong từng khâu xác minh, đánh giá chứng cứ. Bởi chỉ một tình tiết chưa được làm rõ cũng có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều người có liên quan.

Không chỉ án dân sự, công tác xét xử án hình sự cũng được tòa án chú trọng, bảo đảm nguyên tắc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm.

Điển hình là vụ án nguyên Chủ tịch UBND xã “tiếp tay” cho vợ lừa đảo gần 15 tỷ đồng. Cụ thể, giữa tháng 8-2026, TAND thành phố tuyên phạt Nguyễn Tiến Dũng (47 tuổi, nguyên Chủ tịch UBND xã Bảo Quang, thành phố Long Khánh trước đây) 9 năm tù về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng; Đào Thị Liễu (44 tuổi, vợ Dũng) 19 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nguyễn Minh Phúc (48 tuổi, nguyên công chức UBND xã Bảo Quang trước đây) 16 năm tù về tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ; Nguyễn Thị Hồng Nga (44 tuổi, nguyên Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Quang trước đây) 5 năm tù về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Theo cáo trạng, từ tháng 11-2021 đến tháng 3-2023, Liễu nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người dân để làm dịch vụ tách thửa, chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Sau đó, Liễu giả chữ ký, dấu vân tay của chủ đất để lập các hợp đồng chuyển nhượng cho người khác. Trong đó, Liễu đã lừa đảo, chiếm đoạt tiền của 6 người với tổng số tiền gần 15 tỷ đồng. Trong quá trình thực hiện hành vi, Dũng, Phúc và Nga đã chứng thực hồ sơ đất đai chưa đúng quy định, tạo điều kiện để Liễu thực hiện lừa đảo.

Nâng cao chất lượng xét xử

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Thanh, Chánh án TAND thành phố, Đồng Nai là địa bàn có tốc độ phát triển kinh tế nhanh. Cùng với quá trình phát triển đó, các tranh chấp cũng có xu hướng gia tăng. Trong đó, nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng… có tính chất ngày càng phức tạp.

Trong năm 2026, khối lượng công việc tiếp tục tăng, trong khi yêu cầu về cải cách tư pháp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng xét xử ngày càng cao. Tuy nhiên, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền cùng nỗ lực của đội ngũ công chức, người lao động, TAND 2 cấp thành phố Đồng Nai cơ bản hoàn thành tốt các nhiệm vụ trọng tâm, bảo đảm tiến độ và chất lượng giải quyết các loại vụ, việc.

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Thanh, thời gian qua, công tác giải quyết án có nhiều chuyển biến tích cực; tỷ lệ giải quyết các loại vụ, việc cơ bản đáp ứng yêu cầu, chất lượng xét xử được giữ vững, không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ và chuyển đổi số được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả hoạt động của tòa án.

Đặc biệt, việc triển khai đồng thời mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mô hình tòa án 3 cấp cũng tạo ra những thay đổi căn bản về tổ chức, thẩm quyền và phương thức phối hợp. Mô hình mới giúp giảm các tầng nấc trung gian nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn trong phối hợp giữa tòa án khu vực với chính quyền cơ sở, nhất là trong xác minh, thu thập chứng cứ, tống đạt, niêm yết văn bản tố tụng, định giá, đo đạc... Các đơn vị cần nhanh chóng thích ứng với những thay đổi về đầu mối, nhân sự và quy trình phối hợp để bảo đảm việc giải quyết án không bị gián đoạn.

Thời gian tới, ngành tòa án thành phố tiếp tục tập trung đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử; kiểm soát chặt án quá hạn, án tạm đình chỉ, án tồn đọng, kéo dài, kiên quyết không để án quá hạn do nguyên nhân chủ quan; tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, viện kiểm sát, cơ quan điều tra, thi hành án dân sự và các sở, ngành trong quá trình giải quyết vụ án.

Đặc biệt, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Việc số hóa hồ sơ, cập nhật đầy đủ dữ liệu trên phần mềm quản lý án, công khai bản án… sẽ tiếp tục được đẩy mạnh.

Luật sư Lê Quang Y, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố đánh giá: Thời gian qua, ngành tòa án đã từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, chất lượng xét xử, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh số lượng và tính chất các vụ án ngày càng phức tạp, sự thận trọng trong xét xử, cùng với việc đổi mới phương thức hoạt động và ứng dụng công nghệ đã giúp ngành tòa án Đồng Nai tiếp tục nâng cao chất lượng, giữ vững niềm tin của người dân vào công lý và pháp luật.