Thanh niên buôn Đồng Đò bảo tồn văn hóa bền vững

Điệu xoang của các cô gái K’Ho Srê thôn Đồng Đò

Chúng tôi về Đồng Đò, xã Bảo Thuận (Lâm Đồng) từ xa đã nghe tiếng chiêng ngân vang. Người già ở đây bảo rằng, Ndong Ka Hem đã làm “sống lại” tiếng chiêng đấy. Ndong Ka Hem - cô gái K’Ho xinh đẹp đang mải miết tập luyện đánh chiêng cùng các thành viên câu lạc bộ (CLB) của buôn, dừng tay tiếp chuyện chúng tôi. Ka Hem bảo, người K’Ho Srê ở Đồng Đò này từ ngàn xưa, từng mảnh ruộng, ngọn đồi... thấm đẫm hồn dân tộc. Nơi đây, đã từng diễn ra bao lễ hội: lễ cúng Yàng, cúng cơm mới, cúng lúa ngày mùa... rộn ràng tiếng chiêng, say đắm nhịp xoang. Thế nhưng, khi người già khuất dần, người trẻ lơ đãng, tiếng cồng, tiếng chiêng, điệu xoang dần vắng.

Trong lúc Ka Hem và nhiều thanh niên ở buôn Đồng Đò đang trăn trở với việc khôi phục văn hóa dân tộc, thì may thay dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” được triển khai tại địa bàn. Thế là Ka Hem tìm người già trong buôn gom lại những chiếc cồng, chiếc chiêng đã từ lâu nằm im trên gác mái nhà. Những bài chiêng xưa tưởng chừng đã mai một, nay được người già trao truyền lại. Người già bảo rằng, tiếng chiêng là âm vang của núi, của rừng, giúp ta nhớ lại ông bà, nhớ lại mái nhà tranh xưa, nhớ lại những đêm mưa gió bên bếp lửa bập bùng... Không ai bảo ai, cha dạy con, ông dạy cháu, thế là những lớp học đánh cồng chiêng được mở lại, thu hút tuổi trẻ tham gia sinh hoạt văn hóa dân tộc.

“Theo truyền thống người K’Ho, cồng chiêng chỉ có đàn ông mới được học, được chơi. Nhưng thời đại mới rồi, người già cũng gạt bỏ tư tưởng lạc hậu đó dạy cho cả nữ giới đánh chiêng. Nhờ đó, rất nhiều nam nữ trong buôn học đánh chiêng”, Ka Hem tâm sự. Rồi từ những lớp học ấy, CLB Cồng chiêng buôn Đồng Đò ra đời, với sự tham gia của nhiều chàng trai, cô gái người K’Ho Srê. Không chỉ phục vụ buôn làng, CLB đã tham gia vào hàng loạt các cuộc biểu diễn văn hóa, các cuộc thi cồng chiêng quanh vùng và của tỉnh. Tiếng cồng chiêng và điệu múa xoang từ người trẻ đã làm sống lại âm nhạc dân gian của người K’Ho Đồng Đò.

“Trong thời đại mới, không chỉ duy trì cồng chiêng như một sinh hoạt văn hóa đơn thuần vì chúng em đều phải lao động để nuôi bản thân và gia đình. Làm sao phát huy được văn hóa dân tộc gắn với du lịch, thu hút mọi người là mục tiêu của các thành viên trong CLB”, Ka Hem chia sẻ. Thế rồi, các bạn đã thực hiện được mục tiêu đó qua các show diễn, đưa biểu diễn cồng chiêng tới du khách, để du khách lắng nghe, thưởng thức nét văn hóa đặc sắc của người K’Ho Srê.

Không chỉ mang âm nhạc, múa xoang đến với du khách, các bạn trẻ Đồng Đò còn nấu các món ăn truyền thống của người K’Ho Srê như: lá bép thụt ống tre, cà đắng nấu da trâu, cá suối nướng… phục vụ du khách. Ka Hem bảo, món ăn của người K’Ho Srê giản dị, mang hương rừng núi, được nấu từ sản vật địa phương nên du khách thưởng thức rất ấn tượng. “Từ việc đưa các món ăn truyền thống vào phục vụ du khách, nhiều gia đình ở Đồng Đò đã có thêm nghề mới là trồng các loại cây bản địa như: trồng lá bép, cà đắng cung cấp cho nhà hàng, thay vì vào rừng khai thác”, Ka Hem kể.

CLB Cồng chiêng thôn Đồng Đò đã mang âm nhạc, ẩm thực tới nhiều khu du lịch, nhiều buổi liên hoan. Chủ nhà hàng Sala, xã Di Linh, một địa chỉ ẩm thực nổi tiếng cho biết, nhà hàng của anh liên kết với CLB Cồng chiêng Đồng Đò, đưa các món ăn truyền thống của người K’Ho Srê vào các bữa tiệc phục vụ thực khách. Không chỉ thưởng thức món ăn lạ miệng, khách còn được chứng kiến tận mắt cách người K’Ho “thụt” lá bép trong ống nứa, nướng cá suối trên than hồng hay tận mắt nhìn thấy trái cà đắng nhỏ xíu mà tạo nên hương vị đắng đặc biệt. Bằng tình yêu với văn hóa dân tộc, các chàng trai, cô gái buôn Đồng Đò không chỉ bảo tồn mà còn phát huy được văn hóa dân tộc một cách bền vững.

Diệp Quỳnh