Thành phố Hồ Chí Minh nỗ lực chỉnh trang đô thị

Ủy ban nhân dân phường Xuân Hòa tổ chức khởi công duy tu, sửa chữa các tuyến hẻm trên địa bàn. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Không chỉ cải thiện hạ tầng và chất lượng sống của người dân, những công trình này còn góp phần tạo dựng diện mạo đô thị văn minh, hiện đại. Trong không gian phát triển mới sau hợp nhất, Thành phố xác định chỉnh trang đô thị là nhiệm vụ quan trọng, cần sự tham gia của chính quyền và sự đồng thuận, chung tay của cộng đồng.

Nhiều công trình thay đổi bộ mặt đô thị

Trong quý IV/2026, tại nhiều địa phương ở Thành phố Hồ Chí Minh, các công trình duy tu, sửa chữa và nâng cấp đường, hẻm đồng loạt được triển khai. Từ những tuyến hẻm nhỏ trong khu dân cư đến các trục đường có vai trò kết nối giao thông, mỗi công trình đều hướng đến mục tiêu cải thiện điều kiện đi lại, khắc phục bất cập hạ tầng và xây dựng không gian sống khang trang, an toàn hơn.

Tại phường Xuân Hòa, địa phương này vừa tổ chức khởi công công trình duy tu, sửa chữa, cải tạo 10 tuyến hẻm với tổng chiều dài hơn 1,6km, diện tích sử dụng hơn 4.600m2, tổng mức đầu tư hơn 9,4 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước. Đây đều là các tuyến hẻm đã xuống cấp, mặt đường lồi lõm, xuất hiện ổ gà; hệ thống thoát nước và hầm ga tại một số vị trí hư hỏng, ảnh hưởng đến việc lưu thông và sinh hoạt của người dân.

Lãnh đạo, nhân dân phường Xuân Hòa tham dự lễ khởi công duy tu, sửa chữa, nâng cấp các tuyến hẻm trên địa bàn. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Tại phường Bàn Cờ, 21 tuyến hẻm với tổng chiều dài gần 2.300m, diện tích hơn 5.800m2 cũng đã được khởi công sửa chữa. Đáng chú ý, dự án thay thế toàn bộ cống thoát nước đường kính D300, D400 bằng bê-tông cốt thép và nâng cấp hệ thống hố ga. Đây là những hạng mục cần thiết trong bối cảnh nhiều tuyến hẻm đã xuống cấp, hệ thống thoát nước cũ mục, nước thoát chậm, nắp hố ga hư hỏng.

Theo ông Huỳnh Gia Giang, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bàn Cờ, công trình có ý nghĩa thiết thực trong chỉnh trang đô thị, cải thiện môi sinh, bảo đảm an toàn giao thông và nâng cao chất lượng đời sống của người dân. Từ cuối năm 2025, phường đã duy tu, sửa chữa 16 tuyến hẻm; trong năm 2026 tiếp tục triển khai 21 tuyến và chuẩn bị mở rộng thêm 13 tuyến khác. Việc duy trì tiến độ qua nhiều giai đoạn cho thấy chỉnh trang đô thị đang được địa phương xác định là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với những nhu cầu cụ thể của khu dân cư.

Nhiều hộ dân trên đường Lương Định Của đã bàn giao mặt bằng để nhà thầu thi công dự án mở rộng tuyến đường này. (Ảnh: CTV)

Ở quy mô lớn hơn, dự án mở rộng đường Lương Định Của tại phường Bình Trưng cho thấy ý nghĩa của chỉnh trang đô thị đối với kết nối hạ tầng và phát triển không gian Thành phố. Tuyến đường dài gần 2,5km, nối đường Trần Não với Nguyễn Thị Định, từng là điểm nghẽn giao thông ở cửa ngõ phía đông trong nhiều năm. Dự án nâng cấp đường lên 30m có tổng mức đầu tư 826 tỷ đồng, nhưng liên tục đình trệ do vướng mặt bằng.

Bên cạnh các dự án đầu tư công, việc huy động sự tham gia của cộng đồng đã tạo ra nguồn lực đáng kể cho quá trình chỉnh trang đô thị. Theo Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 2000-2024, Thành phố có hơn 168.000 hộ dân tình nguyện hiến khoảng 5,3 triệu m2 đất, với tổng giá trị ước tính hơn 10.000 tỷ đồng, phục vụ mở rộng hơn 5.000 tuyến đường, hẻm. Riêng từ năm 2022 đến nay, các địa phương đã triển khai 1.237 công trình chỉnh trang đô thị, nâng cấp, mở rộng đường, hẻm, trong đó có hơn 500 công trình mở rộng hẻm.

Phát huy nguồn lực và sự đồng thuận của cộng đồng

Trong không gian phát triển mới sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô và yêu cầu quản trị đô thị lớn hơn, với sự đa dạng về điều kiện hạ tầng, dân cư và tốc độ phát triển giữa các khu vực. Trước yêu cầu đó, chỉnh trang đô thị không còn là hoạt động riêng lẻ mà là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình tổ chức lại không gian, hoàn thiện kết cấu hạ tầng và nâng cao chất lượng sống trên toàn địa bàn.

Thành ủy Thành phố đã ban hành Chỉ thị 18-CT/TU, ngày 7/8/2026 về tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện phong trào vận động nhân dân tích cực hiến đất để mở mới, nâng cấp, mở rộng đường, hẻm trên địa bàn Thành phố.

Đảng ủy các phường, xã, đặc khu tập trung rà soát, thống kê hiện trạng hệ thống đường, hẻm; đăng ký danh mục công trình và chỉ tiêu thực hiện hằng năm theo phương thức “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Việc lựa chọn công trình phải phù hợp quy hoạch, điều kiện thực tiễn và khả năng cân đối nguồn lực của từng địa phương, gắn với chỉnh trang đô thị, văn minh đô thị.

Mục tiêu cũng được đặt ra cụ thể là phấn đấu nâng cấp, mở rộng ít nhất 10% tổng số tuyến đường, hẻm hiện trạng trên địa bàn. Trong đó, ưu tiên các tuyến hẻm có chiều rộng dưới 2m, các tuyến kết nối với hệ thống giao thông và những khu vực có nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy. Đặc biệt, việc nâng cấp đường, hẻm phải được thực hiện đồng bộ với ngầm hóa hệ thống điện, cáp viễn thông, cải tạo hệ thống cấp thoát nước và họng cấp nước phòng cháy, chữa cháy.

Công nhân thi công tại dự án mở rộng đường Lương Định Của. (Ảnh: CTV)

Thực tế cho thấy, các công trình đã hoàn thành đều góp phần hình thành những diện mạo mới có giá trị chung trong cộng đồng. Tuy nhiên, để sự đồng thuận ấy được duy trì, chính quyền cơ sở cần tăng cường đối thoại, công khai thông tin, giải thích rõ mục tiêu, lợi ích và phương án triển khai; đồng thời lắng nghe, xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh để Thành phố không chỉ cần những tuyến đường rộng hơn, những con hẻm sạch đẹp hơn mà còn phải hướng đến hệ thống hạ tầng đồng bộ, an toàn, có khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển và thích ứng với những thách thức đô thị.

Với những chủ trương, chính sách đã ban hành cùng sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển hóa mục tiêu chỉnh trang đô thị thành những công trình cụ thể. Trong không gian phát triển mới, đây không chỉ là yêu cầu về diện mạo mà còn là nhiệm vụ nâng cao chất lượng sống, củng cố niềm tin của người dân và tạo nền tảng hạ tầng cho Thành phố phát triển văn minh, hiện đại, bền vững.